Дунёда дизелни энг кўп экспорт қилувчи мамлакатлар қайси?

Дизел ёнилғиси юк машиналари, қишлоқ хўжалиги техникалари ва кемаларнинг ишлашини таъминлайди. Айнан шу транспорт воситалари орқали бутун дунё бўйлаб турли товарлар ташилади. Шунинг учун дизелнинг мавжудлиги оддий ёнилғи қуйиш шохобчасидан анча кенгроқ аҳамиятга эга. Визуализацияда 2025-йилда мамлакатлар бўйича дизел ёнилғисининг экспорт ҳажми кўрсатилган. Маълумотлар Joint Organisations Data Initiative (JODI) ва Нефт экспорт қилувчи мамлакатлар ташкилоти (ОПЕК)нинг ойлик статистикаси асосида йиллик ўртача кўрсаткич сифатида ҳисобланган.

2025-йилда АҚШ бир суткада ўртача 1,26 миллион баррел дизел ёнилғиси экспорт қилди. Бу кўрсаткич бўйича АҚШ Россияни (783,4 минг баррел) ва Саудия Арабистонини (678,2 минг баррел) анча ортда қолдирди.

Биринчи бешталикка, шунингдек, Ҳиндистон ва Жанубий Корея ҳам кирди. Уларнинг ҳар бири бир кунда 500 минг баррелдан ортиқ дизел ёнилғиси экспорт қилган.
АҚШнинг етакчилиги асосан мамлакатдаги нефтни қайта ишлаш саноатининг катта кўлами билан боғлиқ. 2026-йил январ ҳолатига кўра, мамлакатда 130 та амалдаги нефтни қайта ишлаш заводи мавжуд бўлиб, уларнинг нефтни бирламчи қайта ишлаш умумий қуввати суткасига 18,2 миллион баррелни ташкил этган.

Нидерландия, Сингапур ва Белгия биргаликда дунёдаги дизел экспортининг 12,9 фоизини таъминлайди. Бироқ бу мамлакатлар экспортининг сезиларли қисми реэкспорт, яъни хориждан олиб кирилган ёнилғини қайта экспорт қилишдан иборат. Учала мамлакат ҳам йирик савдо марказлари ҳисобланади: улар дизелни импорт қилади, сақлайди, турли партияларни аралаштиради ва кейин маҳсулотни бошқа давлатларга қайта жўнатади. Шу сабабли уларнинг экспорт кўрсаткичлари ўз нефтни қайта ишлаш заводларида ишлаб чиқарилган ҳақиқий ёнилғи ҳажмини акс эттирмайди.

Экспортни минтақалар бўйича кўриб чиқсак, биринчи ўринда Европа туради — дунёдаги дизел экспортининг 35,3 фоизи шу минтақа ҳиссасига тўғри келади. Бунда фақат Россиянинг ўзи ушбу ҳажмнинг чорак қисмидан кўпроғини таъминлайди.

Европа экспортининг катта қисми минтақанинг ўзидаги савдо ҳисобланади: Германия, Италия ва Испаниядаги нефтни қайта ишлаш заводлари ёнилғини қўшни мамлакатларга етказиб беради. Шу билан бирга, Европа умумий ҳисобда дизелнинг соф импортчиси бўлиб қолмоқда ва етишмаётган ҳажмни АҚШ, Ҳиндистон ва Яқин Шарқ мамлакатларидан келадиган импорт ҳисобига қопламоқда.

Иккинчи ўринда Осиё-Тинч океани минтақаси туради — дунёдаги дизел ёнилғиси экспортининг 28,9 фоизи шу минтақа ҳиссасига тўғри келади. Минтақанинг экспортдаги мавқеини Ҳиндистон, Жанубий Корея ва Сингапурдаги экспортга йўналтирилган нефтни қайта ишлаш заводлари таъминлаб турибди.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Россия Марказий Осиёга дизел етказиб беришни кескин оширганди.