Дунёда ўта камбағал одамлар сони кўпайди

2010-йилдан бери биринчи марта ўта камбағалликда яшаётган одамлар сони кўпайди. Ҳозирда дунё бўйича бундай инсонлар сони 1,2 миллиардга етган. Бу ҳақда БМТ Тараққиёт дастури (UNDP) экспертлари маълум қилди.

БМТ Тараққиёт дастури ва Оксфорд университетининг камбағаллик ҳамда инсон тараққиётини ўрганувчи ташаббуси томонидан эълон қилинган Глобал кўп ўлчовли камбағаллик индекси маълумотларига кўра, аввалги ҳисобот эълон қилинганидан бери кўп ўлчовли камбағалликда яшаётганлар сони 51,5 миллион кишига ошган. Уларнинг ярмидан кўпини — 617 миллион нафарини болалар ташкил этади.

Камбағалликда яшаётганларнинг аксарияти, яъни 83 фоизи қишлоқ жойларда истиқомат қилади. Шу билан бирга, рейтингга киритилган 89 та мамлакатнинг 30 тасида 15 йилдан кам вақт ичида камбағаллик даражаси қарийб икки баробарга қисқарган. Улар орасида Миср, Непал, Ветнам ва Хитой бор.

Экспертлар камбағалликда яшаётганлар сони кўпайишининг асосий сабабларидан бири сифатида аҳоли сонининг ўсишини кўрсатмоқда.

«Ангола ва Замбияда ҳам камбағал аҳоли улуши камайган. Бироқ аҳоли сонининг ўсиш суръати камбағалликнинг қисқариш суръатидан юқори бўлган. Натижада камбағаллар улуши пасайганига қарамай, уларнинг умумий сони кўпайган», — дея тушунтирди БМТ.

Глобал кўп ўлчовли камбағаллик индекси фақат одамларнинг даромадини эмас, балки уларнинг кундалик турмуш шароитини ҳам ҳисобга олади. Агар инсон соғлиқни сақлаш, таълим ва яшаш шароитини қамраб олувчи 10 та кўрсаткичдан камида учдан бир қисми бўйича етишмовчиликка дуч келса, у камбағал ҳисобланади.

2026-йилги ҳисоботда ривожланаётган 108 та мамлакатдаги камбағаллик даражаси таҳлил қилинган. Бу давлатларда жаҳон аҳолисининг 78 фоизи яшайди. Шу сабабли тадқиқот дунёдаги ўта камбағалликнинг кўлами ва қай даражада жиддий эканини баҳолаш имконини беради.

Кўп ўлчовли камбағаллик индекси ўсишининг бир қисми аҳоли сони кўпайиши билан боғлиқ. 2026-йилда 13 та мамлакат бўйича ҳисоб-китоблар янгиланган. Уларнинг бештасида ўта камбағалликда яшаётганлар улуши сезиларли даражада камайган. Миср, Непал ва Тожикистонда эса камбағаллик даражаси ҳам, бундай шароитда яшаётган одамлар сони ҳам анча қисқарган.

Ангола ва Замбияда ҳам камбағаллик даражаси пасайган. Бироқ аҳоли сони камбағаллик қисқаришига нисбатан тезроқ ўсгани сабабли, камбағалликда яшаётган одамларнинг умумий сони кўпайган. 2010-йилларда Нигерияда камбағаллик сезиларли даражада қисқарган эди. Аммо 2020-йилларда вазият ёмонлашган: камбағаллик даражаси ҳам, бундай шароитда яшаётган аҳоли сони ҳам ошган.

33 та мамлакатда ўта камбағалликда яшаётганлар улуши 15 йилдан кам вақт ичида икки баробарга қисқарган. Улар орасида Саҳрои Кабирнинг жанубида жойлашган Африканинг олтита давлати ҳам бор. Эсватинида кўп ўлчовли камбағаллик даражаси 38,7 фоиздан 8 фоизга тушган.

2026-йил январ–июн ойларида Аргентинада камбағаллик даражаси 4,1 фоиз бандга ошди. Яъни бу кўрсаткич 28,2 фоиздан 32,3 фоизга етди. Бу эса амалдаги ҳукуматнинг аввал эришган ютуқларининг катта қисмини йўqqa чиқарди. Ўта камбағалликда яшаётганлар улуши ҳам 6,3 фоиздан 7,5 фоизга кўтарилди. Мамлакатда ишсизлик даражаси 7,9 фоизга етди. Бу 2021-йилдан бери қайд этилган энг ёмон кўрсаткич бўлди.

Эслатиб ўтамиз, Vaqt.uz аввалроқ Ўзбекистонда одамларни камбағаллик ва қашшоқликдан чиқариш учун нималар қилиш кераклиги ҳақида ёзганди.