Тугалланмаган СИ дата-марказлари кредит рейтинглари орқали миллиардлаб доллар жалб қилмоқда
Сўнгги ойларда етакчи рейтинг агентликлари ҳали тугалланмаган дата-марказ лойиҳаларини ҳам қамраб олишни кенгайтирди.

Сунъий интеллект инфратузилмасини яратиш учун талаб этилаётган улкан харажатларни молиялаштириш мақсадида дата-марказлар қурувчилари ҳали қурилиш босқичида бўлган объектлар учун оммавий равишда кредит рейтинглари олишга мурожаат қила бошлади. Бу орқали бозорда янги капитал манбаларини очиш кўзланмоқда. Бу ҳақда «Financial Times» хабар берди.
Янги инвесторларга эҳтиёж
Сўнгги ойларда етакчи рейтинг агентликлари – «S&P Global Ratings», «Moody's», «Fitch Ratings» ва «Kroll Bond Rating Agency» (KBRA) – ҳали тугалланмаган дата-марказ лойиҳаларини ҳам қамраб олишни кенгайтирди. Улар кўпинча кредитлар учун хусусий рейтинглар тақдим этади, бу эса банкларга қарз мажбуриятларини институционал инвесторларнинг кенг доирасига қайта сотиш имконини беради.
Бундай расмий ишонч рейтинги йирик лойиҳалар учун ниҳоятда муҳим ҳисобланади, чунки улар анъанавий молиялаштириш бозорини аллақачон тўлдириб юборган. Энди улар янги иштирокчиларни, масалан, қонун бўйича фақат «катта учлик» агентликлари баҳолаган юқори сифатли активларни сотиб олиши мумкин бўлган суғурта компанияларини жалб қилиши керак.
«Бу астрономик ўсиш. Менинг жамоам баҳолаган лойиҳаларнинг аксарияти ҳозир гиперскейлерлар қўллаб-қувватлаётган ва қурилаётган янги объектлардир», – дейди «Fitch Ratings»нинг дата-марказларга ихтисослашган мураккаб кредитлар гуруҳи раҳбари Роелоф Стинекамп.
Стинекампнинг айтишича, сўнгги тўққиз ой ичида «Fitch» бундай лойиҳаларга 35 тадан ортиқ рейтинг берган. Уларнинг аксарияти ўртача ҳажми тахминан 3 миллиард доллар бўлган хусусий битимлардир. Шунингдек, август ойида агентлик рақамли инфратузилма учун янги баҳолаш мезонлари тўпламини ҳам эълон қилди.
Юз миллиардлаб долларлик бозор
Маълум манбаларга кўра, «Moody's» ва «Fitch Ratings» хусусий тартибда «Oracle» корпорацияси қўллаб-қувватлаётган ўнлаб миллиард долларлик қурилиш кредитларига «инвестицион даража» рейтинги берган. Ҳар икки компания аниқ битимлар бўйича изоҳ беришдан бош тортган.
KBRA каби кичикроқ ихтисослашган иштирокчилар бу бозорга бундан ҳам олдин кириб келган. Компаниянинг бош рейтинг директори Билл Кокснинг айтишича, улар илк дата-марказ лойиҳасини 15 ой аввал баҳолаган. Ҳозирда «Kroll Bond Rating Agency» (KBRA) тахминан 100 миллиард долларлик дата-марказ қарзларига рейтинг тақдим этмоқда.
«Бу рақам жорий йилнинг биринчи ярмида яна 25–50 миллиард долларга ўсишини кутяпмиз», – дея таъкидлади Кокс.
Бундай лойиҳаларнинг аксарияти айнан инвестицион даражадаги рейтингни олишга интилмоқда. Бунинг учун банкирлар кўпинча битимлар тузилмасини ўзгартиради ва қўшимча кредит кафолатлари тақдим этади. Роелоф Стинекампнинг таъкидлашича, айрим мижозлар ўзлари учун бундай даражага эришиб бўлмаслигини билгач, лойиҳани амалга оширишдан воз кечган. Ҳозиргача берилган рейтингларнинг тахминан учдан икки қисми талаб этилган юқори стандартларга мос келади.
Технологик гигантлар кафолати ва яширин хатарлар
Бу юқори рейтинглар асосан йирик технологик компаниялар (Big Tech) билан тузилган узоқ муддатли ижара шартномалари ҳисобига таъминланади. Уларнинг кредит профили кам танилган дата-марказ қурувчиларникига қараганда анча кучли. Амалда, лойиҳанинг рейтинги унинг ижарачиси кредит рейтинги билан чекланади.
«S&P Global Ratings» инфратузилма рейтинглари бўйича директори Давал Шаҳнинг таъкидлашича, ишончли ижарачилар томонидан берилган молиявий кафолатлар кредит кўрсаткичларини сезиларли даражада яхшилайди. Масалан, «S&P» «Meta» компаниясининг Луизиана штатдаги «Hyperion» дата-маркази учун 27 миллиард долларлик қарзга A+ рейтингини берган. Шартномага кўра, «Meta» қурилиш кечиккан тақдирда ҳам ижара тўловларини бошлашни, шунингдек, лойиҳа бюджетдан ошиб кетса, қўшимча харажатларни қоплашни ўз зиммасига олган.
«Кредит тарихи жуда оддий. Кредиторлар хатарни фақат Meta билан боғлиқ ҳолатда қабул қилади», – дейди Шаҳ.
Шу билан бирга, мутахассислар янги таҳдидлар ҳақида огоҳлантирмоқда. Сунъий интеллектни ўқитиш учун махсус қурилган дата-марказлар анъанавий булутли ҳисоблаш марказларига қараганда хавфлироқ ҳисобланади. Одатда улар чекка ҳудудларда жойлашади ва деярли қайта ихтисослаштириб бўлмайди. Бу эса дастлабки шартнома тугагач, янги ижарачи топишни жуда қийинлаштиради.





