Украинага жанг шароитида синовдан ўтказиш учун робот-аскарлар юборилди

Украинага Американинг «Foundation» компанияси томонидан ишлаб чиқилган икки дона ҳуманоид робот-аскар «Phantom MK-1» етказиб берилди. Улар ҳақиқий жанг шароитида самарадорлигини текшириш мақсадида синовдан ўтказилади. Ишлаб чиқувчилар бу автоном қуролни пиёда аскарларнинг ўрнини босиши ва йўқотишларни камайтириши мумкин бўлган технология сифатида тақдим этмоқда.

Бироқ бундай баёнотлар ортида технологик стартапларнинг кўп миллиард долларлик мудофаа бозорида ўз ўрнини мустаҳкамлашга интилиши ётгани таъкидланмоқда. Мутахассислар бу жараён хавфсизлик учун мисли кўрилмаган хавфлар ва жиддий этик муаммоларни ҳам келтириб чиқариши мумкинлигини қайд этмоқда. Бу ҳақда «Time» нашри ёзди.

«Тоза» уруш иллюзияси ва «Phantom»нинг техник хусусиятлари

Ташқи кўриниши жиҳатидан «Phantom MK-1» антиутопик филмлардаги машинани эслатади: у қора пўлат билан қопланган ва қорайтирилган шиша визор билан жиҳозланган. Робот инсон ишлата оладиган деярли ҳар қандай қуролдан фойдаланишга мўлжалланган – револвер ва пистолетлардан тортиб ов милтиқлари ҳамда «M-16» милтиғининг нусхаларигача.

«Foundation» компанияси ҳаммуассиси Майк Леблан бундай ёндашувни соф амалий сабаблар билан изоҳлайди: армияга янги қурол турларини ишлаб чиқиш шарт бўлмайди, чунки роботлар мавжуд захирадаги 50-калибрли пулемётлар, гранатомётлар ва «Humvee» каби ҳарбий техникалар билан ишлай олади. Унинг сўзларига кўра, бундай ҳуманоиднинг пайдо бўлиши «АҚШ армияси учун янги имкониятлар очади».

Бироқ роботнинг ҳақиқий функционаллиги ҳали ҳам савол остида. Ҳуманоиднинг ҳаракати 20 та двигател орқали таъминланади ва улардан ҳатто биттасининг ишдан чиқиши роботни ҳаракатсиз қолдириши мумкин. Тизим оғир, қиммат, батареяси тез тугайди ва мувозанат билан боғлиқ муаммоларга эга. Журналистлар компания офисига ташриф буюрганида ҳам роботлардан бири бир неча бор қаттиқ шовқин билан йиқилиб тушган.

«Foundation» апрел ойида «Phantom MK-2» номли янгиланган версияни чиқаришни ваъда қилмоқда. У қуйма корпус, сув ўтказмайдиган ҳимоя, сиғими каттароқ батареялар ва қисқа туташувлардан ҳимоя қилиш учун бирлаштирилган электроника билан жиҳозланиши кутилмоқда. Янги модел тахминан 80 кг юк кўтара олиши айтилмоқда.

Стартап бош директори Санкает Патакнинг айтишича, компания йилига 30 мингта шундай робот ишлаб чиқаришни режалаштирмоқда. Агар ишлаб чиқариш ярим миллион донагача кенгайтирилса, бир роботнинг нархи 20 минг доллардан пастга тушиши мумкин. Бу эса жанг майдонида «минглаб роботлардан иборат тўдалар»ни қўллаш имконини очиши мумкин.

Можаронинг тижоратлашуви: лоббизм ва давлат шартномалари

Ҳозирда «Phantom» роботлари Атлантадан то Сингапургача бўлган верфларда завод синовларидан ўтмоқда. Шу билан бирга, стартап аллақачон давлат тузилмалари билан ҳамкорликни йўлга қўймоқда: «Foundation» компаниясида АҚШ армияси, ҳарбий-денгиз кучлари ва ҳарбий-ҳаво кучларидан умумий қиймати 24 миллион доллар бўлган тадқиқот контрактлари мавжуд. Улар қаторида «SBIR Phase 3» дастури ҳам бор, бу эса компанияни тасдиқланган ҳарбий пудратчи сифатида тан олинишини англатади.

Шу билан бирга, АҚШ денгиз пиёдалари учун ҳам синовлар режалаштирилган: роботларга объектларга кириб бориш машғулотлари доирасида эшикларни портлатиб очиш каби вазифалар ўргатилади. Бундан ташқари, АҚШ ички хавфсизлик вазирлиги уларни АҚШнинг жанубий чегарасини патрул қилишга жалб қилиш имкониятини ҳам кўриб чиқмоқда.

Пентагон вакили ҳам идора ҳарбийлаштирилган прототипларни ўрганаётганини тасдиқлади. Стартапга таъсир кўрсатаётган муҳим омиллардан бири – унинг лоббистик ресурсидир: Эрик Трамп компания инвестори ва асосий стратегик маслаҳатчиси ҳисобланади. Компания бош директори Санкает Патак эса бизнес стратегиясини очиқ тан олади:

«Дронлар ёки пулемётларда бўлгани каби, аввал уларни мижозлар қўлига беришингиз керак».

Жанг олдидаги экспериментлар

Украина ҳозирда ўлимли алгоритмлар ва янги ҳарбий технологияларни синовдан ўтказиш учун дунёдаги асосий полигонга айланиб бормоқда. Феврал ойида фронт чизиғида разведка ўтказиш учун икки робот топширилди.

АҚШ денгиз пиёдалари корпусининг 14 йиллик тажрибага эга ветерани, Ироқ ва Афғонистондаги операцияларда 300 дан ортиқ жанг парвозларида иштирок этган Майк Лебланнинг айтишича, ҳозирги можаро кунига 9 000 тагача дрон ишга тушириладиган шароитда «роботлар уруши»га айланиб улгурган. Унинг фикрича, бу урушда инсонлар асосан ёрдамчи ролни бажаради.

Жанг ҳаракатларини автоматлаштириш аллақачон муайян натижаларни бермоқда. Январ охирида уч нафар россиялик аскар кичик украин ерусти робот танкига таслим бўлган. Лебланнинг таъкидлашича, инсонникига ўхшаш иссиқлик нурланишига эга гуманоид роботлар логистика вазифаларини бажариши ва паст бункерларни текшириши мумкин, бу эса душманни чалғитади.

Унинг фикрича, машиналардан фойдаланиш ахлоқий жиҳатдан ҳам асосли: улар аниқроқ ишлайди ва стрессга дуч келмайди. Келажакда ҳуманоид роботлардан иборат катта армиялар тактик устунликларни бартараф қилиши ва ядровий тийиб туриш тамойилига ўхшаш тарзда можаро кескинлашуви хавфини камайтириши мумкин.