Yaponiya qurol eksporti bo‘yicha cheklovlarni bekor qildi
Yaponiya hukumati o‘n yillab amal qilgan cheklovlarni yumshatib, qurol eksportini kengaytirishga ruxsat berdi.
Sanae Takaichi boshchiligida Yaponiya hukumati mudofaa mahsulotlari eksporti bo‘yicha qoidalarni tubdan qayta ko‘rib chiqdi. Yangi qarorga ko‘ra, mamlakat endi qiruvchi samolyotlar, raketalar va harbiy kemalar kabi keng turdagi qurollarni xorijga sotishi mumkin bo‘ladi.
Bu o‘zgarish Yaponiyaning ikkinchi jahon urushidan keyin shakllangan patsifistik siyosatidan sezilarli chekinish sifatida baholanmoqda. Ilgari mamlakat faqat qutqaruv, transport, kuzatuv, ogohlantirish va minalarni tozalash kabi cheklangan yo‘nalishlardagi texnika eksportiga ruxsat bergan edi.
Yangi siyosat mazmuni
Yangi qoidalarga ko‘ra, barcha turdagi mudofaa uskunalarini eksport qilish mumkin, biroq har bir holat alohida tarzda davlat nazoratidan o‘tadi. Shuningdek, uchinchi davlatlarga qayta sotishga nisbatan qat’iy cheklovlar saqlanadi.
Takaitiga ko‘ra, bu qaror mamlakat xavfsizligini ta’minlash va xalqaro hamkorlikni kuchaytirish maqsadida qabul qilingan. U Yaponiyaning “tinchlikparvar davlat” sifatidagi tamoyillari o‘zgarmasligini ta’kidladi.
Geosiyosiy omillar ta’siri
Yangi siyosat global mojarolar fonida qabul qilindi. Mutaxassislar bu qarorni mintaqadagi xavfsizlik tahdidlari, jumladan Xitoy bilan bog‘liq ziddiyatlar va Sharqiy Xitoy dengizi atrofidagi holat bilan izohlamoqda.
Xitoy rasmiylari bu qarorni tanqid qilib, Yaponiyaning “harbiylashuvi”dan xavotir bildirgan.
Shu bilan birga, Avstraliya kabi davlatlar bu qadamni qo‘llab-quvvatlagan. Yevropa va Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari ham Yaponiya bilan mudofaa sohasida hamkorlikka qiziqish bildirmoqda.
Iqtisodiy va sanoat ta’siri
Yaponiya hukumati qurol eksportini iqtisodiy o‘sish drayverlaridan biri sifatida ko‘rmoqda. Mamlakat so‘nggi yillarda harbiy xarajatlarni oshirib, uni YAIMning taxminan 2 foiziga yetkazdi.
Yangi siyosat mahalliy mudofaa sanoatini rivojlantirish, ishlab chiqarish hajmini oshirish va Yaponiyani global qurol ta’minot zanjirlariga yanada chuqurroq integratsiya qilishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shu bilan birga, ayrim ekspertlar bu qaror Yaponiyaning uzoq yillik patsifistik siyosatini zaiflashtirishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.