Tehron ustidagi zaharli «qora yomg‘ir» Markaziy Osiyo tomon harakatlanmoqda

Tehron atrofidagi neft omborlarining yonishi natijasida atmosferaga ulkan miqdorda uglevodorodlar, oltingugurt dioksidi va azot oksidlari tarqaldi.

«The New York Times» nashrining xabar berishicha, ushbu kimyoviy moddalar yomg‘ir suvi bilan aralashib, o‘ta xavfli korroziya xususiyatiga ega bo‘lgan «qora yomg‘ir»ni hosil qilmoqda. Eron rasmiylarining ogohlantirishicha, bunday yog‘ingarchilik terining kuyishi va o‘pkaning og‘ir shikastlanishiga olib kelishi mumkin.

Shahron va boshqa neftni qayta ishlash zavodlaridan chiqayotgan quyuq qora tutun quyosh nurini to‘sib qo‘yib, shaharning ayrim qismlarida «yadroviy qish» effektini yuzaga keltirgan. Tehron ko‘chalari, uy tomlari va balkonlari yog‘li qora suyuqlik va kuyik bilan qoplangan. Bu nafaqat inson salomatligiga, balki tuproq va mahalliy suv tizimlariga nikel hamda vanadiy kabi og‘ir metallarning sizib kirishi orqali uzoq muddatli ekologik xavf tug‘dirmoqda.

Markaziy Osiyo uchun ekologik xavf

Mutaxassislarning fikricha, atmosferadagi havo oqimlari ushbu zaharli bulutlarni shimoli-sharqqa — Markaziy Osiyo mintaqasiga qarab boshlamoqda. Bu zaharli moddalarning «kislotali yomg‘ir» ko‘rinishida boshqa Osiyo davlatlari hududiga yog‘ishi xavfini yuzaga keltiradi.

Bunday yomg‘irlar qishloq xo‘jaligi ekinlarini nobud qilishi, suv havzalarini zaharlashi va fuqarolik inshootlariga zarar yetkazishi mumkin.

Ekologik guruhlar, shuningdek, Fors ko‘rfazi orqali uchib o‘tadigan ko‘chib yuruvchi qushlar uchun katta xavf mavjudligidan ogohlantirmoqda. Zaharli tutun va neft bilan to‘yingan yomg‘ir qushlarning ichki organlarini shikastlaydi va patlarining issiqlik saqlash xususiyatini yo‘qotib, ularning ommaviy qirilishiga sabab bo‘ladi.

Ehtiyot choralari

Eron Qizil yarim oy jamiyati aholini ochiq havoda qolishdan tiyilishga va oziq-ovqat mahsulotlarini yog‘li kuyik zarralaridan himoya qilish uchun yopiq holda saqlashga chaqirmoqda. Yomg‘ir suvi o‘ta korroziv bo‘lgani sababidan, u binolarning tashqi qismiga va texnikalarga ham jiddiy shikast yetkazishi mumkin.

2026 yil 9-mart holatiga ko‘ra, mintaqa davlatlari Erondagi ekologik halokat oqibatlarining o‘z hududlariga ta’sirini monitoring qilishni boshlashi kutilmoqda. Isroil va Eron o‘rtasidagi harbiy nizo endilikda transchegaraviy ekologik inqirozga aylanib, butun Osiyo qit’asi uchun jiddiy xatar tug‘dirmoqda.

«UzHydromet» prognozi

«O‘zGidromet» prognoziga ko‘ra, 9-martda respublika hududiga yana nam havo kirib kelishi kutilmoqda. Respublika hududi bo‘yicha (shimoliy hududlardan tashqari) ba’zi joylarda yomg‘ir yog‘adi, Navoiy viloyati cho‘l hududida yog‘ingarchilik (yomg‘ir, qor) bo‘ladi. Ayrim joylarda shamol tezligi 15-20 m/s gacha kuchayishi mumkin.

Poytaxt Toshkent shahrida 9-martda kunning ikkinchi yarmida yomg‘ir yog‘adi. Harorat kechasi +8…+10 daraja iliq, kunduzi +14…+16 daraja iliq bo‘ladi.