АҚШ Эронга «ҳал қилувчи зарба» беришга тайёрланмоқда

АҚШ Мудофаа вазирлиги (Пентагон) Эрон билан давом этаётган урушга нуқта қўйиш мақсадида «ҳал қилувчи зарба» беришга тайёрланмоқда. «Axios» нашрининг Оқ уйдаги манбаларига таяниб хабар беришича, агар Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги музокараларда силжиш бўлмаса, яқин кунларда ҳарбий эскалация кучайиши кутилмоқда. Пентагон режасига кўра, Эроннинг стратегик муҳим бўлган Харк, Лорак ва Абу-Мусо оролларини оккупация қилиш вариантлари кўриб чиқилмоқда.

Денгиз блокадаси ва ороллар назорати Пентагоннинг янги стратегияси нафақат ҳаво зарбаларини, балки Ҳўрмуз бўғозидан шарқда Эрон нефтини ташувчи кемаларни бутунлай блоклашни ҳам кўзда тутади. Харк ороли Эрон нефт экспортининг асосий терминали ҳисоблангани сабабли, унинг босиб олиниши Теҳронни охирги даромад манбаидан маҳрум қилади. Лорак ва Абу-Мусо ороллари эса бўғоз устидан тўлиқ ҳарбий назорат ўрнатиш имконини беради.

Оқ уй матбуот котиби Кэролайн Ливитт 25-март куни берган баёнотида президент Доналд Трамп ҳамиша тинчликни афзал кўришини, бироқ Эрон ўз мағлубиятини тан олмаса, унга «мисли кўрилмаган даражада» зарба берилишини таъкидлади. АҚШ расмийларининг фикрича, бундай «улкан куч намойиши» музокаралар столида Вашингтоннинг мавқеини мустаҳкамлайди. Айни вақтда Эрон АҚШ талабларини рад этган бўлса-да, музокаралардан тўлиқ чиқиб кетмаган.

Айни пайтда Туркия, Покистон ва Миср томонлар ўртасида учрашув ташкил этиш учун воситачилик саъй-ҳаракатларини давом эттирмоқда.

Кутилаётган оқибатлар

Бундай кескин чоралар дунё энергия бозорида янги шокни келтириб чиқариши мумкин. Бироқ АҚШ қўмондонлиги «тезкор ва қатъий ғалаба» орқали можарони чўзилиб кетишидан кўра, уни куч билан тўхтатишни маъқул кўрмоқда.

Ҳарбий таҳлилчиларнинг фикрича, Эроннинг денгиз инфратузилмасига бериладиган зарба унинг минтақавий таъсирини бутунлай йўққа чиқариши мумкин.

Воситачи давлатлар кенг кўламли қирғиннинг олдини олиш учун Теҳронни АҚШ шартларига кўнишга ундамоқда. Эрон дипломатияси ҳозирча қатъий позицияда турган бўлса-да, мамлакат ичидаги ҳарбий ва сиёсий раҳбариятнинг йўқ қилиниши музокаралар жараёнига кучли босим ўтказмоқда.

АҚШ маъмурияти «Эпик ғалаба» сценарийсини якунлаш учун барча ресурсовларни сафарбар этган. Агар воситачилик ҳаракатлари кейинги 48 соат ичида натижа бермаса, Пентагон оролларни эгаллаш операциясини бошлаши тахмин қилинмоқда. Бу эса Яқин Шарқ тарихидаги энг йирик ҳарбий ўзгаришлардан бири бўлади ва минтақанинг янги геополитик харитасини чизиб беради.

Эслатиб ўтамиз, АҚШ ва Исроилнинг 28-февралда бошланган ҳарбий амалиёти натижасида Эроннинг олий раҳнамоси Али Хоманаий ва кўплаб юқори мартабали мулозимлар ҳалок бўлган эди. Теҳрон эса бунга жавобан АҚШнинг Қатар, БАА ва Баҳрайндаги базаларига зарбалар берган.