Эрдўғаннинг фармони парламентда муштлашувга сабаб бўлди

Туркия парламентининг бугунги йиғилишида мамлакат Президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғаннинг Ақин Гурлекни Адлия вазири, Мустафо Чифтчини эса Ички ишлар вазири этиб тайинлаш тўғрисидаги фармони ўқиб эшиттирилди.

Парламент спикери ўринбосари Бекир Боздағ янги ҳукумат аъзоларини қасамёд қилиш учун минбарга таклиф қилди. Бироқ, мухолиф Жумҳурият Халқ партияси (ЖҲП — Мустафо Камол Отатурк ғоялари тарафдорлари) депутатлари Ақин Гурлекнинг тайинланиши Туркия Конституциясига зид эканини даъво қилишди. Уларнинг фикрича, Гурлек ҳали ҳам Истанбул бош прокурори вазифасини бажараётгани учун вазир бўла олмайди.

Гурлек қасамёд қилиш учун минбарга чиққанида, ЖҲП депутатлари унинг йўлини тўсишга уринишди. Ҳукмрон Адолат ва тараққиёт партияси (АК Партия) депутатлари бунга қаршилик кўрсатгач, парламентарийлар ўртасида муштлашув келиб чиқди. Тўқнашувдан сўнг ҳукмрон партия депутатлари минбар олдида жонли занжир ҳосил қилиб, уни ҳимояга олишди.

Вазият тафсилотлари

10 феврал куни Эрдўған имзолаган фармонга кўра, Йилмаз Тунчнинг ўрнига Истанбул прокурори Ақин Гурлек, Али Ерликаянинг ўрнига эса Эрзурум губернатори Мустафо Чифтчи тайинланди. Расмий ҳужжатда Тунч ва Ерликая ўз хоҳиши билан истеъфога чиққани айтилса-да, бу ўзгаришлар ҳокимиятнинг сиёсий курси ўзгариши ҳақидаги гап-сўзларни кучайтирди.

Ақин Гурлек ким?

Мухолифатдаги ЖҲП иккала янги вазирни ҳам «қаттиқ линия» тарафдорлари деб атаб, қарорга қарши чиқди. Айниқса, Ақин Гурлекка нисбатан норозилик кучли. У 2024 йил октабрида Истанбул прокурори этиб тайинлангач, кемалистлар (ЖҲП) бошқарувидаги муниципалитетларга, жумладан Экрем Имомўғли маъмуриятига қарши коррупцияга оид терговларни бошлаган эди. Шунингдек, у пул ювиш, молиявий жиноятлар ва машҳурлар ўртасидаги гиёҳвандлик ва фоҳишабозликка қарши кенг кўламли операциялари билан танилган.

Ички ишлар вазирлигидаги ўзгаришлар

Истеъфога чиқарилган Али Ерликая мафия ва наркотик тармоқларига қарши фаол кураши билан халқ орасида ижобий обрў қозонган эди. Бироқ, у ПСРнинг коалиция бўйича шериги — Миллатчи Ҳаракат Партияси (МҲП) билан келиша олмай қолгани айтилади. МҲП Ерликаянинг вазирликдаги кадрлар сиёсатидан (миллатчиларга яқин бюрократларни четлатганидан) норози эди. Миллатчилар собиқ вазир Сулаймон Сойлунинг қайтишини исташган бўлса-да, Мустафо Чифтчи номзодига эътироз билдиришмаган.

Мустафо Чифтчи ким?

Анқара университети Сиёсий фанлар факультети битирувчиси, ўта консерватив қарашлари билан танилган. У Туркия Республикасининг илк йилларида Мустақиллик судлари қарори билан қатл этилган Искилипли Отиф Хожани хотирлаш маросимида қатнашгани учун кемалистлар томонидан қаттиқ танқид қилинган эди.

Воқеа бошланиши

Туркия ОАВлари Адлия вазири Йилмаз Тунч ва Ички ишлар вазири Али Ерликая ўз хоҳишлари билан лавозимидан озод этилганини хабар қилди. Президент фармони билан тайинланган Ақин Гурлек бунгача Истанбул прокурори сифатида Имомўғлига қарши шов-шувли ишларни олиб борган бўлса, Мустафо Чифтчи давлат бошқаруви тизимида катта тажрибага эга кадр сифатида кўрилмоқда.