Истанбулда ўзбекистонлик аёл ўлдирилди

Бир неча кундан буён Туркиянинг Истанбул шаҳрида ўзбекистонлик фуқаро Дурдона Ҳакимованинг фожиавий ўлими жамоатчилик орасида катта резонансга сабаб бўлмоқда. Ўзбекистонлик аёл икки нафар ўзбек эркак томонидан шафқатсизларча ўлдирилиб, чиқинди контейнерига ташлаб кетилгани ҳақидаги хабар одамларни дахшатга солди. Бу Туркияга ишлаш учун борган аёл билан боғлиқ биринчи фожиа эмас.

Дурдона Ҳакимова ким эди?

Дурдона Ҳакимова 36 ёш. Хорижий ОАВларда келтирилишича, марҳума 7 йилдан бери Истанбулда истиқомат қилиб, қонуний ишлаб келган. Аёлнинг икки нафар фарзанди бўлган.

Жиноят қандай содир бўлди?

Жорий йилнинг 24 январь куни кечқурун, 36 ёшли Дурдона Ҳакимованинг жасади Истанбулнинг Шишли туманидаги чиқинди контейнеридан топилган.

Маҳаллий вақт билан тахминан соат 19:40 ларда қоғоз йиғувчи-Окан Дуатепе маҳалладаги Куюлубоғ кўчаси, 25-уй олдидаги контейнердан чойшаб ва пакетларга ўралган жасадни топган. У дарҳол Ферикой полиция бўлимига хабар берган. Ҳолат жиноят сифатида баҳоланиб, маҳаллий ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан тергов ишлари бошланган.

Истанбул полицияси томонидан ўтказилган тезкор чора-тадбирлар натижасида қотилликка алоқадор икки нафар шахс бир неча соат ичида Истанбул халқаро аэропортида қўлга олинган. Улар Грузияга чиқиб кетишга уринаётган пайтда тўхтатилган. Маълумотларга кўра, ушланган шахсларнинг ҳар иккаласи ҳам Ўзбекистон фуқаролари ҳисобланади.

Гумонланувчилар қотилликни тан олди

Турк ОАВларига кўра, ушланган Ўзбекистон фуқаролари бўлган икки шахс қотилликни тан олган. Терговда маълум қилинишича, улар Дурдона Ҳакимова билан романтик муносабатда бўлгани ва жанжалдан сўнг уни ўлдирганини айтишган.

Шунингдек, жасадни бўлакларга ажратишган ва Шишли туманидаги чиқинди контейнерларига ташлашгани маълум бўлган.

Хавфсизлик камералари гумонланувчиларнинг сумкалар билан ҳаракатланганини ва аэропортда қўлга олинганини тасдиқлайди. Қотиллик иши бўйича терговни Истанбул Бош прокуратураси олиб бормоқда.

Норозилик юриши

Истанбулда ўзбекистонлик Дурдона Ҳакимованинг ўлими ортидан турк аёллари норозилик юриши ўтказиб, адолат талаб қилишди.

Норозилик намойишлари Истанбулда маҳаллий вақт билан соат 16:00 да Османбей метро бекати атрофида, Анқарада эса Юксел кўчасидаги Инсон ҳуқуқлари ҳайкали олдида старт олди.

Иштирокчи аёллар жасад аниқланган Куюлубоғ кўчаси томон йўл олиб, эркаклар томонидан содир этилаётган зўравонликка қарши «Муҳожир аёллар ёлғиз эмас» шиорини айтишди.

Норозилик юришида иштирокчилар бу фожиа якка ҳолат эмаслигини, мамлакатда аёл қотилликлари тизимли тус олаётганини таъкидлади. Улар аёлларни ҳимоя қилишга қаратилган қонунлар ижросини кучайтириш ва бундай жиноятларга нисбатан қатъий жазо чораларини қўллашни талаб қилди.

Намойиш давомида «Ўлдирилган аёллар — бизнинг исёнимиз», «Сен ҳеч қачон ёлғиз эмассан» каби шиорлар янгради. Иштирокчилар жамиятни сукут сақламасликка чақириб, ҳар бир аёл ҳаёти қимматли эканини уқтирди.

Намойишчилар Ҳакимованинг қотиллигини 2009 йилда 17 ёшли Муневвер Карабулутнинг Истанбулда чиқинди контейнеридан бўлакларга бўлинган танаси топилган қотиллик иши билан солиштирди. Йетакчиларнинг айтишича, бу ўхшашлик жинсга асосланган зўравонликка нисбатан жазо чораларининг етарли эмаслигини кўрсатади.

Ўзбекистон томони нима дейди?

Истанбулдаги Ўзбекистон Республикаси Бош консулхонаси Дурдона Ҳакимованинг вафоти юзасидан расмий муносабат билдириб, ҳодиса бўйича суриштирувлар бош консулхона назоратида олиб борилаётганини ва марҳуманинг оила аъзоларига барча зарур консуллик-ҳуқуқий ёрдам кўрсатилаётганини маълум қилди.

Гендер тенглиги эксперти Камола Алиева ҳолат юзасидан фикр билдириб, аёлнинг ваҳшийларча ўлдирилиши ҳақидаги янгилик остида баъзи одамлар жиноятни эмас, қурбон бўлган аёлнинг «ахлоқи»ни муҳокама қилаётганини, бу эса зўравонлик учун жавобгарликни жиноятчидан олиб, қурбоннинг ўзига юклаш эканини таъкидлади.

«Бир нарсани аниқ тушуниш керак: аёлнинг ҳаёт тарзи, ташқи кўриниши ёки у ҳақдаги миш-мишлар унинг яшаш ҳуқуқини бекор қилмайди. Ҳатто кимдир уни ёқтирмаган ёки «ноқулай» деб ҳисоблаган бўлса ҳам, бу ҳеч қачон қотилликни оқламайди.

Бу ерда гап ахлоқ ёки тарбия ҳақида эмас. Гап инсон ҳуқуқлари ҳақида кетяпти. Яшаш ҳуқуқи — мутлақ ҳуқуқ, у инсоннинг ким бўлгани, қандай яшагани ёки кимга ёққан-ёқмаганига боғлиқ эмас», — деб ёзди у.

Шунингдек, инсон ҳуқуқлари фаоли Гулноз Мамарасулова ҳам ушбу воқеага муносабат билдириб, жамиятда аёлларга нисбатан зўравонликни оқлаш ҳолатлари тобора илдиз отиб бораётганини таъкидлади.

«Истанбулда ўзбекча ваҳшийлик ҳаракатларини оқлаётган ўзбек жамиятини кўриб, ростини айтсам, шокдаман. Ҳар сафар бир хил манзара: аёл ўлдирилади, жамият эса қотилни эмас, қурбонни муҳокама қилади. Қотилликни нормаллаштиради. Кейин эса «бу биринчи марта эмас», деб қўя қоламиз, чунки ҳақиқатан ҳам биринчи эмас», — деди у.

Мамарасулова Истанбул, Сурхондарё, Самарқанд, Тошкент вилояти ва Москвада рўй берган аёллар қотилликларини мисол қилиб келтириб, бу ҳолатларни бирлаштириб турадиган энг хавфли жиҳат жиноятнинг ўзи эмас, балки жамиятнинг унга нисбатан муносабати эканини қайд этди.