Manfiy jamg‘arish: ayrim davlatlarda aholi qarz hisobiga yashayapti

Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) ma’lumotlariga ko‘ra, Shvetsiya va Vengriya kabi mamlakatlarda uy xo‘jaliklari o‘z daromadlarining 10 foizdan ortig‘ini jamg‘aradi. AQSHda esa bu ko‘rsatkich atigi 4,9 foizni tashkil qiladi. Bu turli iqtisodiyotlarda narx bosimi va iste’mol modellari qanchalik farq qilishini ko‘rsatadi, deb yozadi «Visual Capitalist».

Qaysi mamlakatlarda qancha jamg‘arishadi?

Shvetsiya jamg‘arish intizomi bo‘yicha yetakchi hisoblanadi. Bu yerda uy xo‘jaliklarining sof jamg‘arish darajasi so‘nggi 20 yil ichida qariyb sakkiz baravarga oshib, 2,3 foizdan 16 foizgacha yetgan.

Ko‘plab Yevropa mamlakatlari ham ro‘yxatning yuqori pog‘onalarida. Xususan, Vengriya (14,3 foiz) va Fransiya (12,8 foiz) aholisi daromadining salmoqli qismini jamg‘arishda davom etmoqda. Bu yuqori ko‘rsatkichlar ko‘pincha pensiya tizimi va aholining qarishi kabi tuzilmaviy omillar bilan izohlanadi.

Ro‘yxatning o‘rta qismida jamg‘arish darajasi tez pasayadi. AQSH, Kanada va Buyuk Britaniyada bu ko‘rsatkich taxminan 5 foiz yoki undan past bo‘lib, yetakchi Yevropa jamg‘aruvchi mamlakatlaridan ancha orqada qoladi.

Bu farq dunyo bo‘ylab boshqa mamlakatlar bilan solishtirganda yanada yaqqol ko‘rinadi. AQSH uy xo‘jaliklari Meksikadagilarga nisbatan taxminan ikki baravar kam jamg‘aradi va Shvetsiyadagi uy xo‘jaliklari yillik jamg‘armasining uchdan biridan ham kamini yig‘adi.

Reytingning pastki qismida esa manzara butunlay o‘zgaradi. Yangi Zelandiya va Janubiy Afrika kabi mamlakatlarda uy xo‘jaliklari umuman jamg‘armaydi. Aksincha, ular daromadidan ko‘proq sarflaydi.

Manfiy jamg‘arish darajasi odatda odamlar kundalik xarajatlarni qoplash uchun avvalgi jamg‘armalardan foydalanayotgani yoki qarz olayotganini anglatadi. Bu esa ongli tanlov emas, balki moliyaviy qiyinchiliklar belgisi hisoblanadi.