Омонат ва облигациялар энг фойдали: 2026-йилнинг биринчи ярим йиллиги инвесторлар учун қандай ўтди?
2026-йил инвесторлар учун сўнгги йиллардан фарқ қилмоқда. Кўпчилик ишонган олтин ҳозирча зарарга ишлаяпти. Омонат ва облигациялар барқарор даромад ваъда қилмоқда. Битcоин эса кескин қулашни кўрсатди.
2026 йилнинг биринчи ярмида омонат ва юқори купонли облигациялар инфляциядан кейин ҳам ижобий реал даромад берди.
Олтин қуймаларида сотиб олиш ва банкка қайта сотиш нархлари ўртасидаги тафовут кескин кенгайгани инвестор фойдасини йўққа чиқарган бўлса, кўчмас мулк реал даромад бермади, Биткоин эса ярим йилни катта йўқотиш билан якунлади.
Vaqt.uz асосий инвестиция воситалари йилнинг биринчи ярмида қандай натижа кўрсатганини таҳлил қилди.
Олтин номинал ҳисобда зарар олиб келди
Жаҳон бозорида олтин йилнинг биринчи ярим йиллигини пасайиш билан якунлади. 2 январь куни олтин нархи бир троя унсияси учун 4 321,48 доллар бўлган бўлса, 30 июнь куни бу кўрсаткич 4 015,51 долларни ташкил этди. Яъни олти ой давомида олтин нархи 7,1 фоизга пасайди.
Шу билан бирга, йил давомида олтин нархи бир маромда ҳаракат қилгани йўқ. Январь охирида олтин нархи энг юқори даража — 4 600 долларга чиққан, кейинги ойларда эса сезиларли коррекция кузатилган. Бу ҳолат олтиннинг 2026 йил биринчи ярим йиллигида юқори волатилликка эга бўлганини кўрсатади. Фақатгина максимал нарх чегараси ёки шунга яқин пайтда сотишни амалга оширганлар фойда кўрган бўлиши мумкин.
Ўзбекистонда эса олтин қуймалари нархи бошқа манзарани кўрсатди. 5 январь куни 5 граммлик олтин қуйма 8,7 млн сўмдан, 100 граммлик қуйма эса 174,7 млн сўмдан сотилган. 30 июнга келиб, 5 граммлик қуйма нархи 9,2 млн сўмга, 100 граммлик қуйма нархи эса 184,8 млн сўмга етган.
Шундан келиб чиқиб, олтин қуймаларининг сотув нархи олти ойда қарийб 5,8 фоизга ошган. Яъни 100 млн сўмлик инвестиция фақат сотув нархи бўйича баҳоланганда, унинг қиймати тахминан 105,8 млн сўмга етган бўларди.
Бироқ бу «қоғоздаги» ҳисоб-китоб холос. Чунки реал инвестор олтинни сотиб олгач, уни қайта банкка сотишда сотув нархидан эмас, банкнинг қайта сотиб олиш нархидан фойдаланади. Айнан шу ерда олтин қуймаларида сотиб олиш ва қайта сотиш нархлари ўртасидаги фарқ муҳим роль ўйнайди.
Vaqt.uz аввалроқ йил бошидан бери олтин қуймаларини сотиб олиш ва банкка қайта сотиш нархлари ўртасидаги тафовут сезиларли даражада кенгайгани ҳақида ёзган эди. Ҳисоб-китобларга кўра, харид ва сотув санасига қараб, инвесторлар амалда 5 фоиздан қарийб 24 фоизгача зарар кўрган. Бунга йил бошида қарийб 3,4 фоиз бўлган фарқнинг кейинчалик 15,3 фоизгача кенгайгани асосий сабаб бўлган.
Масалан, 30 июнь куни 5 граммлик олтин қуйма 9,2 млн сўмдан сотилган бўлса, банклар уни қадоқ бут ҳолатда 7,7 млн сўмдан қайта сотиб олган. 100 граммлик қуймада ҳам сотув нархи 184,8 млн сўмни, қайта сотиб олиш нархи эса 153,9 млн сўмни ташкил этган.
Агар инвестор 5 январь куни 100 млн сўм билан олтин қуймалари сотиб олган бўлса, энг яқин комбинация сифатида 50 грамм ва 5 грамм, жами 55 грамм олтин олиши мумкин эди. Бундай харид учун 96 млн сўм сарфланади, қолган 4 млн сўмча маблағ нақд сифатида қоларди.
30 июнь куни инвестор ушбу 55 грамм олтинни қадоқ бут ҳолатда банкка қайта сотганида, тахминан 84,65 млн сўм олган бўларди. Қолган нақд маблағ билан бирга умумий қиймат 88,568 млн сўмни ташкил этади. Яъни реал сотиб-сотиш натижасида инвестор тахминан 11,4 млн сўм ёки 11,4 фоиз зарар кўрган бўларди.
Омонат энг барқарор даромад берувчи восита бўлди
Омонат 2026 йилнинг биринчи ярим йиллигида инвесторлар учун энг барқарор даромад берган воситалардан бири бўлди. Бу ерда натижа олтин ёки криптовалютадаги каби бозор нархининг кескин ўзгаришига эмас, асосан йил бошида омонат қайси банкда ва қандай ставкада очилганига боғлиқ шаклланди.
Йил бошида бозорда 22–23 фоизлик омонат таклифлари ҳам мавжуд эди. Масалан, Hayotbank ва Apex Bank'да 23 фоизли омонатлар таклиф қилинган, TBC Bank'да ставка 22 фоиз, AVO Bank'да эса 22,52 фоиз атрофида бўлган. Кейинги ойларда эса банклар омонат ставкаларини босқичма-босқич пасайтира бошлади.
Ҳозирги ҳолатда юқори ставкали таклифлар сезиларли камайган. Масалан, Anorbank'да 22 фоизлик омонат мавжуд бўлса, ундан кейинги нисбатан юқори таклифлар AVO Bank'да 21,3 фоиз, Mybank'да 21 фоиз, TBC Bank'да эса 20 фоиз атрофида шаклланган. Бу омонат бозорида йил бошидаги юқори фоизли давр кейинчалик юмшаганини кўрсатади.
Марказий банкнинг энг сўнгги эълон қилинган маълумотларига кўра, апрель ойида жисмоний шахсларнинг миллий валютадаги депозитлари бўйича ўртача ставка 19,9 фоизни ташкил этган. Бу 2021 йил сентябридан бери қайд этилган энг паст натижадир.
100 млн сўм мисолида қаралганда, агар инвестор йил бошида 22 фоизлик омонат очган бўлса, олти ойда тахминан 11 млн сўм даромад олган бўларди. 22,52 фоизлик ставкада бу кўрсаткич 11,26 млн сўмга, 23 фоизлик омонатда эса 11,5 млн сўмга яқинлашади. Яъни йил бошида юқори ставкаларни «ушлаб қолган» инвестор ярим йил якунида 100 млн сўмини 111–111,5 млн сўм атрофида кўриши мумкин эди.
Агар ҳисоб-китоб Марказий банк қайд этган 19,9 фоизлик ўртача ставка бўйича қилинса, 100 млн сўм олти ойда тахминан 9,95 млн сўм даромад келтиради. Бундай ҳолатда ярим йил якунида маблағ 109,95 млн сўмга етади.
Инфляцияни ҳисобга олганда ҳам сўмдаги омонатлар ижобий реал даромад берган. Ярим йиллик инфляция тахминан 3,3 фоиз атрофида шаклланганини инобатга олсак, 19,9 фоизлик ўртача ставкадаги омонатнинг реал даромади 6,4 млн сўм атрофида, 22–23 фоизлик омонатларда эса 7,5–8 млн сўм атрофида бўлган.
Omonat stavkasi | 6 oylik nominal daromad | 100 mln so‘m misolida | Inflyatsiyadan keyingi real daromad |
19,9% — o‘rtacha stavka | +9,95% | 109,95 mln so‘m | taxminan +6,4% |
22% — yuqori takliflar | +11% | 111 mln so‘m | taxminan +7,4% |
22,52% — yil boshidagi AVO stavkasi | +11,26% | 111,26 mln so‘m | taxminan +7,7% |
23% — yil boshidagi Hayotbank/Apex bank takliflari | +11,5% | 111,5 mln so‘m | taxminan +7,9% |
Облигациялар — нисбатан даромадли, аммо юқори рискли актив
Облигациялар 2026 йилнинг биринчи ярим йиллигида омонатларга нисбатан юқорироқ даромад бериши мумкин бўлган, бироқ риски ҳам юқорироқ инструментлардан бири бўлди. Бу ерда натижа асосан эмитент, купон ставкаси ва облигациянинг ликвидлигига боғлиқ шаклланди.
Йил бошида бозорда юқори купонли облигациялар ҳали мавжуд эди. Айрим микромолия ташкилотлари облигацияларида 27–28 фоизлик купон ставкалари учраган.
Масалан, «Imkon Finans микромолия ташкилоти» АЖнинг IFMT4 облигациялари бўйича купон ставкаси 28 фоиз бўлиб, сўндириш муддати 2027 йил апрелига белгиланган.
Кейинги ойларда эса бундай юқори ставкали янги таклифлар камайди. 2026 йил январида Agat Credit 26 фоизлик купонли облигацияларни жойлаштирган бўлса, июнда компаниянинг навбатдаги чиқарилиши 25 фоизлик купон билан таклиф қилинди. Бу облигациялар қисқа муддатда тўлиқ жойлаштирилгани юқори даромадли инструментларга талаб сақланиб қолаётганини кўрсатади.
Шу боис бозорда 25–26 фоизлик облигацияларни ҳали ҳам топиш мумкин, бироқ 28 фоизлик таклифлар аввалгидек кенг тарқалмаган. Бундан ташқари, бундай ставкалар кўпинча микромолия ташкилотлари ёки нисбатан юқори рискли эмитентлар облигацияларида учрайди.
Шунингдек, кўпинча облигацияларни оддий инвестор иккинчи қўл, яъни биржа савдоларидан олишга мажбур бўлади.
Даромадлилик бўйича қаралганда, 28 фоизлик облигация ярим йилда тахминан 14 фоиз номинал купон даромади беради. 26 фоизлик облигацияда бу кўрсаткич 13 фоиз, 25 фоизлик облигацияда эса 12,5 фоиз атрофида бўлади.
2026 йилнинг биринчи ярим йиллигида инфляция 3,34 фоиз атрофида шаклланганини ҳисобга олсак, реал даромад 25 фоизлик облигацияда тахминан 8,9 фоиз, 26 фоизлик облигацияда 9,3 фоиз, 28 фоизлик облигацияда эса 10,3 фоиз атрофида бўлади.
Kupon stavkasi | 6 oylik nominal daromad | Inflyatsiyadan keyingi real natija |
25% | +12,5% | taxminan +8,9% |
26% | +13% | taxminan +9,3% |
28% | +14% | taxminan +10,3% |
Омонат билан солиштирганда, облигацияларда даромадлилик юқорироқ кўринади. Масалан, жисмоний шахслар депозитлари бўйича ўртача ставка 19,9 фоиз атрофида бўлса, 25–26 фоизлик облигациялар бундан сезиларли юқори натижа беради.
Бироқ фарқ шундаки, омонатда банк ва омонат кафолати омили бор, облигацияда эса инвестор бевосита эмитент рискни олади.
Кўчмас мулкка инвестиция
Кўчмас мулкни оммавий баҳолаш миллий маркази маълумотларига кўра, йил бошидан бери кўп квартирали уйлардаги хонадонлар нархи ўртача 3 фоизга ошган. Энг юқори ўсиш Олмазор ва Яккасарой туманларида кузатилиб, бу ҳудудларда квадрат метр нархи 5,2 фоизга кўтарилган.
Инфляцияни ҳисобга олганда эса кўп қаватли хонадонлар сегментидаги ўсиш деярли реал даромад бермаган. 2026 йилнинг биринчи ярим йиллигида инфляция 3,34 фоиз атрофида шаклланганини инобатга олсак, 3 фоизлик номинал ўсиш реал ҳисобда тахминан −0,3 фоизлик натижани англатади.
Яъни хонадонлар нархи сўмда ошган бўлса-да, харид қобилияти нуқтайи назаридан уларнинг қиймати деярли ўзгармаган.
Нотураржой сегментида реал натижа бундан ҳам пастроқ шаклланган. 1 июнь ҳолатига кўра, Тошкентда нотурар объектларнинг ўртача нархи бир квадрат метр учун 16,2 млн сўмдан 16,5 млн сўмгача ошиб, 1,9 фоизлик ўсишни ташкил қилган.
Инфляцияни ҳисобга олганда эса бу сегментда реал даромад эмас, тахминан −1,4 фоизлик пасайиш кузатилган. Шу билан бирга, нотураржойни фақат капитал ўсиши орқали баҳолаш тўлиқ манзара бермайди, чунки бу сегментда ижара тушуми ҳам муҳим роль ўйнайди.
Ҳовлили уйлар сегментида ҳам номинал ўсиш инфляциядан пастроқ бўлган. 2026 йил бошидан 1 июнгача Тошкент бўйича ҳовлили уйлар бозорида бир сотих учун ўртача нарх 937,3 млн сўмдан 958,4 млн сўмгача ошиб, 2,3 фоизлик ўсишни ташкил қилган.
Бироқ инфляция ҳисобга олинганда, реал натижа тахминан −1 фоиз атрофида шаклланган. Яъни ҳовлили уйлар нархи сўмда ошган бўлса-да, харид қобилияти нуқтайи назаридан уларнинг қиймати бироз пасайган.
Яна бир муҳим фарқ бор. Марказий банк Тошкентда 1 сотих ер участкаси нархи I чорак якунида 301 млн сўмни ташкил этиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 6,4 фоизга пасайганини қайд этган. Бу кўрсаткич ҳовлили уй бозоридаги «уй + ер» нархидан фарқ қилади. Яъни оддий ер участкаси нархи пасаяётган бўлиши мумкин, лекин тайёр ҳовли-уй сегментида айрим туманларда нарх ошишда давом этган.
Bitcoin энг ёмон натижа кўрсатган актив бўлди
Bitcoin 2026 йилнинг биринчи ярим йиллигида инвесторлар учун энг волатил ва энг катта йўқотиш келтирган асосий активлардан бири бўлди. Омонат ва облигацияларда даромад фоиз ставкаси орқали олдиндан маълум бўлган бўлса, Bitcoin бўйича натижа тўлиқ бозор нархидаги тебранишларга боғлиқ шаклланди.
Yahoo Finance маълумотларига кўра, 1 январь куни Bitcoin кунни 88 731,98 доллар нархда ёпган. 30 июнь куни эса ёпилиш нархи 58 558,86 долларни ташкил этган. Шу ҳисобда 2026 йилнинг биринчи ярим йиллигида Bitcoin тахминан 34 фоизга арзонлашган.
Бу шуни англатадики, йил бошида Bitcoin'га кирган инвестор ярим йил якунида капиталининг қарийб учдан бир қисмини йўқотган бўларди.
Бу пасайиш фақат Bitcoin билан чекланиб қолмади. Йил давомида бутун крипто бозорида ҳам кескин сотув босими кузатилди. Июнь ойига келиб криптоактивларнинг умумий бозор капитализациясидан қарийб 1 трлн доллар йўқолгани қайд этилди. Бу инвесторлар рискли активлардан чиқаётгани ва крипто бозорида ишонч анча заифлашганини кўрсатади.
Инфляцияни ҳисобга олганда эса Bitcoin'нинг натижаси янада пастроқ чиқади. Январь–июнь ойларида инфляция 3,34 фоиз атрофида шаклланганини инобатга олсак, Bitcoin'нинг реал натижаси тахминан −36 фоизни ташкил этади.
Мазкур материал инвестицион тавсия сифатида қабул қилиниши керак эмас. Ҳисоб-китоблар очиқ маълумотлар ва шартли мисоллар асосида берилган. Реал натижа актив тури, харид-сотув санаси, комиссиялар ва инвестор танлаган шартларга қараб фарқ қилиши мумкин.
