Рупия қулади: капитал Ҳиндистонни тарк этмоқда

2026 йил 21 январ куни Ҳиндистон рупияси Осиё валюталари орасида энг ёмон кўрсаткични намойиш этиб, тарихий минимумни янгилади. «Bloomberg» нашри маълумотларига кўра, рупия курси бир кунда 0,8 фоизга пасайиб, бир доллар учун 91,7450 даражасига тушди. Бу кетма-кет олтинчи кун пасайиш бўлди.

Эътиборли жиҳати шундаки, шу куни Жанубий Корея вонаси, Индонезия рупияси ва Филиппин песоси каби минтақадаги бошқа валюталар, аксинча, мустаҳкамланди. Бу ҳолат рупиядаги муаммо фақат минтақавий омиллар билан эмас, балки Ҳиндистонга хос иқтисодий ва геосиёсий босимлар билан боғлиқ эканини кўрсатмоқда. Инвесторлар миллий валютада барқарорликка ишончни йўқота бошлагани бозор динамикасида яққол сезилди.

Босим манбалари

Рупияга босимнинг асосий манбаи — хорижий капиталнинг тез суръатда чиқиб кетиши бўлмоқда. Фақат шу ойнинг ўзида хорижий инвесторлар Ҳиндистон акция бозоридан 2,7 млрд доллар маблағни олиб чиқди. Бу 2025 йил давомида чиқарилган қарийб 19 млрд доллар капитал устига қўшимча бўлди.

Бундан ташқари, АҚШ билан савдо муносабатларидаги муаммолар ҳам вазиятни оғирлаштирмоқда. Жарима божлари ҳинд экспортчиларига зарба бермоқда, импортга бўлган юқори талаб эса компанияларни доллар захираларини жадал тўплашга мажбур қиляпти. Геосиёсий ноаниқликлар ҳам кучайган: АҚШ президенти Доналд Трампнинг Гренландия масаласи ортидан Европа давлатларига қарши бож таҳдидлари глобал бозорларда хавотирни оширди ва ривожланаётган бозорлардан капитал чиқишини тезлаштирди.

Марказий банк ва кутилмалар

Бу сафар Ҳиндистон захира банки (RBI) валюта бозорига нисбатан анча эҳтиёткор позицияни танлади. Илгариги даврлардан фарқли ўлароқ, регулятор рупияни фаол ҳимоя қилишдан тийилмоқда. Таҳлилчилар фикрича, бу корпоратив секторда долларга реал талаб юқорилиги билан боғлиқ онгли қарор бўлиши мумкин.

ANZ форекс-стратеги Дҳираж Нимнинг таъкидлашича, рупияни кучли ҳимоя қилмаслик ички ликвидлик билан боғлиқ муаммоларни юмшатиши мумкин. 2024 йил охиридан буён RBI резерв талабларини камайтириш ва своп операциялари орқали иқтисодиётга 14,5 трлн рупий қўшди. «Kotak Mahindra Bank» баҳолашича, ўтган йил октябридан бери банк валюта интервенциялари учун 45 млрд доллар сарфлаган, аммо ҳозир бу ҳажмлар қисқарган. Регулятор раҳбари Санжай Малҳотра курсни аниқ даражада ушлаб туриш эмас, балки ортиқча тебранишларни чеклаш мақсад эканини билдирди.

Экспертлар эса йил охиригача курс 92 рупий атрофида шаклланишини истисно қилмаяпти.