Си Жинпинг Трампга: АҚШ Тайванга қурол етказишда эҳтиёткор бўлиши керак
Хитой раиси Путин билан гаплашганидан кўп ўтмай Трамп билан ҳам мулоқот қилди. Трамп суҳбатни ижобий деб баҳолади.
Хитой раҳбари Си Жинпинг кеча, 4 феврал куни АҚШ президенти Доналд Трамп билан ҳам телефон орқали мулоқот қилди ва Тайванни «Хитой–АҚШ муносабатларидаги энг муҳим масала» деб атади.
Давлат оммавий ахборот воситалари хабар беришича, Си Трампга оролга қурол етказишда «эҳтиёткор бўлиш» лозимлигини таъкидлаб, Вашингтон билан алоқаларга «катта аҳамият» бериши ва икки томон ҳам фарқларини ҳал қилиш йўлларини топишини умид қилаётганини айтди.
Трамп эса мулоқотни «ижобий», «узоқ ва тўлиқ» деб баҳолади.
Бу суҳбат бир неча ой давомида Британия бош вазири Кир Стармер ҳамда бошқа Ғарб раҳбарлари Хитойга ташриф буюриб, иккита мамлакат муносабатларини қайта тиклашга ҳаракат қилганидан сўнг ўтказилди.
Трампнинг айтишича, у апрел ойида Хитойга ташриф буюради ва бу сафарга «жуда интизор» эканини билдирди. Трамп «Хитой билан муносабатларим ва шахсан Си Жинпинг билан муносабатларим жуда яхши ва биз буни шу тарзда сақлаб қолишнинг аҳамиятини яхши тушунамиз», – деб «Truth Social»да ёзди.
Тайвандан ташқари, Трамп ва Си Россиянинг Украинадаги уруши, Эрондаги ҳозирги вазият ва Хитойнинг АҚШдан нефт ва газ харид қилиш масалаларини ҳам муҳокама қилган.
Тайван ҳақида Си Жинпинг оролни «Хитойнинг ҳудуди» деб атаган ва Пекин «Тайваннинг суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини муҳофаза қилиши» кераклигини таъкидлаган.
«АҚШ Тайванга қурол етказиш масаласини эҳтиёткорлик билан амалга ошириши лозим», – деди у.
Хитой узоқ вақтдан бери Тайван билан «қайта бирлашиш» ниятида бўлиб, бу мақсадга эришиш учун куч ишлатиш имкониятини ҳам рад этмаган.
Тайван масаласи
АҚШ Тайван билан эмас, балки Пекин билан расмий алоқаларга эга ва бир неча ўн йиллардан бери дипломатик мувозанатни сақлаб келмоқда. Бироқ у Тайваннинг энг йирик қурол таъминловчиси сифатида ҳам кучли иттифоқчи ҳисобланади. Декабр ойида Трамп маъмурияти Тайванга тахминан 11 миллиард долларлик қурол сотиш режасини эълон қилган эди. Бу пакетда замонавий ракетали миноаткалар, ўзи ҳаракатланадиган гаубитсалар ва турли хил ракеталар бор эди.
Пекин бу ҳаракатни «Тайван мустақиллигини қўллаб-қувватлашга уриниш» деб атаб, Тайван бўғози бўйича «хавфли ва зўравонликка йўл очишини» таъкидлаган. Си Жинпинг сўзларича, «АҚШнинг ўз хавотирлари борлиги каби Хитойнинг ҳам ўз хавотирлари мавжуд».
«Икки томон тенглик, ҳурмат ва ўзаро манфаат руҳида ҳаракат қилса, бири-бирининг хавотирларини ҳал қилиш йўлларини топиши мумкин», – деди Си.
Бугун, 5 декабр куни Тайван раҳбари Лай Чинг-тэ журналистларга АҚШ билан муносабатлар «мустаҳкам» эканини ва «барча ҳамкорлик лойиҳалари давом этаётганини» билдирди.
Си ва Трамп сўнгги марта ноябр ойида сўзлашган, ўша пайтда Хитой раҳбари АҚШ президентини ташрифга таклиф қилган эди.
АҚШ-Хитой алоқалари
Икки давлат муносабатлари ўтган бир неча ойда барқарорлашди, шунингдек, ўтган йилги тариф уруши ва чиплар ҳамда ноёб ер элементлари бўйича келишмовчиликлар камайди. Шу асосий масалалар ҳали ҳам мавжуд бўлса-да, октябр ойида Жанубий Кореяда учрашганидан сўнг томонлар айрим тарифлар ва ноёб ер экспортига назоратни юмшатиш бўйича келишувга эришди. Шунингдек, икки давлат музокарачилари «TikTok» бўйича келишувнинг асосий тузилишида келишиб олди, сўнгги келишув эса ўтган ойда расмийлаштирилди.
Трамп ва Путин билан бир кунда суҳбат
Трамп билан суҳбатдан бир неча соат аввал Си Жинпинг Россия президенти Владимир Путин билан виртуал учрашув ўтказди, унда томонлар Пекин ва Москва алоқалари мустаҳкамланишига эътибор қаратди. Россия оммавий ахборот воситаларига кўра, Путин ҳам Си таклифини қабул қилиб, йилнинг биринчи ярмида Хитойга ташриф буюради.
Хитой давлат оммавий ахборот воситаларига кўра, Си Жинпингнинг икки раҳбар билан қўнғироқлари Хитойнинг масъулиятли ва ақлли дунё қудрати сифатида қолишини бутун дунёга кўрсатади.
«China Daily» таҳририяти таъкидлашича, қўнғироқлар Хитойнинг «барқарорликни таъминловчи куч сифатида ҳаракат қилишда давом этиши»ини намоён этади ва «қайтариладиган қарама-қаршилик ва бир томонламалик кучайиб бораётган бир пайтда» бу муҳим аҳамиятга эга.
«Пекин ўз масъулиятини фаол бажариб, катта давлатлар билан ҳамкорликда дунё тинчлиги ва барқарорлигини таъминлашга ҳаракат қилмоқда. Шу орқали Хитой дунё саҳнасидаги бошқа йирик иштирокчиларга мулоқот ва мувофиқлашувга қайтишнинг аҳамиятини кўрсатмоқда», – деб ёзади «China Daily».
