$20 minglik «temir» bekatlar mashmashasi: Jamoatchilikning e’tirozi ortidan Antikorrupsiya agentligi tekshiruv boshladi

Toshkent shahridagi 1 785 ta avtobus bekatini yangilash loyihasi doirasida 2026 yil may–iyun oylarida foydalanishga topshirilishi kerak bo‘lgan 120 ta bekat belgilangan muddatda topshirilmagani ma’lum bo‘ldi. Bu haqda Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi xabar berdi.

Agentlik o‘tkazgan o‘rganishlar davomida ko‘plab bekatlarda qurilish-montaj ishlari yakunlanmagani, zarur jihozlar to‘liq o‘rnatilmagani hamda rejalashtirilgan 120 ta bekatning birortasi bo‘yicha ham qabul qilish dalolatnomasi rasmiylashtirilmagani aniqlandi.

Loyiha qanday boshlangan edi

Prezidentning PQ–111 va PQ–368-son qarorlariga muvofiq, poytaxtdagi 1 785 ta avtobus bekatini belgilangan talablar asosida modernizatsiya qilish maqsadida tegishli mulkiy majmualarni — shu jumladan, avtobus bekatlari, ular joylashgan yer uchastkalari va inshootlarni — ijara huquqi asosida «E-auksion» elektron savdo platformasiga chiqarish vazifasi yuklatilgani ma’lum qilindi. Qarorga ko‘ra, bekatlarni rekonstruksiya qilish va yangi namunaviy bekatlarni o‘rnatish bilan bog‘liq barcha ishlar elektron auksion g‘olibining o‘z mablag‘lari hisobidan amalga oshirilishi belgilangan.

2025–2026 yillarda o‘tkazilgan elektron auksionlarda 266 ta bekat joylashgan yer maydonlari hamda qo‘shimcha 230 ta ijtimoiy bekat qurish bo‘yicha «Ewi snacks» MCHJ g‘olib deb topilib, tegishli ijara shartnomalari imzolangani qayd etildi. Tasdiqlangan jadvalga ko‘ra, 2026 yil may–iyun oylarida 60 ta ijaraga olingan va 60 ta ijtimoiy, jami 120 ta bekat foydalanishga topshirilishi lozim edi.

Aniqlangan kamchiliklar yuzasidan Toshkent shahar hokimligiga shartnoma va bitimda belgilangan majburiyatlarning o‘z vaqtida va to‘liq bajarilishini, bekatlarni tasdiqlangan texnik talablarga muvofiq jihozlash hamda foydalanishga topshirish jarayonini qat’iy nazoratga olish zarurligi ko‘rsatildi.

Shuningdek, kelgusida o‘tkaziladigan auksion savdolarida raqobat muhitini kengaytirish, ko‘proq tadbirkorlik subyektlarining ishtirok etishiga imkoniyat yaratish maqsadida avtobus bekatlarini tumanlar yoki hududiy birliklar kesimida alohida lotlarga ajratgan holda savdoga chiqarish hamda loyihalar to‘g‘risida jamoatchilikni muntazam ravishda xabardor qilib borish yuzasidan mas’ullarga tegishli ko‘rsatmalar berilgani ma’lum qilindi.

Agentlik mazkur jarayon yuzasidan o‘rganishlarni davom ettiradi. Yakunlari bo‘yicha aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan belgilangan tartibda choralar ko‘rilishi bildirildi.

Loyiha tarixi

2026 yil mart oyida Toshkent hokimi poytaxtdagi barcha avtobus bekatlarini yaxlit standartga moslashtirib, to‘liq modernizatsiya qilish to‘g‘risidagi qarorni imzoladi. Hujjat bekatlardagi savdo shoxobchalaridan bosqichma-bosqich voz kechishni ham nazarda tutadi. Shu oyning o‘rtalarida Yo‘l harakatini tashkil etish markazi yaqin kunlarda shaharda «aqlli bekatlar» paydo bo‘lishini ma’lum qildi.

Tadbirkorlar noroziligi

Modernizatsiya jarayoni boshidan tadbirkorlar e’tiroziga sabab bo‘ldi. Mart oyi oxirida o‘tkazilgan audit natijasida poytaxtdagi bekatlar o‘rnida joylashgan 110 ta savdo obyekti aniqlanib, ularning demontaji boshlandi. Tadbirkorlar esa o‘zlarining oldindan ogohlantirilmagani va kompensatsiya masalasi hal etilmaganidan norozilik bildirishdi. Yo‘l harakatini tashkil etish markazi vakilining tasdiqlashicha, tekshirilgan 380 ta bekatning 120 tasida 1995–2005 yillarda qurilgan notijoratov do‘konlar mavjud bo‘lib, shulardan 60 tasida noqonuniy qurilish aniqlangan va ular sud qarorlari asosida buzib tashlanmoqda. Biznes-ombudsman esa mulk huquqlarini cheklash faqat qonuniy tartibda va barcha protseduralarga rioya qilingan holda amalga oshirilishi lozimligini ta’kidlagan.

Anomal issiq sharoitidagi vaziyat

Iyul oyining o‘rtalaridan boshlab Toshkentda kuzatilayotgan anomal issiq havo shahar infratuzilmasiga qo‘shimcha yuk tushirdi. Energetika vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, yuqori harorat fonida elektr tarmoqlariga tushgan yuklama ortib, shaharning bir qator tumanlarida minglab iste’molchi vaqtinchalik elektr ta’minotidan uzildi. Anomal issiq sababli yer usti metro yo‘nalishida poyezdlar tezligi ham cheklandi. Mehnat inspeksiyasi esa issiq ob-havoda ochiq havoda ishlayotgan obodonlashtirish xodimlarining hayoti va sog‘lig‘ini himoya qilish yuzasidan hokimliklarga alohida ko‘rsatma yubordi.

Aynan shu davrda ochiq havoda, soyasiz, jazirama issiqda transport kutishga majbur bo‘lgan yo‘lovchilar holatdan keskin norozi bo‘lishdi.

Bekatlar narxi bo‘yicha munozaralar

Yangi bekatlarning qiymati ijtimoiy tarmoqlarda alohida muhokamalarga sabab bo‘ldi. Ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, zamonaviy bekatlarning qiymati 10–20 ming dollargacha yetishi mumkin. Shundan so‘ng iqtisodchi va bloger Otabek Bakirov loyiha bo‘yicha narx qanday shakllanganligi va ochiq tender o‘tkazilgan-o‘tkazilmaganligiga oid savollarni o‘rtaga tashladi.

Bunga javoban Yo‘l harakatini tashkil etish markazi bekatlar narxini oddiy metall pavilon qiymati bilan solishtirish noto‘g‘ri ekanini bildirdi. Markazga ko‘ra, loyiha faqat bekat o‘rnatish bilan cheklanmaydi — modernizatsiya doirasida kutish maydonlarini kengaytirish, yangi platformalar qurish, piyodalar yo‘laklarini ta’mirlash, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini tortish va raqamli xizmatlarni joriy etish ishlari ham amalga oshirilishi ta’kidlandi.