AQSH va Isroil Xomanaiyni qanday yo‘q qildi?

Eron oliy rahbari Ali Xomanaiyga qarshi AQSH va Isroilning zarbasi kunning o‘rtalarida, kutilgani kabi tun o‘rtalarida emas, balki sahar soatlari davomida amalga oshirildi. Bu esa AQSH va Isroilga muhim razvedka ma’lumoti kelib tushgan soatlardan foydalanish imkonini bergan. Bir necha oy davomida ular yuqori martabali eronlik shaxslar yig‘ilishini kutishgan va ma’lum bo‘lganki, Xomanaiy shanba kuni Tehronning markaziy qismidagi bir kompleksda bo‘ladi.

Shu paytda boshqa yuqori harbiy va razvedka shaxslarining ham bir vaqtda yig‘ilish manzili ma’lum bo‘lgan.

Bir necha oy davomida AQSH va Isroil oliy rahbarning harakatlarini kuzatib kelgan. Ularning aniq usullari sirli saqlanadi, garchi AQSH prezidenti Donald Tramp ijtimoiy tarmoqda buga ishora qilgan.

«U bizning razvedka va yuqori darajada murakkab kuzatuv tizimlarimizning nazoratidan qocholmagan», – deb ta’kidlagan u.

Bu yerda inson manbasi orqali ma’lumot olingan bo‘lishi mumkin, ammo ehtimol texnik kuzatuv, ya’ni eronlik shaxslarning harakatini texnik usullar orqali kuzatish imkoni yuqori.

O‘tgan iyun oyidagi 12 kunlik urushda Isroil Eron yadroviy dasturi bilan bog‘liq olimlar va amaldorlarni nishonga olgan va telekommunikatsiya hamda mobil aloqa tizimlariga kirib, shaxslarning harakatini tushunish uchun foydalangani xabar qilingan. Bu vaqtda ba’zan asosiy amaldorlarga bog‘liq qo‘riqchilarning harakatini ham kuzatishgan. Uzoq muddatda bu «har qanday kundalik hayot tarzi» ketma-ketligini yaratishga yordam beradi, harakatlarni tahlil qilish va zaif nuqtalarni aniqlash imkonini beradi.

Eron oliy rahbarini dushman nazaridan saqlashga harakat qilgan, ammo keyingi oylarda bu zaif nuqtalarni aniqlab, bartaraf qila olmagani Eron xavfsizlik va kontrrazvedka tizimining jiddiy nuqsonlari yoki Isroil va AQSHning yangi usullarini qo‘llab, kuzatuvni takomillashtirish qobiliyatini ko‘rsatadi.

Eronliklar kunduzgi hujum kam ehtimolli deb hisoblagan bo‘lishi ham mumkin.

Vazifalar bo‘lishilgan

Bu holatda, «New York Times» xabar qilishicha, razvedka ma’lumoti MRBdan kelgan, ammo haqiqiy zarbani amalga oshirish uchun Isroilga topshirilgan.

Belgilarga qaraganda, mas’uliyat taqsimoti mavjud bo‘lib, Isroil rahbarlik maqsadlariga yo‘naltirilgan zarbalarga e’tibor qaratsa, AQSH ko‘proq harbiy obyektlarni maqsad qilgan.

Ma’lumotning eng muhim jihati shundaki, oliy rahbar va boshqa amaldorlarning harakatlari haqida yetarlicha oldindan xabar berilgan, bu esa uchuvchi samolyotlar orqali uzoq masofali raketalar bilan hujumni rejalashtirish imkonini bergan.

Bunday zarba yagona «dekapitatsiya» hujumi emas, balki kengroq kampaniyani boshlash ramzi sifatida rejalashtirilgan. Isroil samolyotlari Tehronga yetishi uchun taxminan ikki soat kerak bo‘ladi, ammo ular qancha masofadadan qurollarini otgani ma’lum emas.

Qaror qabul qilinganda, Isroil samolyotlari mahalliy vaqt bilan taxminan 09:40da kompleksga 30 ta bomba bilan zarba berishgani xabar qilinmoqda. Buning ehtimoliy sabab shundaki, oliy rahbar hali ham kompleks ostidagi yerosti bunkeridan o‘zini himoya qilishda foydalangan (biroq rejimidagi eng chuqur bunkerlardan emas).

Eron poytaxtida boshqa obyektlar ham hujum qilingan, shu jumladan prezident Mas’ud Pezeshkiyonning ofisida ham; u keyinroq bayonot berib, o‘zining xavfsizligini tasdiqladi.

Eron tomonidan uchta yuqori martabali mudofaa amaldori halok bo‘lgani tasdiqlandi: Mudofaa kengashi kotibi Ali Shamxani, Mudofaa vaziri Aziz Nosirzoda va Inqilobiy Qo‘riqchilar qo‘mondoni Muhammad Pakpur.

Samolyotlar zarba bergan paytda Floridagi Mar-a-Lago qarorgog‘ida Donald Tramp va uning yuqori lavozimli xodimlari voqealarni kuzatish uchun yig‘ilgan edi. Oliy rahbarning halok bo‘lgani haqida tasdiq bir necha soatdan so‘ng kelgan.

Eron bu imkoniyatga tayyor edi, chunki nafaqat Xomanaiy, balki bir qator yuqori martabali amaldorlar uchun meroschilik rejalari ham tayyorlangan edi. Bu esa, hozircha, bu halokat ushbu nizoning rivojiga qanday ta’sir qilishi aniq emasligini ko‘rsatadi.