Орбаннинг 16 йиллик ҳукмронлиги басми? — Венгриядаги тарихий сайловнинг дастлабки натижалари

Венгрияда навбатдаги парламент сайловлари учун овоз бериш жараёни ўз ниҳоясига етди. Бу галги сиёсий тадбирда мамлакат тарихидаги мисли кўрилмаган рекорд давомат қайд этилиб, сайловчиларнинг 77,8 фоизи ўз фуқаролик позициясини билдириш учун участкаларга келди.

Венгриядаги энг ишончли социологик хизматлардан бири «Meridian» компанияси маълумотига кўра, Петер Мадяр бошчилигидаги мухолифатдаги «Тиса» партияси парламентдаги 199 ўриндан конституцион кўпчилик ўринни бемалол қўлга киритиши мумкин.

Санаб чиқилган қарийб 99 фоиз овоз натижаларига кўра, парламентдаги 199 ўриндан 138 таси мухолифатга ўтади. Янги бош вазир бир ой ичида сайланади.

Агар расмий натижалар ушбу тахминларга яқин чиқса, «Тиса» партияси жиддий тўсиқларсиз Виктор Орбан томонидан 16 йил давомида қурилган бутун бошли бошқарув тизимини тубдан ислоҳ қилиш имкониятига эга бўлади. Бу ҳукмрон режимнинг қулашини англатади.

Сайловларда жами бешта сиёсий партия иштирок этди. Аммо кескин ва ҳақиқий кураш Виктор Орбаннинг «Фидес» ҳамда мухолифатга ўтиб кетган Петер Мадярнинг «Тиса» партиялари ўртасида кечди.

Сайловнинг муҳим қоидалари

Мамлакатдаги сайловчилар бир мандатли округ бўйича номзодларга ҳамда сиёсий партияларга овоз беришди. Парламентдаги жами 106 та ўрин айнан шу мажоритар тизим орқали тақсимланади. Партиялар парламентга кириши учун беш фоизлик тўсиқдан ўтиши шарт.

Асосий рақобатчилардан ташқари, фуқаролар сўлчи «Демократик коалиция», ҳажвий Икки думли ит партияси ва ўта ўнгчи «Бизнинг ватан» партияларига ҳам овоз беришди. Сўровномаларга кўра, айнан ўнгчиларда тўсиқдан ўтиш имкони бор. Венгрия қонунчилигига мувофиқ, овозларни ҳисоблаш 18 апрелдан кечикмай якунланиши лозим.

Рекорд даражадаги давомат

Ушбу сиёсий тадбир аҳолининг мисли кўрилмаган даражадаги фаоллиги билан ёдда қолди. Участкалар ёпилишига икки соат қолганидаёқ давомат 74,23 фоизга етган эди. Бу кўрсаткич 2002 йилда ўрнатилган эски рекордни янгилаб қўйди.

Таққослаш учун, 2022 йилда бўлиб ўтган олдинги сайловларда аҳолининг иштироки бор-йўғи 62,92 фоизни ташкил қилган эди. BBC мухбири Пол Кирбининг таъкидлашича, бундай юқори қизиқиш халқнинг ўзгаришларга бўлган кучли чанқоқлигидан далолат беради.

Мустақил сўровномалар мухолифатнинг ишончли ғалабасини башорат қилмоқда, аммо ҳукуматга яқин марказлар «Фидес» ўз ўрнини сақлаб қолишига ишонмоқда.