Ayollar investitsiya sohasini qanday o‘zgartirmoqda?
Ayollarning boyligi va ta’siri ortib borayotgani global moliya bozorlarini qayta shakllantirmoqda. Bu o‘zgarishni tushunib, unga moslasha olganlar uzoq muddatli imkoniyatlardan yaxshiroq foydalanishi mumkin.

Ayollar global investitsiya manzarasini tubdan o‘zgartirmoqda. Tadbirkorlik faolligining kuchayishi, daromadlarning o‘sishi va moliyaviy boylik ustidan nazoratning kengayishi bu jarayonga turtki bermoqda. Ayollar rekord darajada biznes boshlamoqda va moliyaviy maslahatchilardan nimani kutishlari haqidagi tasavvurlarni qayta shakllantirmoqda. Ularning iqtisodiy ta’siri ortib borayotgani kapitalni qanday yaratish, boshqarish va joylashtirish usullarini ham o‘zgartirmoqda, deb yozadi «Visual Capitalist».
Ayollar rahbarligidagi tadbirkorlikning keskin o‘sishi
Tadbirkorlik ayollarning moliyaviy qudrati ortib borayotganining eng yaqqol belgilaridan biri hisoblanadi. «Gusto» ma’lumotiga ko‘ra, o‘tgan yili yangi ochilgan barcha bizneslarning 49 foizini ayollar tashkil etgan. Bu 2019 yilga nisbatan 69 foizga o‘sish demakdir va bu so‘nggi besh yil ichidagi eng yuqori ko‘rsatkich hisoblanadi.
Bu o‘sish faqat ishtirok bilan bog‘liq emas. Masala kapitalda ham. Hozirda ayol tadbirkorlar o‘rtacha 1,1 million dollarlik investitsiya qilish mumkin bo‘lgan aktivlarga ega bo‘lib, katta moliyaviy resurslarni nazorat qilmoqda. Bu esa uzoq muddatli rejalashtirish, ishonchli maslahat va investitsiya ta’limiga kirish imkoniyati qanchalik muhim ekanini ko‘rsatadi.
Biroq tadbirkorlik boylik kengayishining katta hikoyasida faqat bir qism, xolos.
Ayollarning boylik ustidan nazorati kengaymoqda
Ayollar nazorat qilayotgan boylik ulushi AQSHda ham, dunyo miqyosida ham ortib bormoqda. Natijada kapital qanday taqsimlanishiga ularning ta’siri ham kuchaymoqda.
AQSHda ayollar nazoratidagi aktivlar ulushi 2019 yildagi 31 foizdan 2030 yilga borib 38 foizgacha oshishi kutilmoqda. Bu taxminan 34 trillion доллaргa teng bo‘ladi.
Ayol investorlar turli hayot bosqichlari va moliyaviy rollarni qamrab oladi. Ular orasida mustaqil daromad topuvchilar, oila budjetiga hissa qo‘shuvchilar, turmushga chiqqan asosiy daromad topuvchi ayollar va hayotdagi katta o‘zgarishlardan o‘tayotganlar ham bor.
Boy xonadonlar orasida turmushga chiqqan, oilaning asosiy daromadini topuvchi ayollar hozir AQSHda investitsiya qilish mumkin bo‘lgan 250 ming dollardan ortiq aktivlarga ega xonadonlarning qariyb 25 foizini tashkil qiladi.
Ayollarning moliyaviy rollari kengaygani sari, ularning bozorga ta’siri ham ortmoqda. Ular portfel strategiyalari, riskka munosabat va uzoq muddatli investitsiya ustuvorliklarini shakllantirmoqda.
Daromadlarning o‘sib borayotgani esa bu o‘zgarishlarni yanada tezlashtirmoqda.
Daromadlar o‘sishi — investitsiya qudratining ortishi
Maosh tengligi borasidagi taraqqiyot ayollarning moliyaviy asosini mustahkamlamoqda. AQSH aholini ro‘yxatga olish byurosi ma’lumotiga ko‘ra, 2022-yilda ayollar erkaklar ishlab topgan har bir dollarga nisbatan taxminan 84 sent ishlagan. 1960-yilda esa bu ko‘rsatkich taxminan 61 sent atrofida bo‘lgan.
Hali ham farqlar mavjud bo‘lsa-da, uzoq muddatli tendensiya aniq. Umr davomidagi yuqoriroq daromadlar ko‘proq jamg‘arish imkoniyatini va kattaroq pensiya jamg‘armalarini anglatadi. Shuningdek, bu investitsiya qilish mumkin bo‘lgan aktivlarning ko‘payishiga ham olib keladi.
Ayollarning moliyaviy ta’siri kengaygani sari, ularning moliyaviy maslahatlar bo‘yicha kutilmalari ham ortmoqda.
Moliyaviy maslahatni qayta ta’riflash: yo‘l-yo‘riq va hamkorlik
Investor ayollarning turli guruhlari moliyaviy maslahatchilardan yanada faol yordam kutishmoqda. Maslahatchilar bilan tez-tez uchrashishga bo‘lgan talab ortib bormoqda (oyiga bir marta yoki undan ko‘p).
Oylik uchrashuvlarga bo‘lgan istak (%):
Ayol investor guruhi | 2019 | 2023 |
To‘satdan yolg‘iz qolganlar | 3 | 27 |
Turmushga chiqqan asosiy daromad topuvchi | 6 | 36 |
Turmushga chiqqan, oilaga hissa qo‘shuvchi | 0 | 23 |
Yolg‘iz asosiy daromad topuvchi | 3 | 17 |
Shu bilan birga, ishonch darajalari ham o‘zgargan. Bozor haqidagi bilimlariga ishonchi borligini aytgan ayollar ulushi 2019 yildagi 56,5 foizdan 2023 yilda 16,3 foizgacha kamaygan.
Bu pasayish investitsiya bo‘yicha ta’lim va shaxsiylashtirilgan maslahatlarga bo‘lgan talabni oshirdi.
Faqat natijaning o‘zi yetarli emas. Tadqiqotlar ayol investorlar orasida norozilik ortib borayotganini ko‘rsatadi. Ko‘pchilik maslahatchilarni almashtirishning asosiy sababi sifatida muloqot yetishmasligi va shaxsiy aloqaning yo‘qligini ko‘rsatadi.
So‘nggi 2 yil ichida moliyaviy maslahatchini almashtirish sabablari:
Sabab | 2019 | 2023 |
Yomon mijozlarga xizmat | 27 | 39 |
Shaxsiy aloqaning yo‘qligi | 29 | 32 |
Ko‘plab ayollar uchun yaxshi investitsiya natijalari ishonch va shaffoflik bilan birga bo‘lishi kerak. Samimiy maslahatchilik munosabati daromad darajasi kabi muhim hisoblanadi.





