Norvegiya bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlarga yosh cheklovi joriy qiladi
Norvegiya hukumati 2026 yilgacha bolalarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishiga yosh cheklovi joriy qilish bo‘yicha qonun loyihasini parlamentga kiritadi.
© yahoo.comNorvegiya hukumati bolalarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishini tartibga solish maqsadida yangi qonun loyihasini ishlab chiqmoqda. Bu haqda mamlakat bosh vaziri Yonas Gar Styore ma’lum qildi. Hukumat tarqatgan rasmiy bayonotga ko‘ra, qonun bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishda aniq yosh cheklovini belgilashni nazarda tutadi.
Tashabbusning asosiy maqsadi
Bosh vazirning ta’kidlashicha, mazkur tashabbusning asosiy maqsadi bolalik davrini raqamli bosimdan himoya qilishdir. Uning fikricha, bolalarning o‘yinlari, do‘stlik munosabatlari va kundalik hayoti algoritmlar va ekranlar ta’siriga ortiqcha bog‘lanib qolmasligi kerak.
Rejaga ko‘ra, ijtimoiy tarmoqlarga qo‘yilgan cheklov bola 16 yoshga to‘ladigan yilning 1-yanvaridan boshlab bekor qilinadi. Shu tarzda bir xil yosh toifasidagi o‘quvchilar uchun platformalarga kirish huquqi bir vaqtda ochiladi. Amalda yosh chegarasi 15 yosh etib belgilanishi kutilmoqda.
Yosh chekloviga rioya etilishini ta’minlash kimning zimmasida
Hukumat yosh chekloviga rioya etilishini texnologik kompaniyalar zimmasiga yuklamoqda. Karianne Tungning aytishicha, bolalarning taqiqlangan platformalarga kirmasligini nazorat qilish mas’uliyati ota-onalar yoki bolalarning o‘ziga yuklanmasligi kerak.
Shuning uchun kompaniyalar foydalanuvchilar yoshini aniqlaydigan samarali tekshiruv tizimlarini joriy qilishi va qonun talablariga qat’iy amal qilishi shart bo‘ladi.
Yevroparlament cheklovi
Yevroparlament 16 yoshgacha bo‘lgan bolalarning ijtimoiy platformalar, video almashish saytlari va sun’iy intellekt yordamchilariga faqat ota-onalar roziligi bilan kirishini taklif qilmoqda. 13 yoshdan kichiklarga esa to‘liq taqiq joriy etish taklif qilingan. Bu urinish avvalroq Avstraliya, Daniya va Malayziyada 16 yoshgacha bo‘lganlarga qo‘llanilishi kutilayotgan edi.
Tashabbus muallifi — daniyalik deputat Christel Schaldemose— parlamentdagi muhokama chog‘ida bolalarning diqqati amerikalik va xitoylik texnogigantlar tomonidan «nazoratsiz eksperiment» aylanib qolganini ta’kidladi.
«Ushbu «eksperiment» ortida X rahbari Ilon Mask, Meta rahbari Mark Sukerberg, Xitoy Kommunistik partiyasi va ularning TikTok’dagi texnologiyaviy vositachilari turibdi».
Dunyoda ijtimoiy tarmoqlarning bolalar ruhiyatiga ta’siri borasida xavotir oshib bormoqda. TikTok, Snapchat, Google va Meta kabi kompaniyalar AQSHda o‘smirlar salomatligiga zarar yetkazgani uchun ayblanayotgan sud ishlariga duch kelgan.
