Amerika biznesi O‘zbekistonga qiziqmoqda: Samarqanddagi «C5+1» sammitidan nimalar kutilyapti?

AQSH Davlat kotibi Marko Rubio 17–22-oktabr kunlari O‘zbekiston va Hindistonga rasmiy tashrif bilan keladi. U Samarqand shahrida Markaziy Osiyoning besh davlati va AQSH ishtirokidagi «C5+1» formatidagi vazirlar uchrashuvida qatnashadi. Shu bilan birga, Rubio mintaqa davlatlari rasmiylari bilan ikki tomonlama muzokaralar o‘tkazishi rejalashtirilgan.

AQSH Davlat departamenti ma’lumotiga ko‘ra, delegatsiya tarkibidan 200 dan ortiq biznes vakili joy olgan. Vashington ushbu tashrif orqali AQSH va Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasidagi tijoriy hamkorlikni yanada kengaytirishni ko‘zlamoqda.

Samarqandda qanday uchrashuvlar o‘tkaziladi?

E’lon qilingan dasturga muvofiq, Marko Rubio Samarqanddagi «C5+1» vazirlar uchrashuvida ishtirok etadi. Ushbu format AQSH va Markaziy Osiyoning besh davlati — O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston hamda Turkmanistonni birlashtiradi.

AQSH Davlat departamenti muzokaralarning asosiy maqsadi «C5+1» doirasidagi strategik hamkorlik orqali AQSH va Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun yanada tinch hamda farovon kelajakni ta’minlash ekanini ta’kidlagan.

Shuningdek, Rubio mintaqadagi beshta davlatning yuqori mansabli rasmiylari bilan alohida ikki tomonlama uchrashuvlar o‘tkazadi. Biroq hozircha e’lon qilingan xabarlarda muzokaralarning to‘liq kun tartibi va imzolanishi kutilayotgan aniq kelishuvlar ro‘yxati ochiqlanmagan.

«C5+1» formati nima uchun muhim?

«C5+1» formati 2015 yilda AQSH va Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasidagi o‘ziga xos hamkorlik mexanizmi sifatida shakllangan. U siyosiy muloqotdan tashqari, savdo, transport, energetika va boshqa sohalardagi aloqalarni muhokama qilish uchun qulay maydon vazifasini o‘taydi.

2025 yilning 6-noyabrida Vashingtonda AQSH va Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining «C5+1» sammiti bo‘lib o‘tgan edi. Unda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev ham ishtirok etgan.

O‘zbekiston Prezidenti matbuot xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, Shavkat Mirziyoyev ushbu format doirasidagi hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha qator tashabbuslarni ilgari surgan. Xususan, doimiy faoliyat yurituvchi kotibiyat va investitsiyalar hamda savdo bo‘yicha muvofiqlashtiruvchi kengash tuzish, shuningdek, «Markaziy Osiyo investitsiyaviy sherikligi» jamg‘armasini ishga tushirish kabi takliflar shular jumlasidandir.

Shu bilan birga, O‘zbekiston tomoni noyob minerallarni qidirish, qazib olish va qayta ishlash bo‘yicha hamkorlikni muvofiqlashtirish, qishloq xo‘jaligiga Amerika texnologiyalarini joriy etish hamda mintaqa davlatlarini Janubiy Kavkaz va Yevropa bilan bog‘lovchi transport-energetika loyihalarida AQSH bilan birgalikda ishlash tashabbusini bildirgan. Bundan tashqari, Prezident navbatdagi sammitni Samarqandda o‘tkazishni taklif qilgan.

AQSH va O‘zbekiston o‘rtasidagi savdo aylanmasi

Rubioning tashrifi savdo-iqtisodiy hamkorlikka jiddiy e’tibor qaratilayotgan bir davrga to‘g‘ri kelmoqda. AQSH Savdo vakilligi idorasi (USTR) ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda Qo‘shma Shtatlar va O‘zbekiston o‘rtasidagi tovar hamda xizmatlar savdosining umumiy qiymati taxminan 1,7 milliard dollarni tashkil etgan. Bu ko‘rsatkich 2024 yilga nisbatan 67,6 foizga (yoki 683,8 million dollarga) ko‘p.

USTR taqdim etgan statistik ma’lumotlar quyidagicha:

• Ikki davlat o‘rtasidagi tovarlar savdosi — taxminan 1 milliard dollar;

• AQSHning O‘zbekistonga qilgan eksporti — 474,1 million dollar;

• AQSHning O‘zbekistondan qilgan importi — 574,9 million dollar;

• Xizmatlar ko‘rsatish sohasidagi savdo aylanmasi — taxminan 646 million dollar.

AQSH delegatsiyasi tarkibidan kimlar joy olgan?

Davlat departamentiga ko‘ra, Rubioga 200 dan ortiq biznes vakili hamrohlik qiladi. Rasmiy bayonotda delegatsiyaning mazkur tashrifi tijorat va savdo sohasidagi hamkorlikni mustahkamlashga xizmat qilishi qayd etilgan.

Biroq hozircha e’lon qilingan xabarlarda delegatsiya tarkibidagi kompaniyalar nomlari, O‘zbekistonda amalga oshirilishi ko‘zda tutilgan aniq investitsiya loyihalari va ajratiladigan mablag‘lar hajmi ochiqlanmagan.

Rubio Hindistonga ham boradi

Marko Rubioning 17–22-oktabr kunlariga rejalashtirilgan safari faqat O‘zbekiston bilan cheklanib qolmaydi. U Samarqanddan so‘ng Hindistonning Mumbay va Jamnagar shaharlariga yo‘l olishi kutilmoqda.

AQSH Davlat departamenti Hindistondagi muzokaralar kun tartibiga ikki mamlakat o‘rtasidagi strategik aloqalarni mustahkamlash, mintaqaviy va global masalalarni muhokama qilish, shuningdek, energetika sohasidagi hamkorlikni kengaytirish masalalarini kiritgan.

Bundan tashqari, Rubio Hindistonda ham yirik biznes vakillari bilan uchrashib, tijorat va investitsiyaviy aloqalarni rivojlantirishni muhokama qilishni rejalashtirgan.