БМТ хулосаси: АҚШ ва Исроилнинг Эронга ҳужуми халқаро ҳуқуққа зид
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг мустақил халқаро миссияси Яқин Шарқдаги ҳарбий ҳаракатлар юзасидан ўз баёнотини эълон қилди: ҳар икки томоннинг зарбалари ташкилот Низомини қўпол равишда бузиш, дея баҳоланмоқда.
«Reuters» нашрининг ёзишича, БМТ миссияси АҚШ ва Исроилнинг Эронга қилган ҳужумларини, шунингдек, Теҳроннинг қайтарган жавоб зарбаларини ташкилот Низомига зид деб топди. Баёнотда таъкидланишича, БМТ Низоми ҳар қандай давлатнинг «ҳудудий яхлитлиги ёки сиёсий мустақиллигига қарши» куч ишлатишни қатъиян ман этади.
Ташкилот экспертлари Эрон аҳолиси бир неча ҳафта давом этиши мумкин бўлган кенг кўламли ҳарбий кампания ҳамда инсон ҳуқуқларини бузиш тарихига эга Теҳрон ҳукумати ўртасида «қисилиб қолганини» алоҳида қайд этдилар.
Мазкур вазият юзасидан Россия ва Хитой сўровига кўра БМТ Хавфсизлик Кенгашининг фавқулодда йиғилиши бўлиб ўтди. Ушбу ташаббусни Франция Президенти Эммануэль Макрон ҳам қўллаб-қувватлади. Бош котиб Антониу Гутерриш Яқин Шарқдаги воқеаларни халқаро тинчлик ва хавфсизликка нисбатан жиддий таҳдид деб баҳолади. Дипломатик доираларда можарони тўхтатиш бўйича босим кучаймоқда, бироқ ҳарбий ҳаракатларнинг шиддати пасаймаяпти.
Ҳарбий амалиёт мақсадлари
АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши амалиёти 2026-йил 28-феврал куни эрталаб бошланган эди. Вашингтоннинг билдиришича, асосий мақсад — Теҳроннинг ядровий қуролга эга бўлишига йўл қўймаслик, республика ҳарбий-денгиз флотини йўқ қилиш ҳамда минтақадаги ҲАМАС ва «Ҳизбуллоҳ» каби гуруҳларни зарарсизлантиришдир. Жанглар давомида Эрон олий раҳбари Оятуллоҳ Али Хоманаий ҳамда бир қатор юқори мартабали ҳарбий ва сиёсий мулозимлар йўқ қилинди.
Минтақадаги вазият Эроннинг янги раҳбари сифатида Мўжтаба Хоманаий сайланиши билан янада мураккаблашди. Исроил томони Эроннинг ҳар қандай янги раҳбари «йўқ қилиниши керак бўлган аниқ нишон» бўлишини очиқдан-очиқ эълон қилди.
Хавфсизликка таҳдид
Ҳарбий ҳаракатларнинг глобал энергия бозорига таъсири аллақачон сезила бошлади. БМТ экспертлари можаронинг узоқ давом этиши гуманитар инқирозни келтириб чиқаришидан огоҳлантирмоқда. Ҳар икки томоннинг халқаро ҳуқуқ нормаларига риоя қилмаётгани БМТнинг дунёда тинчликни сақлашдаги ролини шубҳа остига қўймоқда.
Халқаро ҳамжамият зудлик билан ўт очишни тўхтатиш ва музокаралар столига қайтишга чақирмоқда. Бироқ томонларнинг қатъий позицияси ва ўзаро нафрат тинчликка эришиш йўлида асосий тўсиқ бўлиб қолмоқда.
