«Душманлик тугайди»: АҚШ ва Эрон ўртасидаги тинчлик келишуви лойиҳаси очиқланди

Al Arabiya English жума 19-июн куни Вашингтон ва Теҳрон ўртасида имзоланиши кутилган 14 бандлик келишувнинг нусхасини очиқлади. Битим 14 бандан иборат:

1. Эрон Ислом Республикаси ва Қўшма Штатлар, ҳозирги урушдаги иттифоқчилари билан биргаликда, ушбу Англашув Меморандумини имзолаш билан Ливанни ҳам ўз ичига олган барча жабҳаларда урушни дарҳол ва доимий равишда тугатишни эълон қиладилар ва бундан буён бир-бирига қарши ҳеч қандай душманлик ҳаракатларини бошламасликлари ва бир-бирига қарши куч ишлатиш ёки таҳдид қилишдан тийилишга ваъда берадилар. Якуний келишув ушбу модданинг ва қолган моддаларнинг қоидаларини тасдиқлайди.

2. Эрон Ислом Республикаси ва Қўшма Штатлар бир-бирининг суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини ҳурмат қилишга ва бир-бирининг ички ишларига аралашмасликка ваъда берадилар.

3. Эрон Ислом Республикаси ва Қўшма Штатлар ўзаро розилик билан узайтирилиши мумкин бўлган максимал 60 кунлик муддат ичида музокара олиб бориш ва якуний келишувга эришишга ваъда берадилар.

4. Ушбу Англашув Меморандуми имзолангандан сўнг дарҳол Қўшма Штатлар денгиз блокадасини бекор қилади ва Эрон Ислом Республикасига қарши ҳар қандай аралашув ёки тўсиқларнинг олдини олади ҳамда максимал 30 кун ичида тўлиқ қувватига қадар юк ташишни тиклайди; кемалар юк ташиши Эрон Ислом Республикаси томонидан урушдан олдинги юк ташиш ҳажмига мутаносиб бўлади. Қўшма Штатлар шунингдек, якуний келишувдан кейин 30 кун ичида ўз кучларини атрофдаги ҳудудлардан олиб чиқиш мажбуриятини олади.

5. Ушбу Англашув Меморандумини имзолагандан сўнг, Эрон Ислом Республикаси техник тўсиқларни олиб ташлаш ва Эрон томонидан миналарни зарарсизлантириш заруратини ҳисобга олган ҳолда, савдо кемаларининг Форс кўрфазидан Уммон денгизига ва аксинча 30 кун ичида урушдан олдинги ҳажмга қадар қайта тикланишини таъминлаш учун дарҳол чоралар кўради.

6. Қўшма Штатлар минтақавий ҳамкорлари билан биргаликда камида 300 миллиард доллар миқдорида молиялаштиришни таъминлаш билан бирга, Эрон Ислом Республикасини тиклаш ва иқтисодий ривожлантириш бўйича икки томон ўртасида келишилган кенг қамровли режа тузишга мажбурдир. Ушбу режани амалга ошириш механизми, якуний келишувнинг бир қисми сифатида, 60 кун ичида шакллантирилади.

7. Қўшма Штатлар якуний келишувнинг бир қисми сифатида келишиб олинадиган жадвалга мувофиқ, Эрон Ислом Республикаси дуч келаётган барча турдаги санкцияларни, жумладан, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Хавфсизлик Кенгаши ва Халқаро Атом Энергияси Агентлиги (МАГАТЕ) Бошқарувчилар Кенгаши резолюцияларини ва барча бир томонлама АҚШ санкцияларини, ҳам асосий, ҳам иккиламчи санкцияларни тугатиш мажбуриятини олади.

8. Эрон Ислом Республикаси ҳеч қачон ядровий қурол ишлаб чиқармаслигини яна бир бор таъкидлайди. Эрон Ислом Республикаси ва Қўшма Штатлар бойитилган материаллар тақдири ва Эроннинг ядровий эҳтиёжларини ўз ичига олган бошқа барча ўзаро келишилган ядровий масалалар тақдири якуний келишувда етарлича кўриб чиқилишига келишиб олдилар; якуний келишув ушбу модданинг қоидаларини тасдиқлайди.

9. Эрон Ислом Республикаси ва Қўшма Штатлар якуний келишувга эришилгунга қадар улар статус-квони сақлаб қолишга келишиб олдилар: Эрон ўзининг ядровий дастури бўйича статус-квони сақлаб қолади ва Қўшма Штатлар Эронга янги санкциялар қўлламайди ёки минтақадаги кучларини кучайтирмайди.

10. Қўшма Штатлар ушбу Англашув Меморандуми имзолангандан сўнг дарҳол ва санкциялар бекор қилинмагунча, Қўшма Штатлар Ғазначилик Департаменти Эрон хом нефти, нефть-кимё маҳсулотлари ва уларнинг ҳосилалари экспорти ҳамда банк, суғурта, транспорт ва шунга ўхшаш барча тегишли хизматлар учун имтиёзлар беришини ўз зиммасига олади.

11. Қўшма Штатлар якуний келишувга эришиш бўйича музокаралар жараёнини ҳисобга олган ҳолда, Эрон Ислом Республикасининг музлатилган ёки чекланган маблағлари ва активлари озод қилинишини ва тўлиқ фойдаланишга топширилишини ўз зиммасига олади. Ушбу маблағлар, асосий ҳисобда сақлансинми ёки ўтказилсинми, Эрон Ислом Республикаси Марказий банки томонидан белгиланган ҳар қандай якуний бенефициар тўлови учун ишлатилади ва фойдаланиш учун тўлиқ мавжуд бўлади. Қўшма Штатлар шу асосда барча зарур рухсатномалар ва лицензияларни беришга мажбурдир.

12. Эрон Ислом Республикаси ва Қўшма Штатлар Якуний келишувнинг муваффақиятли амалга оширилишини ва келажакда унга содиқликни назорат қилиш учун амалга ошириш механизми яратилишига келишиб олдилар.

13. Ушбу Англашув Меморандуми имзолангандан сўнг ва ушбу Англашув Меморандумининг 4, 5, 10 ва 11-моддаларини амалга оширишни бошлаш ва ушбу босқичларни давом эттириш бўйича кафолатлар олингандан сўнг, Эрон Ислом Республикаси ва Қўшма Штатлар фақат қолган моддаларга нисбатан Якуний келишув бўйича музокаралар олиб боришади.

14. Якуний келишув БМТ Хавфсизлик Кенгашининг мажбурий резолюцияси орқали тасдиқланади.
АҚШ ва Эрон ўртасидаги 14 бандли тинчлик келишуви лойиҳаси ошкор қилинди