НАТО давлатлари Трампнинг Эронга қарши қамалига қўшилишдан бош тортди

АҚШ президенти Доналд Трампнинг Эрон билан музокаралар барбод бўлгач, Ҳўрмуз бўғозини блоклаш қарори Европа давлатлари томонидан қўллаб-қувватланмади. «Reuters» агентлиги хабарига кўра, НАТО бўйича иттифоқчилар, жумладан Буюк Британия ва Франция бу можарога тортилишни истамасликларини очиқ маълум қилишган.

Блокада расман душанба куни бошланди ва унда АҚШнинг 15 дан ортиқ ҳарбий кемалари иштирок этмоқда. Доналд Трамп аввалроқ бу акцияда бошқа давлатлар ҳам қатнашишини тахмин қилган эди. Бироқ Европа етакчилари можаро эмас, балки бўғозни очиш бўйича муқобил дипломатик ташаббуслар устида ишламоқда.

Буюк Британия бош вазири Кийр Стармер BBCʼга берган интервюсида Трампнинг босимига қарамай, блокадани қўллаб-қувватламаслигини қатъий таъкидлади. «Қандай босим бўлмасин, биз ўзимизни бу урушга тортишга йўл қўймаймиз», — деди Стармер.

Трамп аввалроқ Стармерни Эронга қарши урушда ёрдам беришни истамаганликда ва Британия авиабазаларидан фойдаланишни чеклаганликда кескин танқид қилган эди. НАТО бош котиби Марк Рютте эса Европа мамлакатлари фақат ҳарбий ҳаракатлар тўхтатилгандан сўнггина бўғозда хавфсизликни таъминлашга кўмаклашиши мумкинлигини айтган.

Европанинг дипломатик ташаббуси

Франция президенти Эммануэл Макрон ва Британия бош вазири Кийр Стармер яқин кунларда 30 дан ортиқ давлат иштирокида Ҳўрмуз бўғозидаги вазиятни тартибга солиш бўйича иккинчи конференцияни ўтказишларини тасдиқлашди.

Макроннинг таъкидлашича, Европанинг миссияси фақат мудофаа ва кемаларнинг хавфсиз ҳаракатланишини таъминлашга қаратилган бўлиб, можаро томонлари билан боғлиқ эмас. У дипломатия орқали Яқин Шарқдаги можарони тез ва узоқ муддатли ҳал қилиш зарурлигига урғу берди.

Хитойга қарамлик ва нефт экспорти

«WSJ» маълумотларига кўра, ҳозирда Эрон Ҳўрмуз бўғозидан ташқаридаги танкерларда 160 млн баррел нефт тўплаган. Бу улкан захиранинг асосий ва ягона харидори Хитойдаги мустақил нефтни қайта ишлаш заводлари ҳисобланади.

Агар блокада узоқ давом этмаса ва Пекин импорт квоталарини тақдим этишда давом этса, бу заводлар июн ойи ўрталаригача кунига 1,8 млн баррелдан нефт харид қилиши мумкин. «Vortexa» маълумотларига кўра, жорий йилнинг март ойида Эрон экспорти 1,86 млн баррелни ташкил қилиб, 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 26 фоизга ўсган.