Ўзбекистон аҳолиси 40 миллионга яқинлашди

2026 йилнинг 1 октябр ҳолатига кўра, Ўзбекистоннинг доимий аҳолиси 39 535 225 кишига етди. Бу ҳақда Миллий статистика қўмитаси хабар берди.

Бу кўрсаткични шакллантиришда 2026 йилги аҳоли ва қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш натижалари ҳам ҳисобга олинган.

Рақамларга кўра, аҳоли ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 692,2 минг кишига ёки 1,8 фоизга кўпайган. Ҳудудлар кесимида энг кўп аҳоли Самарқанд вилоятида, энг кам аҳоли эса Сирдарё вилоятида қайд этилган.

Самарқанд ва Фарғона вилоятлари етакчилик қилмоқда

1 октябр ҳолатига доимий аҳолининг ҳудудлар бўйича тақсимоти қуйидагича:

·         Самарқанд вилояти — 4 462 783 киши;

·         Фарғона вилояти — 4 293 001 киши;

·         Тошкент вилояти — 3 799 043 киши;

·         Қашқадарё вилояти — 3 746 228 киши;

·         Андижон вилояти — 3 574 464 киши;

·         Тошкент шаҳри — 3 278 512 киши;

·         Наманган вилояти — 3 190 767 киши;

·         Сурхондарё вилояти — 3 030 030 киши;

·         Қорақалпоғистон Республикаси — 2 166 044 киши

·         Хоразм вилояти — 2 162 068 киши;

·         Бухоро вилояти — 2 125 129 киши;

·         Жиззах вилояти — 1 545 176 киши;

·         Навоий вилояти — 1 196 559 киши;

·         Сирдарё вилояти — 965 421 киши.

Рақамлар асосидаги ҳисоб-китобга кўра, Самарқанд вилояти республика аҳолисининг тахминан 11,3 фоизини, Фарғона вилояти эса 10,9 фоизини ташкил қилади. Бу икки ҳудудда жами 8,75 миллиондан ортиқ киши истиқомат қилади.

Тошкент вилояти, Қашқадарё ва Андижон вилоятларини ҳам қўшганда, энг кўп аҳоли яшайдиган бешта ҳудудга мамлакат умумий аҳолисининг 50,3 фоизи тўғри келади.

Тошкент шаҳрида 3,27 миллиондан ортиқ аҳоли яшайди. Бироқ у республикада аҳоли энг кўп бўлган ҳудудлар орасида олтинчи ўринда. Сирдарё вилоятида эса доимий аҳоли сони 965,4 минг кишини ташкил этади.

Аҳолини рўйхатга олиш натижалари статистикага қандай таъсир қилди?

2026 йилнинг 15 январидан 28 февралига қадар Ўзбекистонда аҳоли ва қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш тадбирлари бўлиб ўтди. Миллий статистика қўмитаси 30 июн куни ушбу жараённинг дастлабки натижаларини эълон қилди.

Ушбу натижаларга кўра, 2026 йил 15 январ ҳолатида мамлакат аҳолиси 39 047 321 кишини ташкил этган. Бу рақам одатий статистик ҳисоб-китобларда 2026 йил 1 январ учун қайд этилган 38 236 704 кишидан 810 617 нафарга кўпдир.

Қўмита бу тафовутни рўйхатга олишнинг аниқ натижалари ва аввалги статистик прогнозлар ўртасидаги фарқ билан изоҳлади.

Дастлабки хулосалар аҳолининг жинси ва яшаш жойи бўйича тақсимотига ҳам ойдинлик киритди. Хусусан, мамлакатда 19 766 166 нафар эркак ва 19 281 155 нафар аёл истиқомат қилиши аниқланди. Уларнинг 21,3 миллиони шаҳарларда, 17,8 миллиони эса қишлоқларда яшайди.

Эркаклар ва аёллар сони ўртасидаги фарқ

Рўйхатга олишнинг дастлабки натижалари аҳолининг жинси бўйича ҳам аниқ манзарани кўрсатиб берди. 2026 йил 15 январ ҳолатига кўра мамлакатда 19 766 166 нафар эркак ва 19 281 155 нафар аёл борлиги қайд этилди. Ҳисоб-китобларга кўра, эркаклар умумий аҳолининг қарийб 50,6 фоизини, аёллар эса 49,4 фоизини ташкил этмоқда.

Бундан ташқари, ушбу маълумотлар аҳолининг миллий таркибига ҳам ойдинлик киритди. Натижаларга кўра, ўзбеклар умумий аҳолининг 89,4 фоизини, тожиклар 3,3 фоизини, қорақалпоқлар 2,2 фоизини, қозоқлар 1,8 фоизини ва руслар 1,6 фоизини ташкил қилган. Қолган қисми эса бошқа миллат вакиллари ҳиссасига тўғри келади.

Қўмита яна бир қизиқарли рақамни тақдим этган: 35,7 миллион киши (яъни аҳолининг 91,3 фоизи) ўзбек тилини ўз она тили сифатида кўрсатган. Бу эса мамлакатдаги этник ўзбеклар улушидан 1,9 фоизга юқоридир.

Аҳоли ўсмоқда, аммо туғилишлар сони камайган

Мамлакат аҳолисининг умумий сони кўпаймоқда, бироқ туғилишлар сони муттасил ошгани йўқ. Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2023 йилда Ўзбекистонда 962 мингта туғилиш қайд этилган ва бу 1991 йилдан буён энг юқори кўрсаткич бўлган эди.

Бироқ кейинги икки йилда бу борада пасайиш кузатилган. Хусусан, 2024 йилда 926,4 мингта, 2025 йилда эса 879,6 мингта чақалоқ дунёга келган. 2025 йилдаги кўрсаткич ундан олдинги йилга қараганда 46,8 мингтага кам. 2023 йилдаги рекорд натижа билан солиштирганда эса туғилишлар сони 82,4 мингтага (ёки қарийб 8,6 фоизга) камайган.

Жорий 2026 йилнинг январ–июн ойларида мамлакатда 373,4 мингта туғилиш қайд этилди.

Рақамлар шуни кўрсатадики, аҳоли сони умумий ҳисобда ўсаётган бўлса-да, туғилиш кўрсаткичларида бироз пасайиш бор.

Бу рақамлар давлатга нима учун керак?

Миллий статистика қўмитасининг тушунтиришича, бу маълумотлар давлат дастурлари ва стратегик лойиҳаларни ишлаб чиқишда муҳим асос вазифасини ўтайди.

Аҳолининг ҳудудлар бўйича қандай тақсимланганини билиш орқали янги мактаблар, боғчалар, касалхоналар ҳамда уй-жой ва транспорт инфратузилмасига бўлган реал эҳтиёж баҳоланади. Ёш таркибига оид маълумотлар эса таълим, меҳнат бозори ва ижтимоий хизматларни тўғри режалаштириш учун ғоят муҳим.

Шунингдек, рўйхатга олиш жараёнида фақат аҳоли эмас, балки уй-жойлар, аҳоли пунктлари ва қишлоқ хўжалиги объектлари ҳақида ҳам маълумот йиғилган. Расмий хабарларга кўра, ушбу тадбир доирасида 8,2 миллиондан ортиқ объектнинг геолокацияси шакллантирилган.