Россияда интернет ишламай қолди: Изоляция истиқболлари
6-апрел куни Рунетда йирик носозлик қайд этилди. Россияда 2028-йилгача интернетнинг тўлиқ изоляция қилиниши ва «паспорт билан кириш» тизими жорий этилиши кутилмоқда.
«Сбой.рф» ва «Downdetector» хизматларининг маълумотларига кўра, муаммолар «Ростелеком», «Сбер», «Альфа-банк», «Госуслуги» ва «T2» каби тизим ташкил этувчи тузилмаларни қамраб олган. Ҳатто онлайн-кинотеатрлар ва ўйин платформалари ҳам фаолиятсиз қолган. Мутахассисларнинг фикрича, бундай кенг кўламли узилишнинг сабаби Роскомнадзорнинг таҳдидларга қарши курашиш техник воситалари (ТСПУ)даги «ўта кучли зўриқиш» бўлиши мумкин. Чекловчи қоидаларнинг ҳаддан ташқари кўплиги ускуналарнинг юклама остида «қулашига» ва тармоқ сифатининг ёмонлашишига олиб келмоқда.
Россияда интернетни тизимли равишда ўчириш ва чеклаш жараёнлари 2025-йилнинг май ойидан бери давом этмоқда. Ҳозир мамлакатнинг 70 дан ортиқ ҳудудида «оқ рўйхатлар» (фақат рухсат берилган сайтлар) жорий этилган бўлиб, Россия интернет узилишлари бўйича дунё етакчисига айланди. «RKS Global» экспертларининг прогнозига кўра, мамлакат 2028-йилга бориб тўлиқ изоляция қилинган интернет тизимига ўтади. Москва Хитой ва Эрон тажрибасини ўрганиб, тармоқнинг катта сегментларини блокловчи ва онлайн-коммуникацияларни тўлиқ назорат қилувчи механизмларни жорий этмоқда.
Бундай вазиятда Давлат думасида чекловларни янада кучайтириш таклиф этилмоқда. Хусусан, интернетга фақат паспорт билан кириш ва фойдаланувчиларни тўлиқ деанонимизация қилиш ҳақидаги қонун лойиҳалари муҳокама қилинмоқда.
Рақамли ривожланиш вазирлиги эса «оқ рўйхат»даги компаниялардан VPN орқали кирувчи фойдаланувчиларга тўсиқ қўйишни талаб қилмоқда. Мобил тармоқларда 15 Гб дан ортиқ халқаро трафик учун қўшимча ҳақ белгилаш режалари ҳам Рунетнинг ташқи дунёдан узилишини тезлаштирувчи омиллар бўлиб хизмат қилмоқда.
Инфратузилмавий инқироз
Россия молиявий тизимидаги доимий узилишлар иқтисодий фаолликни секинлаштириб, аҳолининг рақамли хизматларга бўлган ишончига путур етказмоқда. Марказий банкнинг тезкор тўловлар тизимидаги тўхталишлар миллионлаб транзакцияларнинг амалга ошмаслигига сабаб бўлди.
Мутахассисларнинг фикрича, интернетни жисмоний ва дастурий даражада бўлишга бўлган уринишлар тармоқнинг умумий барқарорлигини бузмоқда, бу эса кутилмаган «занжирли реакция» туридаги носозликларни келтириб чиқармоқда.
Иҳоталаниш истиқболлари
Россия ҳукуматининг стратегияси миллий сегментни ташқи таъсирлардан ҳимоя қилиш ниқоби остида тўлиқ давлат назоратига олишдан иборат. Бироқ, бундай қадам ички иқтисодиёт учун юқори технологик тақчилликни ва инновацияларнинг тўхтаб қолишини англатади.
Глобал сервисларга киришнинг чекланиши нафақат оддий фойдаланувчиларга, балки халқаро бозор билан ишлайдиган компаниялар ва илмий доираларга ҳам оғир зарба бўлмоқда.
