«Tesla» энди учади: Илон Маск янги «Roadster»ни намойиш этди

Жорий йилнинг 15 октябр куни АҚШнинг Техас штатида бўлиб ўтган тақдимотда янги «Roadster» автомобили ҳавога кўтарилиб, айланма ҳаракатни бажарган ҳолда яна ерга қўнди. Намойиш давомида «SpaceX» технологиялари асосида яратилган реактив кучайтиргичлардан фойдаланилган.

Компания бош директори Илон Маскнинг таъкидлашича, электромобил «SpaceX» муҳандислари билан яқиндан ҳамкорликда ишлаб чиқилган. Моделнинг янги авлоди илк бор 2017 йилда тақдим этилган эди, бу эса лойиҳа устида қарийб тўққиз йил ишланганини англатади.

Автомобил қандай қилиб ҳавога кўтарилди?

Тақдимот Техаснинг Макгрегор шаҳрида жойлашган «SpaceX» ракета синовлари майдонида бўлиб ўтди. Намойишда «Roadster» эгри рампа орқали юқорига ҳаракатланиб, тескари ҳолатга ўтди ва ҳавога кўтарилиб, айланма манёврни муваффақиятли бажарди.

«Tesla»нинг автомобилсозлик бўйича вице-президенти Ларс Моравининг тушунтиришича, машина остидаги кучли ҳаво сўриш тизими унинг рампа бўйлаб тескари ҳаракатланишини таъминлайди. Ҳавога кўтарилиш ва бошқа мураккаб манёврлар эса бевосита «SpaceX» технологиялари асосидаги кучайтиргичлар ёрдамида амалга ошади. Илон Маскнинг сўзларига кўра, баландликни назорат қилувчи ва орқа қисмдаги асосий кучайтиргичлар туфайли автомобил худди ракета каби ҳаракатлана олади.

Тадбирнинг иккинчи қисмида «Roadster» бир нечта бошқа «Tesla» автомобиллари устидан ҳавода сакраб ўтди. Бу орқали компания янги моделнинг нафақат тезланиш, балки ҳавода манёвр қилиш имкониятини ҳам кўрсатиб берди.

Шу билан бирга, «WIRED» нашрининг қайд этишича, бу қисқа муддатли сакраш автомобилнинг самолёт каби эркин уча олишини кафолатламайди. Унинг оддий йўлларда ва ҳавода қонуний ҳаракатланиши қатор техник ва ҳуқуқий талабларга боғлиқ бўлиб қолади.

Янги «Roadster»нинг техник имкониятлари

Тақдимот давомида «Tesla» вакиллари электромобилнинг асосий техник кўрсаткичларини эълон қилди:

• Тезланиш: 0 дан 60 милгача (тахминан 97 км/соат) бир сониядан камроқ вақт ичида чиқади.

• Максимал тезлик: соатига 230 милдан (тахминан 370 км/соат) юқори.

• Қувват захираси: бир марталик қувватланиш билан 300 милдан (тахминан 480 километр) ортиқ масофани босиб ўтади.

• Технологик жиҳозланиши: автомобил атрофида 10 та кучайтиргич ва 600 литр сиғимли сиқилган ҳаво тизими жойлаштирилган. Бу тизим ҳавога кўтарилиш ва айланиш манёврлари учун хизмат қилади.

«Roadster»нинг уч хил комплектацияси

«Tesla» расмий сайтида янги моделнинг учта версияси тақдим этилган:

• Performance: йўлда ҳаракатланишга мўлжалланган икки кишилик версия. Фаол аэродинамика ва юқори унумдорликдаги ҳаво сўриш тизимига эга. Буюртма учун бошланғич депозит — 50 минг доллар.

• Thrust: орқа қисмига ўрнатилган сиқилган газ кучайтиргичлари ёрдамида тезланишни кескин оширувчи икки кишилик версия. Буюртма учун бошланғич депозит — 250 минг доллар.

• Rocket: ҳаводаги мураккаб манёврлар учун мўлжалланган, қўшимча тизимлар билан жиҳозланган бир кишилик махсус версия. Унинг нархи оммага очиқланмаган ва фақат махсус таклифнома асосида сотилади.

Лойиҳа нега қарийб тўққиз йилга кечикди?

«Tesla» янги авлод «Roadster» концепцисини илк бор 2017 йилнинг ноябр ойида кўрсатган ва уни 2020 йилда сотувга чиқаришни ваъда қилган эди. Бироқ лойиҳани амалга ошириш режалари 2020, 2021, 2023 ва 2024 йилларда бир неча бор ортга сурилди. Ҳаттоки 2026 йил 1 апрелга мўлжалланган тақдимот ҳам об-ҳаво шароити туфайли қолдирилган эди.

Шунингдек, 2017 йилги дастлабки ваъдаларда автомобил бир марта қувватланиш орқали 620 мил (қарийб 1 000 км) йўл босиши айтилган бўлса, 2026 йилги тақдимотда бу кўрсаткич 300 милга тушгани маълум бўлди. Компания янги моделнинг барча параметрлари ишлаб чиқаришга тайёр якуний версияда ўзгаришсиз қолишини ҳали тўлиқ тасдиқламаган.

Ҳавога кўтарилишнинг ҳуқуқий муаммолари

«Roadster»нинг ҳаводаги ҳаракатлари авиация қоидалари ва транспорт воситаларини сертификатлаш масаласини ҳам кун тартибига чиқарди.

Авиация мутахассисларига кўра, ердан узиладиган ҳар қандай транспорт воситаси АҚШ Федерал авиация маъмурияти (FAA) назоратига тушиши мумкин. Оғирлиги 250 фунтдан (тахминан 113 кг) ошадиган учувчи қурилмалар учун тегишли рухсатнома ва сертификатлар талаб қилинади. Қолаверса, бундай автомобилни оддий ҳайдовчилик гувоҳномаси билан бошқариш тақиқланиб, унга авиацияга оид махсус талаблар қўйилиши эҳтимоли бор.

Илон Маск тақдимот вақтида автомобилнинг хавфсизлиги биринчи ўринда эмаслигини ҳазиломуз тарзда эслатиб, унинг барча давлатларда ҳам қонуний рухсат олишига тўлиқ кафолат бермади.

«Tesla» учун «Roadster»нинг аҳамияти

Илон Маск «Roadster» лойиҳаси «Tesla»нинг молиявий кўрсаткичларига кескин таъсир қилмаслигини аввалроқ тан олган эди. Бироқ бу модел компаниянинг юқори технологияли муҳандислик салоҳиятини намойиш этувчи флагман сифатида ниҳоятда муҳим. Хусусан, «Morningstar» таҳлилчиси Сет Голдстейн ҳам ушбу автомобилни ширкатнинг муҳандислик салоҳиятини намойиш этувчи асосий маҳсулот сифатида баҳолаган.

Айни пайтда компаниянинг асосий диққат маркази автоном бошқарув технологиялари ва робототехникага кўчмоқда. «Tesla» 2026 йилда «Model S» ва «Model X» ишлаб чиқаришни тўхтатиш орқали бутун қувватини Optimus гуманоид роботлари ҳамда Cybercab номли икки кишилик роботакси лойиҳаларига йўналтиришини билдирган.