Хитой Эронда ҳокимият алмашинувига тайёр — «The Times»

АҚШ ва Исроилнинг Эронга берган зарбаларига Хитойнинг илк реакцияси «чуқур хавотир» билан чекланди, деб ёзмоқда «The Times». Мақолада қайд этилишича, Пекин Вашингтоннинг «шок ва даҳшат» сиёсатидан дипломатик манфаат кўрмоқда, чунки дунё АҚШни «жиловлаб бўлмас золим» сифатида қабул қила бошлайди. Иқтисодий жиҳатдан эса Хитой нефт нархининг ошиши туфайли бошқа давлатлар каби молиявий йўқотишларга учрамоқда.

Шунга қарамай, Пекин учун энг ташвишли омил — Ғарбнинг дунё ишларида «куч ишлатиш» қобилиятини яна бир бор намойиш этганидир. Бу Хитойнинг минтақавий манфаатлари ва хавфсизлик концепциясига билвосита таҳдид сифатида кўрилмоқда. Бироқ экспертларнинг фикрича, Пекин учун Эрондаги режим алмашинуви энг ёмон сценарий эмас.

Иқтисодий манфаатлар устуворлиги

«Stimson Centre» таҳлил марказининг Хитой дастури директори Юнг Сунгнинг «Foreign Affairs» журналида ёзишича, Пекин Эронда зарбалардан сўнг шаклланадиган ҳар қандай раҳбарият билан ишлашга тайёр.

Бунинг учун янги ҳукумат нефт етказиб беришни кафолатлаши ва умумий иқтисодий манфаатларни биринчи ўринга қўйиши кифоя. Хитойнинг Теҳрон билан стратегик ҳамкорлиги мафкуравий эмас, балки прагматик асосга эга.

Дипломатик стратегия ва таъсир доираси

Хитой Яқин Шарқдаги кескинликни АҚШнинг халқаро нуфузига путур етказувчи омил сифатида баҳоламоқда. Вашингтоннинг ҳарбий амалиётлари Пекинга ўзини вазмин ва барқарор ҳамкор сифатида кўрсатиш имконини беради.

Шунга қарамай, Хитой нефт таъминоти занжири узилишидан энг кўп зарар кўрадиган давлатлардан бири бўлгани сабабли, вазиятни тезроқ барқарорлаштиришдан манфаатдор.

Пекин Теҳроннинг янги сиёсий элитаси билан алоқа ўрнатиш йўлларини қидирмоқда. Агар янги ҳокимият Хитойнинг минтақадаги инвестициялари ва нефт шартномаларини ҳимоя қилишга ваъда берса, Пекин уни тан олишда кечикмайди. Бу эса Хитойнинг ташқи сиёсатда мафкурадан кўра иқтисодий хавфсизликни устун қўйишини яна бир бор исботлайди.