XVJ Tojikiston iqtisodiyotining 2026-yildagi o‘sish prognozini 7,3 foizga oshirdi

Xalqaro valuta jamg‘armasi (XVJ) Tojikiston iqtisodiyotining 2026-yildagi o‘sish prognozini 7,3 foizga, 2027-yil uchun esa 6,8 foizga oshirdi. Avval jamg‘arma bu ko‘rsatkichlarni mos ravishda 6 foiz va 4,8 foiz deb baholagan edi.

Yangilangan prognozlar XVJning 13-oktabr kuni e’lon qilingan «Jahon iqtisodiyoti istiqbollari» hisobotida keltirilgan.

Aprel oyidagi prognoz bilan taqqoslaganda, jamg‘arma 2026-yil uchun iqtisodiy o‘sish bahosini 1,3 foiz bandga, 2027-yil uchun esa 2 foiz bandga oshirgan. Shunga qaramay, XVJ kelgusi yillarda Tojikiston iqtisodiyoti o‘sish sur’ati asta-sekin sekinlashishini aytmoqda.

Oktyabr oyidagi hisobotda Tojikiston iqtisodiyoti bo‘yicha prognoz nima sababdan oshirilganiga alohida izoh berilmagan. XVJ yanvar oyida e’lon qilgan avvalgi mamlakat hisobotida iqtisodiy o‘sishga xorijdan kelayotgan katta miqdordagi mablag‘lar, ichki talabning yuqoriligi va konchilik sanoatining rivojlanishi yordam berayotgani qayd etilgan edi.

Mehnat migrantlari yuborayotgan pul o‘tkazmalari ham mamlakat iqtisodiyotida muhim o‘rin tutadi. XVJ ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilda Tojikistonga yuborilgan pul o‘tkazmalari mamlakat yalpi ichki mahsulotining (YAIM) 48 foiziga teng bo‘lgan. Bu mablag‘lar aholining iste’mol xarajatlarini va ichki talabni qo‘llab-quvvatlaydi.

Biroq jamg‘arma Tojikiston iqtisodiyotining pul o‘tkazmalariga kuchli bog‘liqligi xavf tug‘dirishini ham ta’kidlagan. Agar tojikistonlik migrantlar ishlayotgan mamlakatlarda iqtisodiy o‘sish sekinlashsa, Tojikistonga yuboriladigan mablag‘lar kamayishi mumkin. Bu esa mamlakat ichidagi talabning pasayishiga olib kelishi ehtimoli bor.

Inflatsiya prognozi ham oshirildi

XVJ Tojikistonda narxlar o‘sishi bo‘yicha prognozini ham biroz oshirdi. Jamg‘arma endi 2026-yilda inflatsiya 4,1 foizni tashkil etishini aytmoqda. Avval bu ko‘rsatkich 4 foiz deb baholangan edi. 2027-yil uchun inflatsiya prognozi esa 4,7 foizdan 4,8 foizga oshirildi.

Boshqa xalqaro tashkilotlar Tojikiston iqtisodiyotini qanday baholamoqda?

Boshqa xalqaro moliya tashkilotlari ham Tojikiston iqtisodiyoti yuqori sur’atlarda o‘sishini kutmoqda. Biroq ularning kutilmalari bir-biridan biroz farq qiladi. Jahon banki oktabr oyida Tojikiston iqtisodiyotining 2026-yildagi o‘sish prognozini 6,5 foizdan 7,5 foizga oshirdi. 2027-yil uchun prognoz esa 5 foizdan 6,2 foizga ko‘tarildi.

Osiyo taraqqiyot banki (OTB) sentabr oyidagi hisobotida Tojikiston iqtisodiyoti 2026-yilda 7 foiz, 2027-yilda esa 6,8 foizga o‘sishini prognoz qildi. Bank 2026-yil uchun avvalgi bahosini 7,3 foizdan 7 foizga tushirdi, 2027-yil prognozini esa o‘zgarishsiz qoldirdi.

OTB 2026-yil uchun prognozning pasayishini qisman Ukrainadagi urushning kuchayishi va buning yoqilg‘i ta’minotiga ta’siri bilan izohladi. Bankning ta’kidlashicha, bu holat Tojikiston iqtisodiyoti uchun qo‘shimcha qiyinchiliklarni yuzaga keltirmoqda. OTB 2026-yilda inflatsiya 4,5 foiz, 2027-yilda esa 4,7 foiz bo‘lishini kutmoqda.

Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YeTTB) Tojikiston iqtisodiyoti 2026-yilda 7,9 foiz, 2027-yilda esa 7 foizga o‘sishini prognoz qilgan. Bank ma’lumotlariga ko‘ra, iqtisodiy o‘sishga sanoat, xizmatlar sohasi, qishloq xo‘jaligi, infratuzilmaga kiritilayotgan investitsiyalar va pul o‘tkazmalari yordam bermoqda. 2026-yilning birinchi yarmida asosiy kapitalga investitsiyalar o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 35,9 foizga, eksport esa 57,2 foizga oshgan.

Yevrosiyo barqarorlashtirish va taraqqiyot jamg‘armasi (YeBTJ) Tojikiston YAIMi 2026-yilda 7,8 foiz, 2027-yilda esa 6,7 foizga o‘sishini kutmoqda. Jamg‘arma kelgusi yilda iqtisodiy o‘sish sekinlashishi mumkinligini ta’kidlagan. Bunga sabab sifatida so‘nggi yillarda ichki talabni oshirib kelgan pul o‘tkazmalari oqimi odatiy darajaga qaytishi mumkinligi ko‘rsatilgan.

2027-yil uchun iqtisodiy o‘sish prognozlari

Beshta xalqaro tashkilotning so‘nggi prognozlariga ko‘ra, Tojikiston iqtisodiyoti 2027-yilda 6,2–7 foiz oralig‘ida o‘sishi mumkin.

— YeTTB: 7 foiz
— XVJ: 6,8 foiz
— OTB: 6,8 foiz
— YeBTJ: 6,7 foiz
— Jahon banki: 6,2 foiz

Barcha beshta tashkilot 2027-yilda iqtisodiy o‘sish sur’ati so‘nggi davrdagiga nisbatan sekinlashishini urg‘ulamoqda. Kelgusi yillardagi iqtisodiy o‘sish ko‘p jihatdan mehnat migrantlari yuboradigan pul o‘tkazmalari, investitsiyalar, sanoatning rivojlanishi, tashqi bozorlardagi vaziyat va jahon iqtisodiyotidagi o‘zgarishlarga bog‘liq bo‘ladi.

Tojikiston Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat iqtisodiyoti 2025-yilda 8,4 foizga, 2026-yilning birinchi yarmida esa 8,2 foizga o‘sgan. Mamlakat hukumati 2026-yil yakunida iqtisodiy o‘sish 8,5 foizga yetishini kutmoqda.