АҚШ-Эрон можаросининг 51-куни

АҚШ ва Эрон ўртасидаги кескинлик фонида стратегик Ҳўрмуз бўғози яна ёпилди. Теҳрон Вашингтон томонидан Эрон портларига қўйилган қамал бекор қилинмагунча ушбу муҳим денгиз савдо йўли ёпиқ қолишини эълон қилди.

Эрон парламенти спикери музокараларда муайян силжишлар борлигини, бироқ якуний тинчлик битимига эришишга ҳали «узоқ» эканини таъкидлади.

Покистондаги олий даражадаги музокаралар ҳозирча келишувсиз якунланган бўлса-да, воситачилар ўз саъй-ҳаракатларини давом эттирмоқда.

Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК) бўғоздан рухсатсиз ўтишга бўлган ҳар қандай уриниш «душман билан ҳамкорлик» сифатида баҳоланишини ва қоидабузар кема нишонга олинишини маълум қилди.

Шунингдек, томонлар ўртасидаги амалдаги икки ҳафталик ўт очишни тўхтатиш келишуви, агар муддати узайтирилмаса, 22 апрел куни ўз ниҳоясига етади.

Эрондаги вазият

• Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги ядровий масалалар бўйича келишмовчиликлар давом этмоқда.

«АҚШ президенти Доналд Трамп Эронни унинг ядровий ҳуқуқларидан маҳрум қилиш учун ҳеч қандай асосга эга эмас», — деди Масъуд Пизишкиён.

• 18 апрел куни Эрон олий раҳнамоси Мужтабо Хоманаий мамлакатнинг «жасур ҳарбий-денгиз кучлари душманларга янгидан-янги аччиқ мағлубиятлар аламини тоттиришга тайёр» эканини таъкидлади. 

• Ташқи ишлар вазири ўринбосари Саид Хатибзода Трампнинг уран бўйича даъволарини рад этиб, икки давлат ўртасидаги келгуси музокаралар борасида эҳтиёткорликка чақирди.

• Таълим вазири Алиризо Козимий ҳукумат ҳозирча «анъанавий таълим» форматини тиклаш ниятида эмаслигини маълум қилди.

• «Тасним» ахборот агентлигининг Эрон Фуқаролик авиацияси ташкилоти раҳбари ўринбосарига таяниб хабар беришича, мамлакат ҳаво ҳудуди яна очилади ва шарқдан ғарб томон парвозлар босқичма-босқич тикланади.

Уруш дипломатияси

• Эрон парламенти спикери ва Теҳроннинг музокаралардаги вакилларидан бири Муҳаммад Боқир Ғолибоф 18 апрел куни тунда қилган телемурожаатида Вашингтон билан музокараларда «силжиш» борлигини таъкидлади. Бироқ у Исроил ва АҚШ томонидан бошланган урушни тугатиш йўлида «ҳали кўплаб келишмовчиликлар ва очиқ қолаётган асосий масалалар мавжудлигини» ҳамда томонлар «якуний қарорга келишдан узоқ» эканини қўшимча қилди.

• Покистон бош вазири Шаҳбоз Шариф АҚШ ва Эрон ўртасидаги музокараларнинг кутилаётган иккинчи босқичи олдидан Саудия Арабистони, Қатар ва Туркияга қилган дипломатик сафарини якунлаб, 18 апрел куни ватанига қайтди.

• Миср ташқи ишлар вазири Бадр Абдулати Қоҳира ва Исломобод «яқин кунлар ичида» якуний келишувга эришилишидан умидвор эканини маълум қилди.

АҚШдаги вазият

• Доналд Трамп Эронни сўнгги ҳаракатларида «бироз айёрлик» қилаётганликда айблади. У Теҳронни бўғоз масаласида турлича қарорлар қабул қилиб, Вашингтонни «шантаж қилишга» уринмаслик ҳақида огоҳлантирди.

• Оқ уйда журналистлар билан суҳбатда президент музокаралар «жуда яхши кечаётганини» айтиб, Вашингтон мазкур масалада «қатъий позицияни» эгаллаб турганини қўшимча қилди.

• АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) Эрон портларининг денгиздан қамал қилиниши доирасида Ҳўрмуз бўғози яқинида 23 та кема ортга қайтарилганини билдирди. Қўмондонликнинг «X» тармоғидаги саҳифасида ёзилишича, АҚШ кучлари «Эрон портлари ва соҳилбўйи ҳудудларига кираётган ёки у ердан чиқаётган кемаларга нисбатан» қамални ҳамон давом эттирмоқда.

Исроилдаги вазият

• Исроил армияси Ливан жанубидаги жангларда яна бир аскари ҳалок бўлганини маълум қилди. Бу сўнгги 12 соат ичида берилган иккинчи шундай хабардир.

• Исроил кучлари қамал остидаги Ғазо секторидагига ўхшаш, Ливан жанубида ҳам ўзига хос «сариқ чизиқ» тортганини билдирди. Шу билан бирга, Исроил Ливан билан тузилган ўт очишни тўхтатиш келишуви шартларини бузаётганликда айбланмоқда.

• Тел-Авив мэри 18 апрел кунги баёнотида Эрон билан сўнгги уруш оқибатида шаҳардаги мингдан ортиқ уй яшаш учун яроқсиз ҳолга келганини таъкидлади.

Ливандаги вазият

• БМТ бош котиби Антониу Гутерриш 18 апрел куни Ливандаги БМТ муваққат кучлари таркибида хизмат қилаётган франциялик тинчликпарвар аскарнинг ўлимига сабаб бўлган ҳужумни кескин қоралади.

• Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган Ливаннинг «Ҳизбуллоҳ» ҳаракати раҳбари Наим Қосим гуруҳга қарашли «Al-Manar» телеканали орқали баёнот берди. У АҚШ Давлат департаменти томонидан эълон қилинган Ливан ва Исроил ўртасидаги ўт очишни тўхтатиш битими матнини «амалда ҳеч қандай аҳамиятга эга эмаслигини ва бу мамлакат учун ҳақорат» эканини айтди.

«Ливан ҳукумати бу битимни муҳокама қилмагани ва тасдиқламаганини ҳамма жуда яхши билади», — дея қўшимча қилди Наим Қосим.