Арманистон газ нархи оширилса КХШТ ва ЕОИИдан чиқиш билан таҳдид қилди

Арманистон парламенти спикери Ален Симонян агар Россия томони табиий газ нархини ошириш бўйича қарор қабул қилса, Ереван ҳам ўз навбатида КХШТ ва ЕОИИдан чиқиб кетишини таъкидлади. Шунга қарамай, сиёсатчи бундай сценарий амалга ошишига шубҳа билдирди, чунки аввалроқ Бош вазир Никол Пашинян ва Владимир Путин ўртасида «самарали» мулоқот бўлиб ўтган. Бироқ Арманистоннинг КХШТдаги иштирокини музлатиб қўйгани ва Европа Иттифоқи билан яқинлашиш курсини танлагани икки томонлама алоқалардаги совуқчиликни яққол намоён этмоқда.

Никол Пашинян Қорабоғдаги қуролли тўқнашувлар пайтида КХШТнинг ҳаракатсизлигини танқид қилиб, ташкилот ўз мажбуриятларини бажармаганини арман халқига тушунтириб бера олмаслигини айтди. Бунга жавобан Владимир Путин Ереванни Европа Иттифоқи ва ЕОИИга бир вақтнинг ўзида аъзо бўлиш имконсиз эканидан огоҳлантирди. Россия президенти Арманистонга газ ҳозирда имтиёзли нархда — минг метр кубини 177,5 доллардан етказиб берилаётганини, Европада эса бу кўрсаткич 600 доллардан ортиқ эканини эслатиб ўтди.

Россия Бош вазири ўринбосари Алексей Оверчукнинг фикрича, Арманистоннинг Ғарб билан яқинлашуви Москвани иқтисодий алоқаларни қайта кўриб чиқишга мажбур қилади. Ушбу сиёсий баҳслар фонида икки давлат ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми аллақачон 5,1 млрд долларга қисқарган. Энди Арманистон фуқаролари Европа интеграцияси ва ЕОИИ ўртасида якуний танловни амалга ошириши керак бўлади, бу эса минтақадаги геосиёсий мувозанатни бутунлай ўзгартириб юбориши мумкин.

Газ нархи ва иқтисодий босим

Россия томони газ нархини Арманистон учун «сиёсий инструмент» сифатида ишлатаётгани ҳақидаги тахминлар Ереванни муқобил энергия манбаларини излашга ундамоқда. Владимир Путин Арманистон ҳукумати энергия ташувчилар нархини белгилашнинг бошқача усулларини талаб қилаётганини тан олди. Агар газ нархи бозор қийматигача кўтарилса, бу Арманистон иқтисодиёти учун оғир зарба бўлиши ва ижтимоий норозиликларни келтириб чиқариши тайин.

Шу сабабли, Ереван Европа Иттифоқи билан иқтисодий шерикликни кучайтириш орқали Россияга бўлган энергетик қарамликни камайтиришни мақсад қилган. Бироқ ЕОИИ доирасидаги имтиёзлардан маҳрум бўлиш ва Россия бозорининг ёпилиши Арманистон учун катта йўқотиш бўлиши мумкин.

КХШТдан чиқишнинг ҳарбий оқибатлари

Арманистоннинг КХШТдан чиқиши нафақат иқтисодий, балки хавфсизлик соҳасида ҳам жиддий ўзгаришларга олиб келади. Никол Пашинян ташкилотнинг хавфсизлик кафолатлари ишламаётганини бир неча бор таъкидлаган. Агар Ереван блокни тарк этса, Россиянинг Гюмридаги ҳарбий базаси тақдири ҳам сўроқ остида қолади.

Ғарб давлатлари Арманистонни қўллаб-қувватлашини билдирса-да, ҳозирча Россиянинг ҳарбий ва энергетик таъсирини тўлиқ алмаштира оладиган кафолатлар тақдим этолганича йўқ. Шу боис, Ален Симоняннинг баёноти кўпроқ Москва билан музокараларда устунликка эришиш ва газ нархини сақлаб қолишга қаратилган «сиёсий демарш» сифатида ҳам баҳоланмоқда.