Геосиёсат қуролига айланган ижтимоий тармоқ

Йил бошида ОАВ ва ижтимоий тармоқлардаги асосий муҳокама мавзуси Эрондаги намойишлар ва намойишчиларга кўмак ваъда қилаётган АҚШ ва унинг президенти Доналд Трампнинг чиқишлари эди. Орадан бир ҳафта ўтар-ўтмас, намойишлар овози тингандек бўлди, одамлар эса янги мавзулар муҳокамасига ўтиб кетди.

Ҳа, тармоқлар ўзи шундай ишлайди, бир масала узоқ муддат тредда туриши фойдаланувчиларни зериктиради, шунинг учун ҳам эътибор янги нарсаларга қаратилади.

Бу сафар ҳам шундай бўлди. Вернер Ҳерцог томонидан бундан 19 йил муқаддам суратга олинган «Дунёнинг нариги четидаги учрашув» («Encounters at the End of the World») ҳужжатли филмидан парча шу кунларда асосий муҳокамалар марказида.

Ҳа, бу ўша сизнинг ҳам кўзингиз тушган пингвин. Унинг маъноси нима, нега у тоғ томон йўл олаяпти, деб фалсафий саволларни ўртага ташламаймиз. Зеро, бу ҳақда жуда кўпчилик гапириб бўлди. Миллонлаб фойдаланувчилар тренд ортидан эргашиб, мэмни ўзига мос тарзда талқин қила бошлади.

Трендда қатнашганлар орасида Оқ уй ҳам борлиги эса замонавий дунёда ижтимоий тармоқларнинг кучи қанчалар ортиб кетганини кўрсатади. АҚШ президенти маъмурияти ҳам унинг кучидан ўз сиёсатини тарғиб қилиш мақсадида фаол фойдаланиб келмоқда. Масалан, йил бошида Венесуэла президенти ўғирлаб кетилиб, мамлакат нефти АҚШ компаниялари томонидан ўзлаштирилиши эълон қилиниши фонида Қўшма Штатларда ёқилғи нархи бироз пасайганини Оқ уй Дэдди Янкининг «Gazolina» қўшиғи билан эълон қилган эди.

Трамп маъмурияти бу сафар ҳам тренддан қолмади ва пингвин мемидан Гренландияга бўлган даъвосини яна бир бор эслатиш учун фойдаланди. Оқ уй эълон қиллган ушбу расмни ҳам кўп эҳтимол кўргансиз.

Бироқ бу тренд Оқ уйга кутилганидан бўлакча натижа берди. Чунки пингвинлар Жанубий қутбда яшайди, Гренландия эса, Антарктида каби муз билан қопланган бўлишига қарамай, шимолда жойлашган. Шунинг учун ҳам бу мэм кўпчиликнинг кулгисига сабаб бўлди. Маълумки, америкаликларнинг географиядан билимли эмаслиги ҳақида стереотип тарқалган, ушбу мем ортидан бу яна бир бор эсланди.

Мэмлардан унумли фойдаланаётганлар фақат Оқ уй эмас, Хитойнинг «Синҳуа» давлат ахборот агентлиги Трамп ва пингвин тасвирланган расмга шундай жавобан видео эълон қилар экан, пингвинлар Гренландияда яшаган тақдирда ҳам, вазият шундай бўлган бўларди дея изоҳ қолдириб, Оқ уйни троллинг қилган.

Бу ерда «Синҳуа» кўп эҳтимол АҚШда мигратларга кўрсатилаётган муносабатга ишора қилаётган бўлса ажаб эмас. Чунки айни кунларда «ICE», яъни АҚШ Иммиграция ва божхона назорати агентлари билан боғлиқ даҳшатли воқеалар содир бўлмоқда.

Уларнинг нишонидан 5 яшар бола ҳам четда қолгани йўқ. «ICE» томонидан ҳибсга олинган болакайнинг сурати минглаб америкаликларнинг ғазабини келтиргани рост ва улар –10 даража совуқ бўлишига қарамай ўз норозилигини кўчага чиқиб намойиш қилди.

Ҳодиса Миннесота штатининг Миннеаполис шаҳрида содир бўлди. Вазият жиддий тус олгач, вице-президент Жеймс Дэвид Вэнс аҳолини тинчлантириш учун шаҳарга борди. Унинг айтишича, болакайнинг отаси АҚШга ноқонуний кирган, «ICE» агентлари эса гўё бола кўчада совуқ қотмаслиги учун уни отаси билан бирга олиб кетган.

Бироқ матбуот бошқача ёзмоқда. «CNN»нинг оила адвокатига таяниб хабар беришича, 5 яшар Лиамнинг оиласи Эквадордан бўлиб, улар 2024 йилда Техасда АҚШ чегара ходимларига бошпана сўраб мурожаат қилган. Бироқ Ички хавфсизлик департаменти Лиамнинг отасини ноқонуний муҳожир деб атамоқда.

Болакай билан содир бўлган воқеа аҳолини ғазаблантирган ягона ҳодиса эмас. 24 январ куни «ICE» агенти 37 ёшли Алекс Претти исмли тиббиёт ходимини отиб ўлдирди. У АҚШ фуқароси эди.

Воқеа акс этган видеодан кўриш мумкинки, намойишчи аёлни «ICE» агентининг қўлидан қутқаришга уринган Алексга кўздан ёш оқизувчи газ сепилади ва бир неча агент эркакни куч ишлатиб, ерга ётқизади. Ўшанда агентлардан бири Алекснинг ёнида тўппонча борлигини пайқаб қолади ва унга ўт очади. Федерал ҳукумат бу ҳолатда агент ўзини ҳимоя қилганини айтган бўлса, маҳаллий ҳокимят Алексда тўппонча олиб юриш учун рухсатнома борлигини айтмоқда.

«ICE» агентлари йил бошида ҳам 37 ёшли аёлнинг ўлимига сабаб бўлгани хабар қилинган, январ ойининг ўзида 6 киши ушлаб туриш марказларида ҳалок бўлгани ҳақида маълумотлар бор.

Шундай қилиб, бундай фожиаларга кўз юмишни истамаган америкаликлар Миннеаполис, Ню Йорк, Сан-Франциско, Бостон каби шаҳарларда намойишга чиққан. Тармоқлар ҳам ҳозир шу намойишлар акс этган тасвирлар билан тўлиб тошган. Видео бошида эслаганимиз – Эрон Ислом Республикасидаги расмийлардан кимдир чиқиб, ижтимоий тармоқларда америкаликларни бирдамликка, адолат учун курашда давом этишга чақириб қолса ҳам ажаб эмас. Ахир биз шундай замонда яшаяпмиз. Бу даврда ижтимоий тармоқ нафақат кўнгилхушлик ва танишувлар маскани, балки жиддий сиёсат қуроли ҳамдир.