«Ўз урушингизни тугатишингиз мумкин». Зеленский Путинга мактуб ёзди

Украина президенти Володимир Зеленский очиқ мактуб эълон қилиб, унда Россия президенти Владимир Путинга мурожаат қилди. Зеленскийнинг таъкидлашича, Украина Россия учун урушнинг баҳосини кескин ошириш имкониятига эга ва ҳарбий ҳаракатларга нуқта қўйиш учун Путинни шахсий учрашув ўтказишга чақирган.

Украина президенти сайтида мазкур ҳужжат эълон қилинган вақтда Путин Санкт-Петербург халқаро иқтисодий форуми доирасида журналистлар билан мулоқот қилиб, Киевнинг Санкт-Петербургга берган зарбалари ҳамда Москва томонидан «Орешник» ракета тизимининг қўлланилиши ҳақида фикр билдирган.

Мактубда Зеленский «уруш Россияга тобора кўпроқ салбий оқибатлар келтирмоқда» дея таъкидлайди. Унинг сўзларига кўра, россияликлар «украин дронлари ва ракеталари», бензин тақчиллиги, доимий чекловлар ва сафарбарлик ўтказиш режаларидан норози.

Зеленский разведка маълумотларига таяниб, май ойида Украина фронтида 30 минг нафар россиялик ҳарбий ҳалок бўлган ёки оғир яраланганини, бундай кўрсаткич бир неча ойдан бери сақланиб қолаётганини маълум қилди.

Унинг айтишича, Россия йўқотишларининг 63 фоизини ҳалок бўлганлар, 37 фоизини эса яраланганлар ташкил этади.

Шунингдек, Зеленский Путинни нейтрал давлатлардан бирида шахсий музокаралар ўтказишга чақирди, бироқ Россиянинг Москвада учрашиш таклифини яна рад этди.

«Ҳамма сизнинг вакилларингиз мен Москвага келишим мумкинлигини табассум билан айтганини эшитди. Аммо шу 26 йилдан кейин Украина раҳбарининг Москвада, худди Россия раҳбарининг Киевда иши бўлмаганидек, жойи йўқ», – деб ёзади Зеленский.

Унинг фикрича, Путин ҳокимиятда бўлган 26 йил давомида Украина ва Россия ўртасидаги муносабатлар кун тартиби тубдан ўзгарган ва фуқаролик масалаларини муҳокама қилиш ўрнини ҳарбий зарбалар ҳамда йўқотишлар мавзуси эгаллаган.

Мактубда яна қайд этилишича, АҚШ ҳозирда асосий эътиборини Эрон масаласига қаратган ва Европа қитъасидаги уруш навбатига келишини кутиб туриш тўғри эмас. Шу муносабат билан Украина урушни тўғридан тўғри икки томон ўртасидаги форматда якунлашни таклиф қилган.

Зеленский аниқ нималарни таклиф қилди?

Украина президенти Володимир Зеленский ўзининг очиқ мактубида Владимир Путин билан музокараларга тайёргарлик ва уларнинг форматига оид бир қатор таклифларни илгари сурди.

Жумладан, у қуйидагиларни таклиф қилди:

• Аниқ сана белгилаш ва учрашувни учинчи давлатда ўтказиш. Зеленский музокаралар Москва ёки Киевда эмас, балки бетараф мамлакатда бўлиши кераклигини таъкидлади. Унинг фикрича, бундай учрашувга Швейцария, Туркия ёки араб давлатлари мезбонлик қилиши мумкин.

• Европа ва АҚШ иштирокини таъминлаш. Зеленскийнинг таъкидлашича, уруш Европа ҳудудида кечаётгани учун, хавфсизлик кафолатларини таъминлай оладиган томонларнинг музокараларда иштирок этиши мантиқий бўлади.

• Ҳозирги фронт чизиғида ўт очишни тўхтатиш. Унинг таклифига кўра, амалдаги фронт чизиғи дипломатик жараён бошланадиган нуқтага айланиши лозим. Украина музокаралар давомида тўлиқ ўт очишни тўхтатишга тайёр эканини билдирди.

• Ўт очишни тўхтатиш режимига АҚШ томонидан мониторинг ўрнатиш.

• Асирларни «ҳаммага – ҳамма» тамойили бўйича алмашиш.

Мактуб якунида Зеленский Путинга мурожаат қилиб, агар у шахсан урушни тугатиш вақти келганини англаб етмаса, Украина ўз мавжудлиги учун курашни давом эттиришини айтди.

«Бизга ёрдам берадиганлар бўлади. Аммо сиз ҳам ўз мавжудлигингиз учун – Россиянинг эмас, шахсан ўзингизнинг мавжудлигингиз учун – анча кўпроқ курашишингизга тўғри келади. Бу мен ёки Украина томонидан айтилган таҳдид эмас. Бу сиз яхши биладиган Россия тарихи фактларидир: Россия чарчаганида ўзгаришлар юз беради», – деди Зеленский.

У мактубини қуйидаги сўзлар билан якунлади:

«Биз ана шундай чарчоқнинг шаклланишига таъсир қилишимиз мумкин. Сиз эса ўз урушингизни тўхтатишингиз мумкин».

Шунингдек, Украина ташқи ишлар вазири Андрей Сибига мазкур мактуб расмий дипломатик каналлар орқали ҳам Россия томонига етказилишини маълум қилди. Унинг таъкидлашича, Киев Москвадан ушбу таклифга мазмунли ва аниқ жавоб кутади.

Кремл хат билан танишиб чиқди

Владимир Путин администрацияси матбуот котиби Дмитрий Песков билдиришича, Кремл Украина президентининг Россия президентига йўллаган очиқ мактуби билан танишган. Песковнинг айтишича, мактуб Россия президенти расмий тадбирда бўлган вақтда эълон қилинган. Шу сабабли унинг мазмуни кейинчалик тўлиқ равишда Путинга етказилади.

Кремл вакили шунингдек, Зеленскийнинг учинчи давлатда шахсий учрашув ўтказиш таклифига ҳам изоҳ берди. Унинг сўзларига кўра, агар Украина президенти Путин билан учрашишни истаса, у Москвага келиши мумкин.

Путин дронлар ва «Орешник» ҳақида нималар деди?

Владимир Путин Санкт-Петербург халқаро иқтисодий форуми доирасида хорижий журналистлар саволларига жавоб берди. У савол-жавоб чоғида Украинанинг дрон ҳужумлари ва «Орешник» ракета тизими ҳақида ҳам фикр билдирди.

Форумнинг биринчи кунида Украина дронлари Санкт-Петербург ва Ленинград вилоятига зарба берган. Натижада Петербург нефт терминалида ёнғин чиққан. Шу билан бирга, порт ҳудудида тутун устунлари кузатилган.

Шу контекстда журналистлар Путиндан ҳужумлар, Россия иқтисодий ҳолати ва ҳарбий вазият ҳақида савол берган. Жумладан, ундан Украина томонининг фаолияти, Россиянинг стратегик мақсадлари ва эҳтимолий келишувлар ҳақида изоҳ сўралган.

Путин ушбу саволларга жавоб берар экан, асосий эътиборни Россиянинг позицияси ва амалга оширилаётган ҳаракатларнинг асосларига қаратган. У Россиянинг мақсадлари ва хавфсизлик масалалари контекстида вазиятни изоҳлашга уринган.

Путин бу борада қуйидаги асосий фикрларни билдирган:

• У Донбасс устидан назорат масаласи музокаралар ғоясига зид эмаслигини айтган ва буни сиёсий келишувлар доирасида муҳокама қилиш мумкинлигини таъкидлаган.

• У Украина ва Россиянинг ҳарбий имкониятларини солиштириб, Россиянинг ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими борлигини, Украинада эса бундай тизим йўқлигини даъво қилган. Шу билан бирга, Украина Ғарб давлатларидан кўп миқдорда дронлар олаётганини, уларнинг бир қисми Россия ҳудудига етиб бораётганини айтган.

• У Россия армияси фронт чизиғининг барча йўналишларида олдинлаётганини ва Украинада инсон ресурслари етишмовчилиги борлигини ҳам қайд этган.

• «Орешник» ракетаси ҳақида гапириб, Путин сўнгги зарбалар айрим ҳолларда аниқ стратегик объектларга эмас, балки натижаларни техник жиҳатдан текшириш ва баҳолаш учун қулай жойларга қаратилганини айтган.

• Унинг сўзларига кўра, бундай синов ва зарбалар келажакда «Орешник»ни тўлиқ миқёсда ва аниқ белгиланган мақсадларга қарши қўллаш бўйича қарор қабул қилишга хизмат қилади.

Шунингдек, «Орешник» ракета тизими ўрта масофали (баъзи таснифларда оралиқ масофали) ракета экани, унинг ажралиб кетувчи боёголовкаларга эга экани ва турли хилдаги уруш калтаклари ёки алдамчи элементларни ташиши мумкинлиги қайд этилган.