Рақамли тенге Қозоғистонда расмий ҳуқуқий мақомга эга бўлди
У нақд пул ёки банк карталарини алмаштириш ўрнига, асосан давлат харажатлари, давлат харидларини мониторинг қилишда шаффофликни ошириш учун ишлаб чиқилган.
© Foto: zhaikpress.kz18-июлдан бошлаб рақамли тенге расман Қозоғистон миллий валютасининг тан олинган рақамли шаклига айланади. Бу бўйича мамлакат қонунчилигига айрим ўзгартиришлар киртилди.
Ушбу ўзгартиришлар Қозоғистон Миллий банкига рақамли валютани чиқариш ва муомалада бўлиш бўйича мутлақ ваколат беради, бу эса уни молия тизимида кенгроқ қўллаш учун кенг қамровли ҳуқуқий асос яратади. Дунё бўйлаб синов ёки экспериментал босқичда бўлган кўплаб Марказий банк рақамли валютаси (CBDC) лойиҳаларидан фарқли ўлароқ, Қозоғистон аллақачон синовдан ўтишдан амалий татбиқ этишга ўтди.
Рақамли тенге нақд пул ёки банк карталарини алмаштириш ўрнига, асосан давлат харажатлари, давлат харидлари ва бюджет харажатларини мониторинг қилишда шаффофликни ошириш учун ишлаб чиқилган.
2026-йил бошига келиб, тахминан 336,6 миллиард тенге ёки тахминан 640 миллион долларлик рақамли тенге чиқарилган ва технология 100 дан ортиқ синов лойиҳаларида қўлланган. Буларга давлат харидлари, Миллий жамғарма ресурсларини бошқариш, солиқ маъмурияти, давлат субсидиялари ва инфратузилмани молиялаштириш киради.
Дастурлаштириладиган тўлов технологияси расмийларга олдиндан белгиланган шартларга мувофиқ харажатларни чеклаб, давлат маблағларининг ҳаракатини деярли реал вақт режимида кузатиб бориш имконини беради.
Рақамли тенгенинг амалий қўлланилиши кенгайишда давом этмоқда. Қозоғистон Миллий тўлов корпорациясининг маълумотларига кўра, платформа 2025-йил давомида инфратузилмани молиялаштириш, давлат харидлари, бизнесни қўллаб-қувватлаш дастурлари ва бошқа ҳукумат ташаббусларини ўз ичига олган лойиҳаларда қўлланган. Ушбу лойиҳалардан олинган тажриба рақамли тенгени ривожлантиришнинг кейинги босқичи учун пойдевор яратди.
Қозоғистон Марказий банк рақамли валютасини ишлаб чиқишда минтақавий етакчи бўлиб қолмоқда. Марказий Осиёнинг бошқа жойларида ҳукуматлар рақамли тўловлар ва рақамли активларни тартибга солишга эътибор қаратган.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Ўзбекистондаги давлат бошқарувида ягона интеграциялашган рақамли платформа жорий этиш таклиф қилинганди.
