Россия–Украина уруши: тўрт йиллик қонли статистика

2022 йил 24 февралда Путин: «Донбасс халқ республикалари ёрдам сўраб Россияга мурожаат қилишди. Бизнинг режаларимиз Украинани босиб олишни ўз ичига олмайди», дея ҳарбий операциялар бошланганини эълон қилган кунга бугун 4 йил тўлди. Бошланган жанглар бешинчи йилга қадам қўяр экан, уруш яқин вақтлар ичида тугаши маълум эмас.

Трамп маъмурияти воситачилигида Москва ва Киев делегациялари музокаралар олиб бормоқда. Аммо Россия томонидан босиб олинган Украина ерларининг келажаги ва Украинанинг урушдан кейинги хавфсизлиги каби асосий келишмовчиликлар ҳали ҳам сулҳ тузилишига тўсқинлик қилиб келяпти.

Шу билан бирга, ҳар икки мамлакатнинг минглаб аскарлари жанг майдонида ҳалок бўлди ва украиналик тинч аҳоли Россия ҳаво босқинларидан азият чекди. Украинанинг кўплаб ҳудудлари ҳужумлар сабаб электрсиз, қиш кунларида иситиш тизимисиз қолди. Уруш том маънода Украина учун катта иқтисодий инқирозга айланди.

2022 йил 24 февралда бошланган уруш талафотларига рақамлар бўйича назар ташлаймиз.

Ҳарбий йўқотишлар

Вашингтондаги «Center for Strategic and International Studies» таҳлил маркази маълумотларига кўра, ҳар икки томонда ҳалок бўлган, яраланган ёки бедарак йўқолган ҳарбийлар сони 1,8 миллионгача етиши мумкин.

Марказ баҳолашича, 2022 йил февралдан 2025 йил декабригача Россия 1,2 миллион йўқотишга учраган, шундан 325 минг нафаргача ҳарбий ҳалок бўлган. Бу Иккинчи жаҳон урушидан бери йирик давлат учун энг катта ҳарбий йўқотиш сифатида баҳоланмоқда.

Украина бўйича ҳарбий йўқотишлар 500–600 минг атрофида экани, шундан 140 минг нафаргача ҳарбий ҳалок бўлгани қайд этилган. Украина президенти Володимир Зеленский эса шу ой бошида 55 минг украиналик ҳарбий ҳалок бўлганини маълум қилган.

Унинг сўзларига кўра, кўплаб аскарлар бедарак йўқолган.

Москва эса 2023 йил январидан бери расмий йўқотишлар ҳақида янгиланган маълумот бермаган.

Тинч аҳоли қурбонлари

БМТнинг «United Nations Human Rights Monitoring Mission in Ukraine» маълумотига кўра, босқин бошланганидан бери камида 14 999 нафар тинч аҳоли ҳалок бўлган. 40 600 нафардан ортиқ киши яраланган. Ташкилот бу рақамлар аслида бундан юқори бўлиши мумкинлигини таъкидлайди.

Уруш камида 763 бола ҳаётига зомин бўлган. 2025 йил тинч аҳоли учун энг оғир йил бўлиб, 2 514 киши ҳалок бўлган ва 12 142 киши яраланган. Бу 2024 йилга нисбатан 31 фоизга кўп.

Ҳудудий назорат

«Institute for the Study of War» ҳисоб-китобларига кўра, Украина ҳудудининг 19,4 фоизи ҳозирда Россия назоратида. Сўнгги бир йилда Россия атиги 0,79 фоиз қўшимча ҳудудни эгаллаган.

Босқиндан олдин Россия Қрим ва Донетск ҳамда Луганск вилоятларининг айрим қисмлари билан бирга Украина ҳудудининг қарийб 7 фоизини назорат қилган.

Халқаро ёрдам динамикаси

Германиядаги «Kiel Institute for the World Economy» маълумотларига кўра, 2025 йилда Киевга хорижий ҳарбий ёрдам 2022–2024 йиллар ўртача кўрсаткичига нисбатан 13 фоизга камайган.

АҚШ президенти Доналд Трамп лавозимга киришганидан сўнг АҚШ томонидан молиялаштирилган қурол етказиб бериш тўхтатилган. Шу билан бирга, Европа давлатлари ҳарбий ёрдам ҳажмини 67 фоизга оширган.

Хорижий гуманитар ва молиявий ёрдам эса ўтган йили аввалги уч йил ўртача кўрсаткичидан 5 фоизга камайган.

Қочқинлар ва тиббий инфратузилма

БМТ маълумотига кўра, 5,9 миллион украиналик мамлакатни тарк этган. Уларнинг 5,3 миллиони Европада бошпана топган. Яна 3,7 миллион киши мамлакат ичида мажбурий кўчирилган. Урушдан олдин Украина аҳолиси 40 миллиондан ортиқ эд.

«World Health Organization» ҳисоботига кўра, босқин бошланганидан бери Украинада тиббий хизмат кўрсатиш тизимига таъсир қилган 2 881 та ҳужум қайд этилган. Шундан камида 2 347 таси соғлиқни сақлаш муассасаларига тўғридан-тўғри зарба бўлган.

Ўтган йили бундай ҳужумлар сони 2024 йилга нисбатан қарийб 20 фоизга ошган. Бу эса урушнинг гуманитар оқибатлари ҳали ҳам чуқурлашиб бораётганини кўрсатади.