Трамп ва Пауелл можароси: АҚШда Фед раисига нисбатан жиноий тергов бошланди

Узоқ вақтдан бери АҚШ президенти Доналд Трамп Федерал резерв тизимига (Fed) таҳдид қилиб келади. Трамп президентлик сайловида ғалаба қозонганидаёқ Fed раиси Жером Пауеллни ишдан олишга ҳаракат қилиши кутилган эди. 

Жером Пауелл Вашингтон вақти билан 11 январ куни баёнот билан чиқди. Маълум бўлишича, Трамп босими остида АҚШ Адлия вазирлиги Федерал резервга нисбатан жиноий тергов бошлаган. 

Бунга сабаб қилиб Пауеллнинг ўтган ёзда Конгрессда берган баёнати кўрсатилган. Ўшанда Fed’га қарашли тарихий офис биноларини реконструкция қилиш бўйича кўрсатма берилганди. 

Жером Пауелл бўлаётган таҳдидлар аслида на унинг кўрсатмаларига, на Фед биноларини реконструкция қилишга боғлиқ эканини айтди. 

“Жиноий айбловлар таҳдиди Федерал резерв тизимининг президент хоҳишларидан кўра, жамоатчиликка нима тўғрилигини максимал баҳолаган ҳолда фоиз ставкаларини белгилаётгани натижасидир”, — дейди у. 

Доналд Трамп эса ажабланарли тарзда жиноий тергов ҳақида билмаслигини айтиб, шундай дейди: “Мен бу ҳақда ҳеч нарса билмайман. Лекин Пауелл Fed раиси сифатида ҳам, бинолар қуришда ҳам унчалик яхши эмаслиги аниқ”.

Трамп анчадан бери Fed’га фоиз ставкаларини тезроқ пасайтириш бўйича босим қилиб келади. Июль ойида АҚШ президенти фоиз ставкалари ўша пайтда 4,25-4,5 фоиз оралиғидан 3 фоиз пастроқ бўлиши кераклигини айтганди. Шундан бери фоизлар 0,75 фоизга пасайтирилди. 

Видео баёнот сўнггини Жером Пауелл шу тарзда тугатди: “Мен Федерал резерв тизимида тўртта маъмурият, республикачилар ва демократлар даврида хизмат қилганман. Ҳар бир ҳолатда ҳам ўз вазифамни сиёсий қўрқув ва илтифотсиз бажардим, фақат нархлар барқарорлиги ва максимал даражада бандликни таъминлаш бўйича ваколатимизга эътибор қаратдим.

Давлат хизмати баъзан таҳдидларга қарши қатъий туришни талаб қилади. Сенат томонидан тасдиқланган ишимни ҳалоллик ва Америка халқига хизмат қилишга содиқлик билан бажаришда давом этаман. Раҳмат”. 

Пауеллнинг чиқишидан сўнг АҚШ Адлия вазирлигининг мустақиллиги бўйича шубҳалар кўпайди. Ҳолат глобал молия бозорларига ҳам таъсир қилмай қолмади. 

S&P 500 индекси 0,5 фоизга пасайган бўлса, олтин нархлари 1 фоизга кўтарилиб, унцияда 4 600 долларлик рамзий кўрсаткичга яқинлашди. Кумуш эса 4 фоизга қимматлаб, 84 долларга чиқди. 

Ўзбекистонда ҳам олтин қуймалари 1 гр учун 1 млн 800 минг сўмдан ошиб, 2026 йил ҳисобидан биринчи бор янги рекорд қайд этилди. 

Жером Пауелл 2018 йилдан бери АҚШ Федерал резерв тизими раиси сифатида ишлаб келмоқда. У 2017 йилда айнан Доналд Трампнинг биринчи президентлиги даврида бу лавозимга тайинланган эди. Бироқ, кейинчалик 2018 йилдаёқ уларнинг орасига совуқчилик тушганди. 

2025 йилда АҚШ президентлигига иккинчи муддатга сайланган Трамп бир неча бор Пауеллни лавозимидан озод қилишга ҳаракат қилди. Лекин, ҳуқуқий жиҳатдан Fed раисини тайинли сабабсиз бўшатишнинг имкони йўқ. 

Жером Пауеллнинг Fed раиси сифатида муддати 2026 йилнинг май ойида тугайди. Видео баёнот давомида Пауелл таҳдидларга қарамай, ўз вазифасини қилишда давом этишини айтди. 

Шунга қарамай, АҚШда Пауеллнинг ўрнига Доналд Трамп ўз одамини тайинлаши, бу эса популистик қарорлар ортидан салбий иқтисодий оқибатларга олиб келиши бўйича хавотирлар кучаймоқда.