Европа Иттифоқи илк бор Қирғизистонга қарши санкциялар жорий этди

Европа Иттифоқи Қирғизистонга нисбатан санкцияларни айланиб ўтишга қарши курашиш механизмини (anti-circumvention tool) илк бор қўллади. Европа Комиссияси маълумотларига кўра, энди Қирғизистонга рақамли дастур асосида бошқариладиган дастгоҳлар, шунингдек, маршрутизатор ва коммутаторлар каби телекоммуникация ускуналарини экспорт қилиш бутунлай тақиқланади. Бу қарор мазкур товарларнинг Қирғизистон орқали Россияга реэкспорт қилиниш хавфи юқори экани билан изоҳланмоқда.

Украинада уруш бошланганидан бери Қирғизистон Европадан келаётган санкция остидаги товарлар учун асосий хаблардан бирига айланган эди.

Таҳлилларга кўра, Эстониядан Қирғизистонга экспорт ҳажми 10000 фоизга, Финляндиядан 3100 фоизга, Полша ва Германиядан эса 1000 фоиздан кўпроққа ошган. Иқтисодчиларнинг фикрича, Қирғизистон аслида Россияга йўналтирилган Европа экспортининг бош манзилига айланиб қолган.

Криптоактивлар ва банкларга зарба

Санкциялар нафақат товарлар экспортини, балки молиявий тизимни ҳам қамраб олди. Хусусан, Бишкекда рўйхатдан ўтган «TengriCoin» ёпиқ акциядорлик жамияти Европанинг «қора рўйхати»га киритилди. Ушбу компания орқали санкцияларни айланиб ўтиб трансчегаравий ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун хизмат қилувчи, рублга боғланган A7A5 стейблкоини савдоси олиб борилган. 2026 йил бошига келиб ушбу инструментнинг айланмаси 100 млрд долларга етган эди.

Шунингдек, Қирғизистоннинг иккита йирик банки — «Керемет Банк» ва «Капитал Банк» ҳам Европа Иттифоқининг санкцияларига дуч келди.

Таъкидлаш жоизки, ЕИ санкцияларининг 20-пакети фақат Қирғизистон билан чекланиб қолмади. Унга Ўзбекистон, Қозоғистон, Хитой, Беларусь, Туркия ва БАА компаниялари ҳам киритилган. Европа Иттифоқи Россиянинг «хуфиёна флоти»га тегишли 46 та танкер, 12 та нефтни қайта ишлаш заводи ва 20 та йирик банкига нисбатан ҳам қатъий чекловлар ўрнатди.