AQSH Eronda quruqlikdagi harbiy operatsiyaga tayyorgarlik ko‘rmoqda

AQSH Mudofaa vazirligi Eronda kamida bir necha hafta davom etadigan quruqlikdagi operatsiya rejasini tayyorlamoqda. «The Washington Post» nashrining Oq uydagi manbalariga tayanib xabar berishicha, gap keng ko‘lamli bosqin emas, balki maxsus kuchlar va piyoda qo‘shinlarning nuqtali reydlari haqida bormoqda. Operatsiyaning asosiy maqsadi Eron neft eksportining 90 foizi o‘tadigan Xark orolini qo‘lga kiritish hamda Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi harbiy tahdidlarni yo‘q qilishdir.

Prezident Donald Tramp hozircha ushbu rejaga yakuniy rozilik bermagan. U Eron bilan muzokaralar «juda muvaffaqiyatli» ketayotganini aytib, energetika obyektlariga zarba berishni 6-aprelgacha kechiktirgan edi. Biroq Oq uy matbuot kotibi Kerolayn Levitt agar Tehron yadroviy ambitsiyalaridan voz kechmasa, prezident ularga qarshi «do‘zax olovini yog‘dirishi»dan ogohlantirdi. Pentagonning vazifasi — bosh qo‘mondonga harakat qilish uchun maksimal erkinlik va barcha harbiy variantlarni taqdim etishdir.

Ayni paytda AQSH Yaqin Sharqdagi harbiy ishtirokini keskin oshirmoqda. 28-mart kuni bortida 3500 nafar dengizchi va dengiz piyodalari bo‘lgan «USS Tripoli» desant kemasi mintaqaga yetib keldi. Avvalroq hududga 82-havo desanti diviziyasining 4000 askari yuborilgan edi. Hozirda AQSHning Yaqin Sharqdagi umumiy kontingenti 50 ming nafarga yetdi. Eron esa, o‘z navbatida, quruqlikdagi operatsiya boshlansa, Suvaysh kanaliga olib boruvchi Bob ul-Mandab bo‘g‘ozini to‘sib qo‘yish bilan tahdid qilmoqda.

Strategik orollar qamali

Pentagon rejasiga ko‘ra, Xark orolidan tashqari Ho‘rmuz bo‘g‘ozi kirishidagi Lorak va Abu Muso orollariga ham qo‘shin tushirish taklif etilgan. Bu orollarning egallanishi Eronga dunyo neft tashish yo‘laklarining 20 foizini tashkil etuvchi koridorni bloklashga yo‘l qo‘ymaydi. Amerikalik harbiylar ushbu hududlarda kemalarga zarba bera oladigan Eron raketalari va dronlarini yo‘q qilishni maqsad qilgan.

Biroq quruqlikdagi har qanday harakat katta xavflar bilan bog‘liq. Eronning dronlari, raketalari va qo‘lbola portlovchi qurilmalari AQSH shaxsiy tarkibi uchun jiddiy tahdid tug‘diradi. Shu sababli, Pentagon mutaxassislari operatsiya muddatini bir necha haftadan ikki oygacha deb baholamoqdalar. Bu vaqt ichida Eronning dengiz bo‘yidagi barcha harbiy infratuzilmasini falaj qilish ko‘zda tutilgan.

Dunyo savdosi xavf ostida

Eronning Bob ul-Mandab bo‘g‘ozini yopish haqidagi tahdidi global iqtisodiyot uchun halokatli bo‘lishi mumkin. Ushbu bo‘g‘oz orqali dunyo dengiz savdosining 12 foizi va konteyner tashishning 30 foizi o‘tadi. Agar Tehron ushbu «janubiy darvoza»ni yopsa, Suvaysh kanali orqali o‘tuvchi barcha yuk tashishlar to‘xtaydi va bu global ta’minot zanjirida misli ko‘rilmagan inqirozni keltirib chiqaradi.

Vashingtondagi siyosiy doiralarda fikrlar turlicha. Davlat kotibi Marko Rubio urush davomli bo‘lmasligini va maqsadlarga quruqlikdagi qo‘shinlarsiz ham erishish mumkinligini aytmoqda. Ammo «The Wall Street Journal» manbalarining ta’kidlashicha, «yakuniy zarba» baribir quruqlikdagi operatsiyani o‘z ichiga oladi. Dunyo hamjamiyati Trampning 6-apreldagi qarorini va muzokaralarning yakuniy natijasini diqqat bilan kuzatmoqda.