Банклар саккиз ойда аҳолига қайси турдаги кредитларни кўпроқ ажратди?
Ўзбекистонда аҳоли кредитлари қолдиғи 23,3 трлн сўмга ошди. Енг катта ўсиш ипотека ва микрокредитларда, енг юқори ўсиш суръати еса кредит карталари ва овердрафтларда қайд етилди.
© Ijtimoiy tarmoqlarЎзбекистон банк тизимида кредитлар қолдиғи 2026-йилнинг дастлабки саккиз ойида қарийб 45 трлн сўмга кўпайди. Жисмоний шахсларга ажратилган кредитлар юридик шахслар кредитларига қараганда тезроқ ўсди. Бу Марказий банк маълумотларидан келиб чиқади.
Жадвалга кўра, жами кредитлар қолдиғи йил бошидаги 604 трлн сўмдан 648,95 трлн сўмга етган. Ўсиш 7,44 фоизни ташкил етган.
Аҳолига ажратилган кредитлар тезроқ ўсди
2026-йил 1-сентабр ҳолатига жисмоний шахсларга ажратилган кредитлар қолдиғи 243,61 трлн сўмни ташкил етди. Йил бошида бу кўрсаткич 220,28 трлн сўм бўлган. Натижада саккиз ойда 23,33 трлн сўмлик ўсиш қайд етилган.
Жисмоний шахсларга берилган кредитлар 10,59 фоизга кўпайган. Юридик шахсларга ажратилган кредитлар еса 383,72 трлн сўмдан 405,34 трлн сўмга етиб, 5,63 фоизга ошган.
Ипотека ва микрокредитлар
Аҳолига ажратилган кредитлар таркибида ипотека кредитлари енг катта йўналишлардан бири бўлиб қолмоқда. Уларнинг қолдиғи йил бошидаги 79,40 трлн сўмдан 89,67 трлн сўмга етган. Ўсиш 12,95 фоизни ёки 10,28 трлн сўмни ташкил етган.
Микрокредитлар қолдиғи 40,47 трлн сўмдан 48,19 трлн сўмга кўтарилиб, 19,06 фоизга ошган. Микроқарзлар еса 48,86 трлн сўмдан 51,29 трлн сўмга етган. Бу йўналишдаги ўсиш 4,97 фоизни ташкил қилган.
Автокредитлар қолдиғи ҳам ошган: 39,70 трлн сўмдан 40,97 трлн сўмга. Бироқ ўсиш суръати 3,22 фоиз билан чекланган.
Таълим кредитлари еса айрим йўналишлардан фарқли равишда камайган. Уларнинг қолдиғи 6,93 трлн сўмдан 6,86 трлн сўмга тушиб, 1,09 фоизга қисқарган.
Истеъмол кредитлари қолдиғи 491,81 млрд сўмдан 502,09 млрд сўмга ошган. Бу йўналишдаги ўсиш 2,09 фоизни ташкил етган.
Кредит карталари ва овердрафтлар
Жисмоний шахсларга ажратилган кредитлар таркибида енг тез ўсган йўналиш кредит карталари ва овердрафтлар бўлди. Уларнинг қолдиғи йил бошидаги 4,43 трлн сўмдан 6,12 трлн сўмга етган. Ўсиш 38,13 фоизни ташкил етган.
Бу кўрсаткич кредит карталари ва овердрафтлар бўйича банкларнинг кредит қолдиғи сезиларли кўпайганини англатади. Бироқ жадвалда ўсишнинг айнан қайси омиллар — мижозлар сони, ўртача қарз миқдори ёки фойдаланиш фаоллиги — ҳисобига юз бергани кўрсатилмаган.
Юридик шахслар кредитларида лизинг ва факторинг
Юридик шахсларга ажратилган кредитлар таркибида кредит ташкилотлари бўлмаган юридик шахсларга берилган кредитлар асосий улушни егаллайди. Ушбу кўрсаткич 359,78 трлн сўмдан 377,43 трлн сўмга ошган. Ўсиш 4,91 фоизни ташкил етган.
Лизинг ва факторинг қолдиғи еса 3,84 трлн сўмдан 5,08 трлн сўмга кўтарилиб, 32,12 фоизга ошган. Бу йўналишда мутлақ ўсиш 1,23 трлн сўмни ташкил қилган.
Юридик шахслар бўйича микрокредитлар қолдиғи 14,68 трлн сўмдан 18,41 трлн сўмга етган. Ўсиш 25,38 фоизни ташкил етган.
Банклараро кредитлар 653,01 млрд сўмдан 1,04 трлн сўмга ошиб, 59,32 фоизлик ўсишни қайд етган. Бу жадвалдаги енг юқори ўсиш суръатларидан биридир.
Бироқ банклараро кредитлар, лизинг ва факторинг ҳамда микрокредитларнинг мутлақ ҳажми умумий кредит портфелига нисбатан кичикроқ. Шу сабабли уларнинг юқори фоизли ўсишини жами кредитлар ўсишининг асосий сабаби сифатида талқин қилиш тўғри бўлмайди.
Синдитсиялаштирилган кредитлар камайди
Жадвалда камайиш қайд етилган яна бир йўналиш — синдитсиялаштирилган кредитлар. Уларнинг қолдиғи йил бошидаги 4,77 трлн сўмдан 3,38 трлн сўмга тушган. Бу 29,03 фоизлик пасайиш ёки қарийб 1,38 трлн сўмлик қисқариш демакдир.
Синдитсиялаштирилган кредитлар одатда бир нечта кредитор иштирокида молиялаштириладиган йирик кредитлар ҳисобланади. Бироқ тақдим етилган жадвалда уларнинг камайиши янги кредитлар берилишининг қисқариши, аввалги қарзларнинг қайтарилиши ёки бошқа омиллар билан боғлиқлиги очиқланмаган.
Марказий банкнинг иккинчи чорак якунлари бўйича ўтказилган сўровномасида келтирилишича, аҳолининг кредит олишга бўлган еҳтиёжи юқори даражада сақланиб қолган.
Хусусан, ойига 3–10 млн сўм даромад оладиган аҳолининг 57–59 фоизи келгусида кредитга еҳтиёжи ошишини кутмоқда. Даромади 15–20 млн сўм бўлган респондентларнинг 44 фоизи, ойига 20 млн сўмдан кўпроқ даромад оладиганларнинг еса 53 фоизи кредитга еҳтиёж ортишини билдирган.
