Dunyo bank tizimi: aktivlar 100 trillion dollardan oshdi

Banklar global moliya tizimining markazida turadi va ular ega bo‘lgan aktivlar iqtisodiyot bo‘ylab kredit, depozit va likvidlik oqimini ta’minlashga yordam beradi. Dunyodagi eng yirik 50 ta bank jami 101,6 trillion dollar aktivga ega. Bu ko‘rsatkich 2025-yildagi dunyo davlat qarzi hajmi – 111 trillion dollarga deyarli yaqin.

Yuqoridagi infografika 2026-yil 15-aprel holatiga ko‘ra «CompaniesMarketCap» ma’lumotlaridan foydalanib, dunyodagi eng yirik 50 bankni umumiy aktivlari bo‘yicha reyting qiladi. Ko‘rsatkichlar har bir bankning eng so‘nggi hisobot davridagi jami aktivlarini aks ettiradi va unga naqd pul va naqdga teng aktivlar, kreditlar, investitsiyalar, ko‘chmas mulk hamda uskunalar kiradi.
 
Xitoy va Amerika banklari eng ko‘p aktivlarga ega
Reytingning eng yuqori qismida Xitoy banklari ustunlik qiladi. Dunyodagi eng yirik to‘rtta bankning barchasi Xitoy davlat banki hisoblanadi: ICBC, Xitoy qishloq xo‘jaligi banki, Xitoy qurilish banki va Xitoy banki.
Ushbu to‘rtta bank birgalikda 25,5 trillion dollar aktivga ega bo‘lib, bu top-50 banklar umumiy aktivlarining taxminan to‘rtdan bir qismiga teng (101,6 trillion dollar). Quyidagi ma’lumotlar jadvalida dunyodagi 50 ta eng yirik bankning aktivlari va ularning mamlakatlari ko‘rsatilgan.

 
AQSH ikkinchi o‘rinda turadi. Unda eng yirik bank «JPMorgan Chase» bo‘lib, 4,4 trillion dollar aktivga ega, «Bank of America» esa 3,4 trillion dollar bilan keyingi o‘rinda. Top-10 ro‘yxatning qolgan qismi uchta Yevropa banki («BNP Paribas», HSBC, «Crédit Agricole») va bitta yapon banki («Mitsubishi UFJ») bilan to‘ldirilgan.

Bank aktivlarining katta qismi naqd pul va likvid aktivlardan iborat, bu esa regulyatorlar talablari bilan bog‘liq – banklar bozor shoklari va moliyaviy bosimlarga bardoshli bo‘lishi kerak.
 
Dunyo banklari orasida mintaqaviy konsentratsiya
Osiyo dunyodagi eng yirik 50 ta bankning jami aktivlarining deyarli yarmini nazorat qiladi.
Bu ustunlik asosan Xitoyning 13 ta banki hisobiga shakllangan bo‘lib, ular yakka holda jami aktivlarning taxminan 39 foizini tashkil qiladi.

Yevropa ikkinchi o‘rinda turadi, lekin bu ko‘proq banklar soni bilan bog‘liq. Yevropa va Osiyodagi banklar soni deyarli teng (18 taga qarshi 19 ta), ammo Yevropa banklari o‘rtacha kichikroq – har bir bank o‘rtacha 1,6 trillion dollar aktivga ega, Osiyoda esa bu ko‘rsatkich 2,6 trillion dollar.

Shimoliy Amerikada 6 ta AQSH banki va 5 ta Kanada banki mavjud. Bu mintaqada banklar soni Yevropaga qaraganda kamroq bo‘lsa-da, ular o‘rtacha ancha yirikroq aktivlarga ega.