Shveysariya nikoh solig‘ini bekor qildi

Shveysariyada o‘tkazilgan umumxalq referendumida «nikoh jazosi» deb atalgan soliq amaliyoti bekor qilindi. Yangi tizimga ko‘ra, turmush qurgan juftliklar va rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan sheriklar endi alohida soliq to‘laydi. Bu qaror mamlakatda xususiy shaxslar uchun soliq tizimida so‘nggi o‘n yilliklardagi eng yirik islohotlardan biri sifatida baholanmoqda.

Shveysariyada amalda bo‘lgan tartibga ko‘ra, turmush qurgan juftliklar va ro‘yxatdan o‘tgan sheriklar soliqni birgalikda to‘lar, yagona deklaratsiya topshirar va umumiy soliq hisob-kitobini olar edi. Progressiv soliq stavkalari tufayli esa ko‘p hollarda bunday juftliklar turmush qurmagan juftliklarga nisbatan ko‘proq soliq to‘lashga majbur bo‘lardi. Bu holat «nikoh solig‘i jazosi» deb atalgan.

Bundan 40 yildan ortiq vaqt avval Shveysariya Federal oliy sudi mazkur amaliyotni konstitutsiya tamoyillariga zid deb topgan edi. Shunga qaramay, keyingi yillarda parlament va turli xalq tashabbuslari orqali muammoni hal qilishga urinishlar samara bermagan.

Yangi qonun loyihasiga ko‘ra, endi nikohdagi juftliklar alohida soliq to‘lovchi sifatida hisoblanadi. Ular har biri alohida soliq deklaratsiyasi topshiradi, alohida baholanadi va soliq hisobvaraqlarini ham alohida oladi. Bu tizim nafaqat federal darajadagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri soliqlarga, balki kanton va munitsipal soliqlarga ham tatbiq etiladi.

Qonun qachondan kuchga kiradi?

Qonun darhol kuchga kirmaydi. U eng kechi bilan 2032 yil 1-yanvardan amalga oshirilishi kutilmoqda. Bu muddat davomida kantonlar yangi soliq stavkalarini joriy etishi, imtiyozlar qoidalarini qayta ko‘rib chiqishi va soliq ma’muriyatlarining ish jarayonlarini moslashtirishi kerak bo‘ladi. Yangi tizim tufayli taxminan 1,7 millionga yaqin qo‘shimcha soliq deklaratsiyasi qayta ishlanishiga to‘g‘ri keladi.

Mutaxassislar fikricha, yangi tizim joriy etilganda er-xotinning umumiy mulki va daromadlarini soliq maqsadida qanday taqsimlash masalasi asosiy muammolardan biri bo‘lishi mumkin. Shu sababli kelgusida bu borada qo‘shimcha qoidalar va rasmiy tushuntirishlar qabul qilinishi ehtimoldan xoli emas.