Трамп нишонга олган «Пикакс» тоғи: Эроннинг сирли ядровий объекти ҳақида нималар маълум?

Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги зиддият мисли кўрилмаган ҳамда олдиндан айтиб бўлмайдиган босқичга чиққан бир пайтда, Доналд Трамп Эроннинг «Пикакс тоғи» номи билан машҳур ядровий объектига зарба бериб, уни йўқ қилишини маълум қилди.

Трампнинг бу таҳдиди ОАВ томонидан Ислом Республикасининг энг мустаҳкам иншоотларидан бири сифатида баҳоланаётган мазкур ядровий комплекс атрофида қатор саволларни юзага келтирди.

Хўш, бу объектни бошқаларидан ажратиб турадиган жиҳатлар нима ва у нега асосий нишонга айланди? Унинг ортида қандай сир яширинган?

«Al Jazeera» нашрининг ёзишича, Теҳрон жанубида жойлашган «Пикакс» тоғи чуқур ер остига ўрнатилган иккита туннел комплексидан иборат ўта мустаҳкам иншоотдир. Айнан шу жиҳат уни бутунлай йўқ қилишни қийинлаштиради.

АҚШ разведкаси ҳисоботларига кўра, мазкур база бункерларни вайрон қилувчи кучли бомбалардан ҳимояланиш мақсадида тоғ бағрида, юзлаб метр қалинликдаги қаттиқ гранит қоялар остида бунёд этилган.

АҚШнинг «Al-Monitor» нашрига кўра, разведка идоралари Теҳрон ўз ядро дастури учун «стратегик қалқон» вазифасини ўтайдиган, уранни бойитувчи яширин иншоот қуришга уринаётганидан гумон қилмоқда.

Бироқ Теҳрон 2020 йилда қурилиш ишлари бошланганидан буён ушбу иншоот фақатгина замонавий сентрифугаларни йиғиш ва ишлаб чиқариш учун мўлжалланганини таъкидлаб келмоқда.

«Биз "Пикакс" тоғини йўқ қиламиз. Эронликларга етказиб қўйинг, тайёр туришсин», — деди Доналд Трамп «The Hugh Hewitt Show» дастурига берган интервюсида.

«Биз "Пикакс" тоғини диққат билан кузатиб боряпмиз. У ерда ҳеч қандай ҳаракат сезилмаяпти. Ядровий масалада уларнинг ишлари унчалик юришмаяпти. Бу ҳақда ҳар сафар эшитганимизда, биз уларни портлатамиз. Шу сабабли улар бу ҳақда гапиришни ёқтирмайди. Аммо, катта эҳтимол билан, тез орада "Пикакс"га зарба берамиз», — дея қўшимча қилган Трамп.

АҚШнинг Эронга ҳужумлари

Ҳарбий кескинлашув ва ўзаро таҳдидлар фонида Теҳрон минтақадаги хавфсизлик билан боғлиқ муаммоларда АҚШни айблади. Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси эса ўз ҳужумлари орқали Вашингтон глобал нефт таъминотини хавф остига қўяётганини таъкидлаб, буни кескин қоралади.

АҚШ ҳужумлари қандай талафотлар келтирди?

Томонларнинг маълум қилишича, учинчи бор амалга оширилган бомбардимонларнинг асосий нишони Эроннинг ҳарбий объектлари бўлган. Эрон оммавий ахборот воситалари эса мамлакат жанубидаги бир қатор ҳудудларда портлашлар юз берганини хабар қилмоқда.

Душанба куни АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) Эронга қарши янги ҳужумлар тўлқини бошланганини эълон қилди. Бу Эроннинг ҳарбий салоҳиятини заифлаштиришга қаратилган кетма-кет учинчи тунги операциядир.

CENTCOM маълумотларига кўра, Эроннинг қирғоқ мудофааси тизимлари, ракета ва дрон базалари ҳамда ҳарбий-денгиз кучлари объектларини йўқ қилиш мақсадида юқори аниқликдаги қуроллардан фойдаланилган. Таъкидланишича, беш соат давом этган зарбалар бутун мамлакат бўйлаб ҳарбий нишонларга қаратилган.

Эрон томони қандай муносабат билдирди?

Эрон матбуоти мамлакат жанубидаги қатор ҳудудларда, жумладан, Киш, Кешм ва Абу Мусо ороллари ҳамда Бандар-Аббос ва Жам шаҳарларида портлашлар юз берганини маълум қилди.

Хусусан, «Fars» ахборот агентлиги маҳаллий манбаларга таяниб, ушбу ҳудудларда портлаш овозлари эшитилганини хабар қилган бўлса, «Mehr» агентлиги Кешм ва Киш оролларидаги портлашларга эътибор қаратди.

Эроннинг расмий ахборот агентлиги Бандар-Аббосда учта, давлат телевидениеси эса Киш оролида иккита портлаш овози эшитилганини тасдиқлади. Бироқ расмийлар эҳтимолий қурбонлар ёки вайронагарчиликлар кўлами ҳақида бирон-бир батафсил маълумот бермаган.

«Mehr» агентлигининг Хузистон вилоятидаги расмий манбаларга таяниб хабар беришича, жануби-ғарбий Омидия шаҳридаги ҳудудларга қилинган ҳужумлар оқибатида тўрт киши жароҳат олган.

Гарчи Эрон телевидениеси Киш оролида иккита портлаш содир бўлганини хабар қилган бўлса-да, нишонга олинган ҳудудлар ҳақида ҳеч қандай тафсилотларни келтирмади.

Ўз навбатида, Эроннинг «Nour News» веб-сайти душанба тунида Киш оролига берилган зарбалардан сўнг портдаги учта қайиқ ёниб кетганини тасдиқлади.

Зиддият қаёққа қараб кетмоқда?

АҚШ ҳарбий ҳужумларининг кучайиб бораётганига қарамай, Доналд Трамп дипломатия учун эшиклар ҳамон очиқ эканини билдирди. Душанба куни Оқ уйнинг Овал кабинетида журналистларга берган интервюсида у Вашингтон янги зарбаларни давом эттираётгани ва Эрон портларига қамални қайта жорий қилганига қарамай, Теҳрон билан урушни тугатиш бўйича келишувга эришиш «шубҳасиз, мумкин» эканини таъкидлади.