Тожикистон Ўзбекистон билан қўшма инвестиция компаниясининг фаолият шартларини ўзгартирмоқчи

Тожикистон Ўзбекистон билан биргаликда тузилган инвестиция компаниясининг тадбиркорларни молиялаштириш имкониятларини кенгайтирмоқчи. Бунинг учун хорижий валютадан фойдаланиш қоидалари ўзгартирилади, технологик ускуналарни импорт қилишда солиқ ва божхона имтиёзлари берилади ҳамда лойиҳаларни молиялаштириш механизмлари такомиллаштирилади.

Тожикистон парламенти қуйи палатаси 1-октябр куни икки давлат ҳукуматлари ўртасидаги келишувга киритилаётган ўзгартишларни маъқуллади.

Ўзгартишлар Тожикистон ва Ўзбекистон ҳукуматлари ўртасидаги қўшма инвестиция компаниясини ташкил этиш тўғрисидаги келишувга тааллуқли. Тожикистоннинг Инвестициялар ва давлат мулкини бошқариш давлат қўмитаси раиси Султон Раҳимзода ҳужжатни тақдим этар экан, ўзгартишлар компания фаолияти учун қулай шароит яратиш, ускуналар харид қилиш харажатларини камайтириш ва ишлаб чиқариш лойиҳаларини молиялаштириш имкониятларини кенгайтиришга қаратилганини айтди.

Хусусан, янги қоидалар хорижий валютадан фойдаланиш тартибини белгилайди, технологик ускуналар импортида солиқ ва божхона имтиёзларини жорий этади ҳамда инвестиция лойиҳаларини молиялаштириш механизмларини яхшилайди.

Компания фаолиятининг муҳим йўналишларидан бири — лизинг орқали молиялаштириш. Бу усул тадбиркорларга янги ишлаб чиқариш корхоналарини очиш ёки мавжудларини модернизация қилиш учун зарур ускуналарни сотиб олиш имконини беради.

Ўзгартишлар тўғрисидаги протокол 2026-йил 26-март куни Тожикистон президенти Эмомали Раҳмоннинг Ўзбекистонга давлат ташрифи давомида имзоланган. Ўзбекистон томони ҳужжатни тасдиқлаш бўйича ички тартиб-таомилларни аллақачон якунлаган. Парламентда келтирилган маълумотларга кўра, ҳужжат 2026-йил 9-сентябрда тегишли қарор билан маъқулланган.

20,9 млн долларлик еттита лойиҳа

Парламент йиғилишида Султон Раҳимзода қўшма инвестиция компанияси фаолияти натижалари ҳақида ҳам маълумот берди. Унинг айтишича, 2026-йил 1-октябрга қадар компания маҳаллий тадбиркорлар билан биргаликда умумий қиймати 20,9 млн доллар бўлган еттита инвестиция лойиҳасини тайёрлаб, тасдиқлаган.

Ушбу лойиҳалар саноат, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш, озиқ-овқат ишлаб чиқариш, тиббий хизматлар ва бошқа соҳаларни қамраб олади.

Лойиҳаларни амалга ошириш учун ҳозиргача 8,9 млн доллар йўналтирилган. Бу умумий қийматнинг қарийб 43 фоизини ташкил этади. Барча тасдиқланган лойиҳалар тўлиқ амалга оширилса, 720 дан ортиқ янги иш ўрни яратилиши кутилмоқда.

Парламент йиғилишида таъкидланганидек, инвестиция компанияси тадбиркорларга замонавий технологик ускуналарни сотиб олиш имконини берувчи лизинг механизмларидан ҳам фойдаланади.

Қўшма компания қачон ва нима мақсадда ташкил этилган?

Тожик-Ўзбек инвестиция компанияси 2021-йил 10-июндаги ҳукуматлараро келишув асосида ташкил этилган.
Унинг асосий мақсади — қўшма инвестиция лойиҳаларини молиялаштириш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш, янги ишлаб чиқариш корхоналарини ташкил этиш ва икки мамлакат ўртасидаги иқтисодий ҳамкорликни ривожлантириш.

Компаниянинг дастлабки устав капитали 12 млн доллар этиб белгиланган. Унинг 75 фоизи Ўзбекистон Тикланиш ва тараққиёт жамғармаси, қолган 25 фоизи эса Тожикистон Инвестициялар давлат қўмитаси ҳузуридаги «Тажинвест» давлат унитар корхонаси ҳиссасига тўғри келган.

Компания Душанбе шаҳрида рўйхатдан ўтган. Дастлаб инвестиция лойиҳалари портфели кенгайишига қараб унинг капиталини босқичма-босқич 50 млн долларгача ошириш режалаштирилган. Қўшма компанияга корхоналарни молиялаштириш, мавжуд ва янги ташкил этиладиган компанияларнинг устав капиталида улуш олиш, шунингдек, халқаро молия ташкилотларидан маблағ жалб қилиш имконияти берилган.

Компания капитали ўсмоқда

2026-йилнинг июл ойида Тожикистон молия вазири Файзиддин Қаҳҳорзода қўшма инвестиция компаниясининг капитали 50 млн доллардан ошганини маълум қилган. Унинг сўзларига кўра, компания саноат, қишлоқ хўжалиги хомашёсини қайта ишлаш, логистика соҳаларидаги лойиҳаларни молиялаштириш, шунингдек, кичик ва ўрта бизнесни қўллаб-қувватлаш воситаларидан бири ҳисобланади.

Компания фаолиятини кенгайтириш масаласи Эмомали Раҳмоннинг 2026-йилнинг март ойида Ўзбекистонга давлат ташрифи давомида ҳам муҳокама қилинган. Томонлар унинг молиявий имкониятларини кучайтириш ва қўшма ишлаб чиқариш корхоналарини қўллаб-қувватлаш бўйича ишларни давом эттиришга келишиб олган.

Тожик-ўзбек қўшма корхоналари

Инвестиция компанияси фаолиятидаги ўзгаришлар Тожикистон ва Ўзбекистон ўртасидаги иқтисодий алоқалар кенгайиб бораётган бир пайтда юз бермоқда. Ўзбекистон Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026-йил 1-сентябр ҳолатига мамлакатда Тожикистон капитали иштирокидаги 483 та корхона фаолият юритган. Уларнинг сони бир йилда 118 тага ёки 32,3 фоизга ошган.

Тожикистонда эса аввал эълон қилинган маълумотларга кўра, Ўзбекистон инвестициялари иштирокидаги 116 та корхона фаолият юритган. 2025-йилда икки мамлакат ўртасидаги ўзаро савдо ҳажми 718,3 млн долларни ташкил этган. Томонлар 2030-йилгача бу кўрсаткични 2 млрд долларга етказишни мақсад қилган.

Шу шароитда қўшма инвестиция компанияси капитал жалб қилиш, янги корхоналар ташкил этиш ва ишлаб чиқариш соҳасидаги ҳамкорликни кенгайтиришга хизмат қилиши кутилмоқда.