Эрон АҚШ ултиматумини рад этди: нефт нархи 110 доллардан ошди

6-апрел куни Эроннинг IRNA давлат ахборот агентлиги Ислом республикаси АҚШ ва минтақавий воситачиларнинг вақтинчалик сулҳ ҳақидаги таклифини қабул қилмаслигини эълон қилди. Теҳрон Покистон орқали юборган 10 банддан иборат шартларида санкцияларни тўлиқ олиб ташлаш ва Ҳўрмуз бўғози орқали кемалар ўтиши учун янги «хавфсизлик протоколи» ишлаб чиқишни талаб қилган. Бу баёнот Доналд Трамп томонидан белгиланган дедлайн — 7 апрел оқшомига бир кун қолганда янгради. АҚШ президенти агар келишув бўлмаса, Эроннинг электр станциялари ва кўприклари йўқ қилинишидан яна бир бор огоҳлантирди.

Трамп Оқ уйдаги матбуот анжуманида: «Бутун мамлакатни бир кечада йўқ қилиш мумкин ва ўша кеча эртага бўлиши мумкин», дея таҳдид қилди. У Эрон томонидан «салмоқли таклиф» тушганини, бироқ бу етарли эмаслигини таъкидлади. Президентнинг ушбу чиқиши фонида АҚШ фонд индекслари, жумладан S&P 500 ва «Nasdaq» ўсиш суръатини йўқотди. Инвесторлар геосиёсий кескинлик кучайишидан хавотирга тушиб, эҳтиёткорлик позициясига ўтмоқдалар. Бозор иштирокчилари ҳозирда «кейинги зарба қаердан бўлишини» кутмоқдалар.

Нефт бозорида эса нархлар кескин кўтарилди. «Brent» маркали нефт фючерслари 1,7 фоизга қимматлашиб, бир баррели учун 110 доллардан юқорилади, WTI нефти эса 113 долларгача кўтарилди. Нархларнинг сакрашига АҚШ қуролли кучлари Эроннинг энергетика инфратузилмасига зарба беришга тайёргарлик кўраётгани ҳақидаги хабарлар асосий сабаб бўлди. Агар Ҳўрмуз бўғози ёпиқ қолса ва Эрон объектлари бомбардимон қилинса, глобал энергия таъминотида узилишлар юз бериши муқаррарлиги нефт котировкаларини юқорига кўтармоқда.

Бозорлар саросима ичида

Фонд бозорларида ноаниқлик ҳукм сурмоқда. S&P 500 ва Dow Jones индекслари Трампнинг кескин риторикасидан сўнг ўз ўсишини деярли тўхтатди. Инвесторлар эртанги кун қандай якунланишини билмагани сабабли йирик сармоялардан тийилмоқдалар.

«Glenmede» компанияси стратеги Майк Рейнольдснинг фикрича, бозорлар икки ўт орасида қолган: бир томонда урушнинг кенгайиш хавфи бўлса, иккинчи томонда кутилаётган ҳарбий амалиётнинг иқтисодий оқибатлари турибди.

Стратегик инфратузилма хавфи

Пентагон Эроннинг энергия тизимини фалаж қилиш бўйича якуний режаларни ишлаб чиқди. АҚШ расмийларининг билдиришича, агар Теҳрон 7-апрел соат 20:00 гача бўғозни очмаса, ҳарбий ҳаво кучлари Эроннинг энг йирик электр станциялари ва транспорт тугунларини нишонга олади.

Бундай ҳужум Эронни нафақат энергиясиз қолдиради, балки унинг халқаро бозор билан алоқасини бутунлай узади. Теҳрон эса ўз навбатида ҳар қандай тажовузга нисбатан «қатъий ва вайронкор» жавоб қайтаришга тайёрлигини билдириб, минтақадаги кескинликни энг юқори нуқтага олиб чиқди.