Жаҳон иқтисодиётининг ярми атиги тўрт давлат ҳиссасига тўғри келмоқда

Жаҳон иқтисодиёти 2026-йилда 126 триллион долларга етиши кутилмоқда. Бироқ бу иқтисодий ҳажм дунё бўйлаб жуда нотекис тақсимланган. АҚШ, Хитой, Германия ва Япония – атиги тўртта давлат – дунё иқтисодий фаолиятининг қарийб ярмини таъминлайди.
Қуйидаги «Visual Capitalist» инфографикаси «IMF World Economic Outlook»нинг 2026-йил апрел ойидаги прогнозларига асосланиб, дунё иқтисодиётини номинал ЯИМ улуши бўйича деярли 200 та давлат кесимида тасвирлайди.

Жаҳон ЯИМининг ярми – тўрт давлат ҳиссасига тўғри келади
АҚШ, Хитой, Германия ва Япония биргаликда 63 триллион доллардан ортиқ маҳсулот ишлаб чиқаради. Бу деярли қолган барча давлатлар иқтисодиёти ҳажмига тенг.
Қуйидаги жадвалда 2026-йил ҳолатига кўра дунё иқтисодиётлари ҳажми бўйича камайиш тартибида келтирилган.

Бироқ иқтисодиёт ҳажми ҳар доим ҳам юқори ўсишни англатмайди. Дунёдаги энг йирик тўрт иқтисодиёт орасида Хитой 2026-йилда 4,4 фоизлик реал ўсиш билан етакчилик қилиши кутилмоқда. АҚШ иқтисодиёти эса нисбатан барқарор 2,3 фоиз ўсиши прогноз қилинган.
Кўп йиллардан бери иқтисодий секинлашувга дуч келаётган Германия ва Японияда эса ўсиш суръати атиги 0,7–0,8 фоиз атрофида бўлиши кутилмоқда.
Хитойнинг юқори ўсиш суръати сўнгги ўн йилликларда кузатилган тенденциянинг давоми ҳисобланади. Шу билан бирга, мамлакат демографик секинлашув ва кўчмас мулк бозоридаги узоқ давом этаётган инқироз каби муаммоларга ҳам дуч келмоқда.
 
Иқтисодий оғирлик маркази Осиё томон силжимоқда
Хитой ва Япониядан ташқари, Осиё тобора кўпроқ глобал иқтисодий ўсишнинг асосий ҳаракатлантирувчи кучига айланмоқда. Ҳиндистон (4,2 триллион доллар) ва Индонезия (1,5 триллион доллар) каби йирик ривожланаётган бозорлар келгуси ўн йилликларда жаҳон иқтисодий тартибини сезиларли даражада ўзгартириши кутилмоқда.
Сўнгги йилларда дунёдаги энг кўп аҳолига эга мамлакатга айланган Ҳиндистон ҳозир жаҳоннинг олтинчи энг йирик иқтисодиёти ҳисобланади. 2026-йил учун прогноз қилинган 6,6 фоизлик иқтисодий ўсиш суръати мамлакатга Буюк Британия (4,3 триллион доллар)ни ва ҳатто Японияни 2028-йилга бориб ортда қолдириш имконини бериши мумкин.
Шу билан бирга, Индонезия иқтисодиёти ҳам COVID-19 пандемиясидан кейин саноат соҳасида сақланиб қолаётган қийинчиликлар ва геосиёсий зиддиятлар туфайли таъминот занжирларидаги босимларга қарамасдан, 5 фоиз ўсиши кутилмоқда.
 
Савдо зиддиятларининг иккинчи даражали таъсири
Глобал савдо тизимидаги ўзгаришлар таъсирини фақат Индонезия эмас, бошқа давлатлар ҳам ҳис қилмоқда. 2025-йил бошидан АҚШ томонидан жорий қилинган юқори тариф сиёсати бир қатор мамлакатлар иқтисодий ўсиш прогнозларининг пасайтирилишига олиб келди. Айниқса, бу ҳолат Шимолий Америка давлатларида яққол сезилмоқда.
Канада (2,3 триллион доллар) ва Мексика (2,1 триллион доллар) иқтисодиётлари АҚШ билан савдога юқори даражада боғлиқ бўлгани учун айниқса хавф остида қолмоқда.
АҚШ ва Канада ўртасидаги муносабатлар совуқлашаётгани, шунингдек, уч томонлама савдо келишуви бўйича музокаралар секин кечаётгани туфайли Шимолий Америка иқтисодий блоки тобора кўпроқ ноаниқликка дуч келмоқда.