«Ashxobod–2045»: Turkmaniston poytaxtni to‘liq raqamlashtirishni rejalashtirmoqda

2026-yil 24–25-may kunlari bo‘lib o‘tgan «Oq shahar Ashxobod – 2026» xalqaro forumi doirasida Turkmaniston «Ashxobod–2045» konsepsiyasini taqdim etdi. Ushbu konsepsiya poytaxtni zamonaviy «aqlli shahar»ga aylantirishni nazarda tutadi, ya’ni raqamli, ekologik va intellektual infratuzilmaga ega shahar barpo etish rejalashtirilgan. 

Loyihaga alohida ahamiyat berilishiga sabab shundaki, Ashxobod hozirgi kunda mamlakat iqtisodiy faolligining katta qismini o‘zida jamlagan. Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vaziri Mammetgo‘lli Astanagulovning ma’lumotiga ko‘ra, poytaxt iqtisodiyoti mamlakat YAIMning 27 foizidan ortig‘ini shakllantiradi. Bu sanoat, qurilish, transport, aloqa, moliya tizimi va savdo sohalarini qamrab oladi.
Shuningdek, rasmiy aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, Turkmaniston aholisining taxminan 14,6 foizi Ashxobodda yashaydi. Bu shaharni mamlakatning eng yirik ma’muriy, moliyaviy va xizmat ko‘rsatish markaziga aylantiradi. Shu sababli raqamlashtirish aynan poytaxtdan boshlanmoqda.

Raqamli iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi

«Ashxobod–2045» konsepsiyasi Turkmanistonning raqamli iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi bilan ham bog‘liq. Keyingi yillarda mintaqaviy tendensiyalar, xususan 5G, sun’iy intellekt va raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi mamlakatni ham shunday yo‘nalishda harakat qilishga undamoqda.

Asosiy e’tibor transport yo‘laklari va logistika tizimlariga qaratilmoqda. Chegara va bojxona jarayonlarini raqamlashtirish, ombor infratuzilmasini muvofiqlashtirish hamda ma’lumotlar bazalarini birlashtirish orqali yuk tashish samaradorligini oshirish rejalashtirilgan.

Aynan shu nuqtai nazardan «aqlli shahar» konsepsiyasi faqat shahar infratuzilmasi emas, balki iqtisodiyotni boshqarishning yagona raqamli platformasi sifatida ham ko‘rilmoqda. U transport, kommunal tizimlar, energetika, xizmatlar va davlat boshqaruvini birlashtirishi mumkin.

Rejaga ko‘ra, tizim avval Ashxobodda sinovdan o‘tkazilib, keyin mamlakatning boshqa hududlariga ham joriy etilishi mumkin. Bu ishlab chiqarish samaradorligi, resurslar iste’moli va iqtisodiy ko‘rsatkichlarni raqamli nazorat qilish imkonini beradi.

Xalqaro tajriba va Ashxobod

Shu bilan birga, loyiha faqat davlat emas, balki aholi uchun ham muhim natijalar berishi kutilmoqda. Xalqaro tajriba (Singapur, Dubay, Songdo kabi shaharlar) «aqlli shahar»lar davlat xizmatlarini tezlashtirish, transportni optimallashtirish va turmush sifatini oshirishga xizmat qilishini ko‘rsatgan.
Xalqaro tashkilotlar, jumladan Jahon banki va UN-Habitat fikricha, raqamli shaharlar xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytiradi, iqtisodiy samaradorlikni oshiradi va resurslarni tejashga yordam beradi.

Ashxobod uchun bu yo‘nalish ayniqsa muhim, chunki issiq iqlim va energiya yuki yuqori bo‘lgan sharoitda resurslarni tejash strategik ahamiyat kasb etadi.

Loyiha ekologik yo‘nalish bilan ham bog‘lanmoqda: «yashil iqtisodiyot» va «aqlli shahar» tamoyillari bir tizimga birlashtirilmoqda.

Shu bilan birga, uni amalga oshirish katta investitsiya, kadrlar tayyorlash va raqamli infratuzilmani kengaytirishni talab qiladi. Texnologiyalarga bog‘liqlik va uzoq muddatli ijro kabi masalalar ham dolzarb bo‘lib qoladi.

Shunga qaramay, umumiy yo‘nalish aniq: Turkmaniston Ashxobodni nafaqat zamonaviy shahar, balki mamlakat iqtisodiyotini bosqichma-bosqich raqamli transformatsiya qilish platformasiga aylantirishga intilmoqda. Poytaxt mamlakat YAIMning katta qismini shakllantirayotgani esa bu jarayonning markazi aynan shu shahar bo‘lishini anglatadi.