«Lockheed Martin» Ойда илк ядровий база қуради

«Lockheed Martin» корпорацияси Ой юзасида инсон яшаши ва саноат зоналарини барпо этиш учун «Fission Surface Power» (FSP) ядровий энергия тизимини тақдим этди. Ушбу лойиҳа NASA ва АҚШ Энергетика вазирлиги билан яқин ҳамкорликда ишлаб чиқилмоқда. Режага кўра, Ойни ўзлаштиришнинг дастлабки босқичида 5–10 kW қувватга эга ихчам қурилмалар ўрнатилади. Бу хавфларни минималлаштириш ва тизимни реал шароитда синовдан ўтказиш имконини беради.

Кейинчалик қувват босқичма-босқич 25–50 kWга, узоқ муддатли истиқболда эса 100 kWгача оширилади. Бундай юқори қувват Ойда нафақат илмий лабораторияларни, балки йирик тижорат ва саноат инфратузилмасини ҳам узлуксиз электр энергияси билан таъминлаш учун етарли бўлади. Компания мутахассисларининг таъкидлашича, бу шунчаки кичик реакторни катталаштириш эмас, балки мураккаб муҳандислик ечимларини талаб қиладиган алоҳида технологик жараёндир.

«Ой ва Марс учун 100 kWли реактор яратиш алоҳида мураккаб муҳандислик ечимларини талаб қилади», — деди «Lockheed Martin» вакили Керри Тиммонс. Унинг сўзларига кўра, Ой шароитида қуёш энергиясига таяниш етарли эмас, чунки у ерда тунлар икки ҳафта давом этади. Ядровий реакторлар эса қуёш нуридан мустақил равишда, ҳар қандай сояли ҳудудларда ҳам барқарор ишлай оладиган ягона манба бўлиб хизмат қилади.

Саноат ва яшаш модуллари

Янги ядровий тизимлар Ойдаги ҳаёт учун бир нечта муҳим вазифаларни бажаради. Биринчи навбатда, улар яшаш модулларини иситиш ва луноходларни зарядлаш учун ишлатилади. Шунингдек, келажакда Ой тупроғи — реголитдан кислород ажратиб олиш ва ракета ёқилғиси ишлаб чиқариш каби мураккаб кимёвий жараёнлар айнан шу энергия ҳисобига амалга оширилади. Ҳатто энг кичик 5–10 kWли реактор ҳам совуқ Ой тунида база хавфсизлигини таъминлашга қодир.

Саноат фаолияти кенгайиши билан энергияга бўлган талаб ҳам геометрик прогрессияда ўсиб боради. Шу сабабли корпорация босқичма-босқич кенгаядиган архитектурага урғу бермоқда. Бу тизим юқори қувватларда самарадорлиги юқори бўлган Брайтон цикли асосидаги такомиллаштирилган энергия айланиш технологиясига таянади. Бу эса коинотда энергия йўқотишларини минималлаштириш ва тизимнинг хизмат қилиш муддатини узайтириш имконини беради.

Айни пайтда лойиҳа АҚШнинг космик дастурлари ичида энг устувор йўналишлардан бири сифатида қаралмоқда. «Lockheed Martin» биринчи босқич шартномалари доирасида техник ҳужжатлар ва синов моделpostлари устида ишламоқда. Тизимни илк бор коинотга учириш ва Ой юзасида синовдан ўтказиш 2030 йилга мўлжалланган. Бу инсониятнинг ердан ташқаридаги илк доимий манзилгоҳини қуриш йўлидаги энг муҳим қадам бўлиши кутилмоқда.

Космик миссиялар истиқболи

Ушбу ядровий технология фақат Ой билан чекланиб қолмайди. Мутахассисларнинг фикрича, «FSP» тизими келажакдаги Марс миссиялари ва орбитал платформалар учун ҳам асосий энергетика базаси бўлади. Кенгайтириладиган архитектура туфайли тизимни турли сайёралар ва космик объектлар шароитига мослаштириш мумкин. Бу эса узоқ масофали космик парвозларни хавфсиз ва иқтисодий жиҳатдан самарали қилади.

Қайд этиш жоизки, «Lockheed Martin» дунёдаги етакчи мудофаа ва аэрокосмик корпорациялардан бири бўлиб, узоқ йиллардан бери NASA билан стратегик лойиҳаларда ҳамкорлик қилиб келади. Ойни ўзлаштириш бўйича «Artemis» дастури доирасида энергетика масаласи энг долзарб муаммо бўлиб қолмоқда эди. Янги ядровий ишланмалар эса ушбу тўсиқни олиб ташлаши ва коинот иқтисодиётининг янги тармоқларини очиши мумкин.

Энди халқаро ҳамжамият ва инвесторлар 2030 йилдаги илк парвозни интизорлик билан кутмоқда. Агар лойиҳа муваффақиятли амалга ошса, коинотда нафақат илмий, балки йирик саноат ва қазилма бойликларни ўзлаштириш даври бошланади. Бу эса Ер иқтисодиёти учун ҳам янги имкониятлар ва хом ашё манбаларини тақдим этади.