Нефт қазиб олиш кескин қисқарди. Хоманаийнинг режаси амалга ошдими?
Эрон Яқин Шарқ мамлакатларидан нефт етказиб беришни тўхтатишни истаган эди. Ҳозирда тўртта энг йирик нефт экспортчиси қазиб олиш ҳажми қисқартирилганини эълон қилди.
Яқин Шарқнинг йирик нефт ишлаб чиқарувчи мамлакатлари минтақадаги ҳарбий инқироз фонида нефт қазиб олиш ҳажмини сезиларли даражада камайтирди.
Минтақада нефт қазиб олиш камайди
Bloomberg агентлиги маълумотларига кўра, Саудия Арабистони, Ироқ, Бирлашган Араб Амирликлари ва Қувайт биргаликда кунлик нефт қазиб олишни тахминан 6,7 миллион баррелга қисқартирган. Бу кўрсаткич можаро бошланишидан олдинги умумий қазиб олиш ҳажмининг қарийб учдан бир қисмига тенг.
Энг катта пасайиш Ироқда қайд этилган. Манбаларга кўра, мамлакат кунлик қазиб олиш ҳажмини тахминан 2,9 миллион баррелга камайтирган. Бу аввалги даражанинг деярли 60 фоизига тенг. Саудия Арабистони ҳам ишлаб чиқаришни жиддий чеклаб, кунлик қазиб олишни тахминан 2–2,5 миллион баррелга қисқартирган.
Бирлашган Араб Амирликлари нефт қазиб олишни 500–800 минг баррелга, Қувайт эса кунига тахминан 500 минг баррелга камайтирган. Ўртача ҳисобда ушбу давлатлар феврал ойидаги кўрсаткичларга нисбатан қазиб олиш ҳажмини 20–25 фоизга қисқартирган.
Ҳўрмуз бўғози таъсири
Бу ўзгаришлар натижасида дунё бўйлаб нефт етказиб бериш ҳажми тахминан 6 фоизга камайган. Бунга асосий сабаб сифатида Ҳўрмуз бўғозидаги кема қатнови билан боғлиқ муаммолар кўрсатилмоқда. Одатда денгиз орқали ташиладиган нефтнинг қарийб бешдан бир қисми айнан шу тор денгиз йўли орқали ўтади. Бироқ можаро сабабли бу ҳудудда кема ҳаракати деярли тўхтаб қолган.
«Saudi Aramco» бош директори Амин Нассер ҳозирги инқирозни минтақа нефт-газ соҳаси учун энг йирик зарба деб атади. Унинг сўзларига кўра, қазиб олиш ва етказиб беришдаги узилишлар жаҳон иқтисодиётида занжирли реакцияни келтириб чиқарган.
Нассерга кўра, бу ҳолат кема қатнови ва суғурта бозорларигагина эмас, балки авиация, қишлоқ хўжалиги ва автомобилсозлик каби тармоқларга ҳам таъсир қилган.
Бозорда нархлар барқарорлашмоқда
Экспертларнинг фикрича, Ҳўрмуз бўғози орқали кема қатновини тиклаш бозорни барқарорлаштиришнинг асосий шарти бўлиб қолмоқда. Айнан Яқин Шарқда жаҳон нефт саноатининг бўш турган ишлаб чиқариш қувватларининг асосий қисми тўпланган.
АҚШ президенти Доналд Трампнинг можаро тез орада якунланиши мумкинлиги ҳақидаги баёнотларидан сўнг бозорларда маълум даражада юмшаш кузатилди. Бир баррел учун деярли 120 долларгача бўлган кескин кўтарилишдан сўнг, нефт нархлари яна 90 доллардан пастга қайтди. Бу эса инвесторларнинг етказиб бериш занжири тез орада тикланишига бўлган ишончини ифодалайди.
