Трамп бозорларни издан чиқаряптими ёки инвесторлар ортиқча хавотирдами?
АҚШ президентининг ташқи сиёсат ва савдо уруши бўйича сўнгги кескин қадамлари жаҳон бозорларини издан чиқармоқда. Аммо асосий савол — бу силкинишлар кучайиб кетиши ёки кейинги бир йилда бўлгани каби аста-секин сўниб қолишида.
Халқаро бозорлар бўйича эксперт Жейми Макгивернинг фикрича, иккинчи сценарийнинг эҳтимоли кўпроқ, аммо ҳар икки ҳолатда ҳам инвесторлар дунё геосиёсий «тектоник плиталар»идаги туб ўзгаришларни тўғри баҳолашда қийналаётгани яққол кўриниб турибди.
“2026 йилнинг биринчи ойида юз берган ўзгаришлар чиндан ҳам ҳайратланарли. Трамп маъмурияти Венесуэла раҳбарини ҳокимиятдан четлатди ва ҳозир бу Лотин Америкаси давлатида де-факто ҳукмрон куч сифатида намоён бўлмоқда. Эронда намойишларнинг зўравонлик билан бостирилиши минглаб инсонлар ҳаётига зомин бўлди, АҚШнинг эҳтимолий жавоб чоралари эса ҳануз кун тартибида турибди. Бунга қўшимча равишда, Трампнинг НАТОдаги иттифоқчиси Даниядан Гренландияни «ҳар қандай йўл билан» сотиб олишга уриниши ҳам бор. АҚШ–Европа Иттифоқи, умуман олганда, Иккинчи жаҳон урушидан бери шаклланиб келган қоидаларга асосланган глобал тартиб жиддий хавф остида қолгандек”, дейди у.
Таҳлилчининг сўзларига кўра, иқтисодий ва молиявий майдон ҳам минага тўла ҳудудни эслатади. Трамп кредит карта фоиз ставкалари, ипотека билан таъминланган қимматли қоғозлардан тортиб, қатор соҳалар бўйича интервенционист фармонлар чиқарган. Шу билан бирга, у АҚШ нефть компаниялари раҳбарларини Венесуэлага миллиардлаб доллар сармоя киритишга босим қилмоқда. АҚШ Адлия вазирлиги ҳануз Федерал резерв тизими раиси Жером Пауэллни айблаш билан таҳдид қилиб келаётганини унутмаслик керак.
Шу пайтгача эса АҚШ ва жаҳондаги қоидаларга асосланган тартибга қарши бу «трампча ҳужум» бозорлардаги нисбий осойишталикка зиддек туюларди. Энди эса бу осойишталик парчаланмоқда. Трамп ва Американинг энг яқин европалик иттифоқчилари ўртасидаги кескин тортишув акциялар, облигациялар ва долларда оммавий сотувларга сабаб бўлди. Хавфсиз актив сифатида қараладиган олтин эса ўсишда давом этмоқда ва унцияси 4700 доллардан ошди.
“Бу гўё «Американи сотиш» деб аталадиган стратегиянинг қайта тикланишини эслатади. Бироқ агар ўтган йил тажрибаси мезон бўлса, бу бозордаги асабийлик янги энг юқори кўрсаткичларга йўлдаги кичик тўсиқлар бўлиб чиқиши, катта тўсиққа айланмаслиги ҳам мумкин”, дейди Жейми Макгивер.
Асосий муҳим омиллар
Геосиёсий драмани четга суриб қўйиб қаралса, АҚШ иқтисодий ўсиши ва корпоратив фойдалари бўйича шаклланган умумий кутилмалар Уолл-стрит узоқ вақт пасайишда қолмаслигини кўрсатмоқда. Халқаро валюта жамғармаси (IMF) 19 январь куни АҚШнинг 2026 йил учун иқтисодий ўсиш прогнозини октябрдаги 2,1 фоиздан 2,4 фоизга кўтарди. Бунга қисман сунъий интеллектга оид дата-марказлар, микрочиплар ва электр энергияси ишлаб чиқариш соҳаларига йўналтирилаётган улкан сармоялар сабаб бўлмоқда.
Бундан ташқари, тўртинчи чорак ҳисобот мавсуми бўйича илк сигналлар ижобий. Ҳозиргача ҳисобот берган S&P 500 индексидаги 33 компаниянинг 84,8 фоизи кутилганидан юқори фойда кўрсатди. Агар LSEG консенсус прогнозига мувофиқ йиллик фойда ўсиши 9,0 фоизни ташкил этса, бу акциялар нархига юқорига йўналтирилган босимни кучайтириши мумкин.
“Юқори ноаниқлик ҳар доим ҳам ўсиш ёки фойда учун салбий омил эмас. Айрим ҳолларда у ҳатто ижобий таъсир кўрсатиши мумкин. Масалан, глобал қайта қуролланиш тўлқинини молиялаштириш ёки энергетик хавфсизлик ва сунъий интеллектда мустақиллик учун кечаётган кураш катта сармояларни талаб қилади”, дейди Жейми Макгивер.
