Энерготарифлар оширилиши, санкцияга тушган компаниялар ва хорижликларга ер сотилиши «AVVAL IQTISOD...» #15
Иқтисодчи Отабек Бакиров билан иқтисодий таҳлилий кўрсатувнинг навбатдаги сонида пасайиб бораётган энергетика улуши, Mobiuz хусусийлаштирилиши, халқаро санкциялар ва сўз эркинлигининг иқтисодга таъсири таҳлил қилинди.
«Avval iqtisod» дастурининг ушбу сонида мамлакат иқтисодиётидаги энг муҳокамали мавзулар кўриб чиқилди. Суҳбат давомида давлат активларини хусусийлаштиришдан тортиб, энергетика ва ташқи иқтисодий хатарларгача бўлган йўналишлар қамраб олинди.
Дастлаб, узоқ вақтдан бери кун тартибида бўлиб келаётган Mobiuz компаниясини хусусийлаштириш жараёни муҳокама қилинди. Танловда иштирок этган инвесторлар сони қисқариб, якуний босқичга чиққан бўлса-да, жараённинг чўзилиши саволлар туғдирмоқда. Бундай кечикиш актив қийматининг пасайишига ёки бозорда ноаниқликка олиб келиши мумкин. Шу билан бирга, якуний инвесторлар ҳақидаги маълумотларнинг очиқланмагани ҳам шаффофлик масаласини кун тартибига чиқармоқда.
Кейинги муҳим мавзулардан бири — энерготарифлар бўлди. Маълум қилинишича, тарифларни ўртача 10 фоизга ошириш бўйича таклиф тайёрланган. Бир қарашда кичик кўринган бу ўзгариш иқтисодиётда занжирли реакцияга сабаб бўлиши, озиқ-овқат ва хизматлар нархининг ошишига туртки бериши мумкин. Шу билан бирга, тарифлар бўйича аниқ қарор ва расмий баёнотнинг йўқлиги бозор иштирокчиларида ноаниқликни кучайтирмоқда.
Дастурда иқтисодий ўсиш кўрсаткичлари ҳам таҳлил қилинди. 2026 йил биринчи чорагида ялпи ички маҳсулот ўсиши юқори бўлганига қарамай, энергетика улушининг камайиши қайд этилди. Бу ҳолат саноат ўсиши билан энергетика таъминоти ўртасида номутаносиблик юзага келаётганини кўрсатиши мумкин.
Ташқи иқтисодий муҳитда эса янги санкциялар масаласи кўтарилди. Европа Иттифоқининг навбатдаги пакети доирасида Ўзбекистоннинг икки корхонаси — «Farg‘ona Kimyo Zavodi» ва «Raw Materials Cellulose» санкциялар рўйхатига киритилди. Уларга нисбатан қўйилган айбловлар экспорт назорати ва халқаро талабларга мослик масалаларини янада долзарб қилди.
Яна бир муҳим йўналиш — ер сиёсати. Давлат раҳбари қишлоқ хўжалиги ерларини хорижликларга сотиш мумкин эмаслигини қатъий белгилаб берди. Янги тартибга кўра, ерлар фақат маҳаллий деҳқонларга аукцион орқали берилади, хорижий инвесторлар эса фақат маълум шартлар асосида кириши мумкин.
Шу тариқа, дастурда кўтарилган мавзулар иқтисодий сиёсатдаги муҳим бурилиш нуқталарини акс эттирди. Умуман олганда, агар шаффофлик, рақобат ва аниқ қоидалар таъминланмаса, амалга оширилаётган ислоҳотлардан кенг жамоат эмас, балки чекланган гуруҳлар манфаат кўриши хавфи сақланиб қолади.
Теглар
