Ўзбекистонда Starlink ва сунъий йўлдош интернети синовдан ўтказилади (2026)

2026 йилда Ўзбекистонда сунъий йўлдош интернетини, шу жумладан Starlink технологияси асосидаги тармоқни синов тариқасида ишга тушириш режалаштирилган. Бу ҳақда 27 март куни Қозоғистоннинг Чимкент шаҳрида бўлиб ўтаётган Digital Qazaqstan 2026 халқаро форумида бош вазир Абдулла Арипов маълум қилди.

Ариповнинг таъкидлашича, охирги тўққиз йил ичида Ўзбекистон сезиларли ютуқларга эришди: кенг полосали интернет билан қамраб олиш даражаси 41 фоиздан 99,5 фоизгача кўтарилди, тармоқнинг ўтказувчанлик қуввати эса 40 бараварга ошди.

«Биз бориш қийин бўлган туманларни улаш вазифасини ҳал қилмоқдамиз – жорий йилнинг ўзидаёқ сунъий йўлдош интернетини синов тариқасида ишга тушириш режалаштирилган бўлиб, унинг операторлари учун солиқ имтиёзлари пакети шакллантирилган», - деди Абдулла Арипов.

Starlink нима?

Starlink — бу Илон Маск асос солган SpaceX компанияси томонидан ишлаб чиқилган глобал сунъий йўлдош тизими бўлиб, у ер юзининг энг чекка ва бориш қийин бўлган нуқталарига ҳам юқори тезликдаги кенг полосали интернетга кириш имконини беради. Анъанавий сунъий йўлдош интернетидан фарқли ўлароқ, Starlink қурилмалари Ер орбитасининг анча паст қисмида (тахминан 550 км баландликда) жойлашган. Бу эса сигнал узилишларини минималлаштириш ва маълумот узатиш тезлигини ошириш имконини беради, натижада фойдаланувчилар онлайн ўйинлар, видеоалоқа ва бошқа оғир трафикли хизматлардан бемалол фойдалана оладилар.

Тизимнинг ишлаш принципи минглаб кичик сунъий йўлдошлар тармоғига асосланган бўлиб, улар ердаги ихчам қабул қилувчи антенналар (терминаллар) билан боғланади. Фойдаланувчи учун бу жараён жуда оддий: махсус антенна осмон очиқ кўринадиган жойга ўрнатилади ва у автоматик равишда сунъий йўлдошлар билан алоқа ўрнатади. Бу технология айниқса оптик толали кабел ўтказиш иқтисодий жиҳатдан фойдасиз ёки техник жиҳатдан имконсиз бўлган тоғли ҳудудлар, қишлоқлар ва чўл зоналари учун рақамли инқилоб ҳисобланади.