Президент фармони: Тўловга қобилиятсизлик ишлари агентлиги ташкил этилади

Ўзбекистонда Тўловга қобилиятсизлик ишлари агентлиги ташкил этилади. Бу кеча, 6-май куни қабул қилинган «Тўловга қобилиятсизлик институтини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги президент фармонида белгиланган.

Фармонга кўра, Тўловга қобилиятсизлик ишлари агентлиги Адлия вазирлиги ҳузурида ташкил этилади ва унинг ҳудудий бўлимлари ҳам бўлади. Агентлик тўловга қобилиятсизлик соҳасида ягона давлат сиёсатини юритишга масъул бўлган махсус ваколатли давлат органи этиб белгиланди.

Вазифалари

Агентликнинг тўловга қобилиятсизлик соҳасидаги асосий вазифалари этиб қуйидагилар белгиланди:

– тўловга қобилиятсизлик соҳасида давлат сиёсатини амалга ошириш, шу жумладан, ушбу соҳани назорат қилиш ва тартибга солиш;

– тўловга қобилиятсизлик соҳасида давлат органлари ва ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш;

– тўловга қобилиятсизлик жараёнларини тўлиқ рақамлаштириш, ортиқча бюрократик тартиб-таомилларни соддалаштириш.

Ягона электрон платформаси ташкил этилади

Фармонга кўра, 2026-йил 1-сентябрдан судгача санация даврида банклар (кредиторлар) қарздор билан тузилган келишувга асосан келишувда белгиланган муддатга ва фаолиятини тиклашга қаратилган санация режасини бажариш шарти билан кредитлар бўйича фоизларни ҳисоблаш ва (ёки) тўлашни тўхтатиб туриши, кейинчалик санация режасига мувофиқ реструктуризация қилиши ёхуд кредитни реструктуризация қилишнинг бошқа чораларини кўриши мумкин. Суд санацияси даврида санация режасига мувофиқ ва кредиторлар йиғилиши (қўмитаси) розилиги билан суд ажрими асосида қарздорнинг кредитлар бўйича фоизларини ҳисоблаш ва (ёки) тўлаш тўхтатиб турилиши, кейинчалик эса санация режасида белгиланган тартибда реструктуризация қилиниши ёхуд кредитни реструктуризация қилишнинг бошқа чоралари кўрилиши мумкин.

Шунингдек, солиқларни тўлашни кечиктириш ёки бўлиб-бўлиб тўлашда гаров мулки, банк кафолати ёхуд суғурта полиси тақдим этилганда, молиявий ҳолати ва истисно этувчи ҳолатлар мавжудлигидан қатъи назар, солиқ органлари томонидан солиқларни тўлашни кечиктириш ёки бўлиб-бўлиб тўлаш имконияти берилади. Солиқ органларига солиқ тўлашни кечиктириш ёки бўлиб-бўлиб тўлаш тўғрисидаги аризалар Солиқ органларининг электрон давлат хизматлари портали орқали тақдим этилади ҳамда уларни кўриб чиқиш муддати 30 кундан 20 кунга қисқартирилади.

2026-йил 1-декабрдан тўловга қобилиятсизлик жараёнларини онлайн мониторинг қилиш имконини берадиган Тўловга қобилиятсизлик ишларини юритишнинг ягона электрон платформаси ишга туширилади.

Янги палата ҳам ташкил этилади

Президент фармонига кўра, Ўзбекистон суд бошқарувчилари ассоциацияси негизида барча суд бошқарувчилари аъзолигига асосланган Ўзбекистон Суд бошқарувчилари палатаси ташкил этилади.

Палата ўзининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида тузиладиган ҳудудий тузилмалари билан биргаликда суд бошқарувчиларини бирлаштирувчи ягона ўзини ўзи бошқариш тизимини ташкил этади.

2026-йил 1-июлдан Суд бошқарувчилари палатаси, Юридик кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш институти ҳамда қонунчиликда белгиланган талабларга жавоб берадиган бошқа таълим муассасаларига суд бошқарувчиларини тайёрлаш ҳуқуқи берилади.

Шунингдек, Суд бошқарувчилари палатасига суд бошқарувчисининг палатага аъзолигини тўхтатиш ёки аъзоликдан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилиш ва шу муносабат билан уни ўз вазифасини бажаришдан озод қилиш ҳақида судга мурожаат этиш ҳуқуқи берилади. Суд бошқарувчиси ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажармаган ёки лозим даражада бажармаган тақдирда, суд кредиторлар йиғилишининг қарорига асосан суд бошқарувчисига тўланадиган ҳақ миқдорини камайтиришга ҳақли бўлади.

Фармонга кўра, санация қилувчи бошқарувчиликка номзод кредиторлар йиғилиши (қўмитаси) ёки Агентлик томонидан тақдим этилмаганда, санация қилувчи бошқарувчи Суд бошқарувчилари палатаси томонидан махсус электрон тизим орқали танланган номзодлар орасидан суд томонидан тайинланиши мумкин. Суд бошқарувчиларига тўланадиган ҳақ миқдори базавий ва натижага (KPI) боғлиқ қисмларга ажратилади, бунда натижага боғлиқ ҳақ, шу жумладан, санация режасида белгиланган кўрсаткичларга эришиш даражасидан келиб чиқиб тўланади.

Эслатиб ўтамиз, ўтган ойда президент Шавкат Мирзиёевга тўловга қобилиятсизлик институтини такомиллаштириш ва молиявий аҳволи оғир тадбиркорлик субъектларини соғломлаштириш бўйича янги ёндашувлар юзасидан тақдимот қилинганди. Тўловга қобилиятсизлик ишлари бўйича агентликни ташкил этиш ва Суд бошқарувчилари палатасини тузиш айнан шу тақдимотда таклиф қилинганди.